futbol o‘yini tarixi va rivojlanishi

DOCX 10 pages 241.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 241.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

маруза №-8 mashg‘ulot turi: nazariy mavzu: futbol oʻyinining kelib chiqishi, qoidalari va rivojlanishi tarixi. mavzu rejasi: 1. futbol oʻyinining vujudga kelishi va dastlabki musobaqalari. 2. futbol o‘yin qoidalari. 3. futbol maydon va jixoz o`lchamlari. adabiyotlar: 1. nigmanov b.b, xo’jayev f, raximqulov k. d. “sport va harakatli o’yinlar va o’qitish metodikasi” (sport o’yinlar) o’quv qo’llanma toshkent 2016 y 2. nurimov r.i. “futbol” darslik t, oʻzdjti 2005 y. 3. nigmanov b.b “sport va harakatli o’yinlar o’qitish metodikasi” (ta’lim muassasalarida futbol mashg‘uloti) o’quv qo’llanma toshkent 2022 y 1. futbol oʻyinining vujudga kelishi va dastlabki musobaqalari. «futbol – so‘zi fut – oyoq , bol – to‘p ya’ni oyoqda to‘p o‘ynash ma’nosini bildiradi». futbolni qaysi oyda, qaysi yilda tug‘ilganligi yoki kelib chiqqanligi tarixga ma’lum emas. bu faqat futbol foydasigadir, chunki bu qadimgi oyoq to‘p o‘yinlari uning er sharidagi ko‘pchilik xalqlar orasida ommaviylashganligi haqida guvohlik beradi. tarixchilarni isbotlashiga ko‘ra futbol o‘yini qadim zamonlarda paydo bo‘lgan. bu …

2 / 10

ng asoschisi kim ekanligi aniq belgilanmagan yoki aytilmagan, bugun uni o‘z-o‘zidan tasavvur qilib bo‘lmaydi. baribir futbol mutaxassislarining aksariyati, futbol «garkasto‘m» degan qadimgi rim o‘yinidan kelib chiqqan bo‘lib, uni britaniya, italiya va g‘arbiy evropaning boshqa mamlakatlariga yuliy sezar yoki rim legionerlari olib kelganlar, deb taxmin qiladilar. shuni eslatib o‘tish zarurki, to‘p bilan o‘ynaladigan o‘yinlarni boshqa davlatlarda ham o‘ynaganlar. shu bilan birga u juda ommabob bo‘lib, har hil tabaqa va sinflar orasida ixlosmandlari bo‘lgan. masalan, eramizdan avvalgi iv-vi asrlarda xitoyda o‘ynaladigan o‘yin, futbolga o‘xshab ketadi. u harbiy tayyorgarlikning muhim elementlaridan biri hisoblanar edi. xoilar sulolasi tarixida (eramizdan avvalgi 206 yildan to eramizning 25 yillarigacha) «chju - ke» o‘yinini tavsifi yoki bayoni saqlanib qolgan. «chju» -oyoqda tepish, «ke» charmli to‘ldirma to‘p ma’nosini bildiradi. yozma ma’balar guvohlik berishiga qaraganda, imperatorning tug‘ilgan kunida, imperator saroyi oldida ikkita kuchli jamoa o‘rtasida o‘yin o‘tkazilardi. o‘yinga maxsus maydoncha tayyorlashar edi. 30 funt balandlikdagi banbukli tayyoqchalar o‘rtasiga ipakli to‘r …

3 / 10

o‘yin o‘rta asrlardayoq pefferkorning mamlakatida ommabop bo‘lgan edi. italiya sport tarixchilari tasdiqlashishiga ko‘ra, hozirgi futbol fransiyada xvi asrda «la sul» o‘yinidan emas, balki «kalchie» o‘yinidan tarqalgan. «kalchie» o‘yinini 100x50 maydonda to‘p bilan o‘ynaganlar. «kalchie» o‘yini hozirgi vaqtgacha saqlanib qolgan. an’anaga ko‘ra p’yassa dela janob feorensiya maydonida yiliga ikki marta: may oyining birinchi yakshanbasida va 24 iyunda o‘tkaziladi. jamoalarning biri «vyash» (oqlar), boshqasi «rossi» (qizillar) deb ataladi. ularning har birida 27 dan o‘yinchi o‘ynaydi, bulardan 15 tasi hujumchilar, 12 tasi himoya vazifasini bajaradilar. ular butun maydon kengligida yoyilib, darvozani himoya qiladilar. 1349 yili qirol eduard iii o‘zining maxsus farmonida london amaldorlari diqqat-e’tiborini qaratib shunday dedi. kamondan o‘q otish yoshlar uchun foydali bo‘lsa ham har xil befoyda va futbolga o‘xshash «qonunsiz yoki qonunga xilof bo‘lgan» o‘yinlarni ko‘paytirish hisobiga, uni ikkinchi o‘ringa surib qo‘ydilar. shunday qilib, birinchi deb atalgan futbol, rasmiy ravishda birinchi bo‘lib xush kelmay qoldi. buni farmonni amalga oshirish shart edi, …

4 / 10

‘yini deb atashga qaror qabul qildilar. regbi shahar universiteti shaxsan ikkinchi yo‘nalish tarafdorlari oval shaklidagi to‘pni ham qo‘l, ham oyoq bilan o‘ynashga qaror qildilar. undan ilgari to‘p o‘ynashning bir xil qoidalarni o‘rnatishga va ishlab chiqishga harakat qilgan edilar. biroq bu o‘yin dunyo ko‘zini ko‘rmasdan yo‘qoldi. mana shunga qaramasdan, bu qoida ko‘pchilik kollejlarda «kembridj qoidasi» sifatida ma’lum edi. bizga etib kelgan birgina qoida 1863 yili dekabr oyida nashr qilindi. albatta uni hozirgi zamon qoidalari bilan solishtirib ko‘rilganda katta o‘zgarish bor. baribir ushbu qoidalar qo‘llanilib borildi, asta-sekinlik bilan zamonaviy ko‘rinishga keldi. 1863 yil 26 oktyabrda londonda angliya futbol uyushmasining tashkil etilishi paytida bu o‘yinning 13 moddadan iborat bo‘lgan ilk rasmiy qoidalari tasdiqlangan. keyinchalik bu qoidalar boshqa barcha milliy uyushmalar uchun futbol o‘yinining asosi bo‘lib koldi. futbol o‘yinining ilk qoidalarida belgilanishicha, maydon uzunligi 200 yard (183 metr) dan, kengligi 100 yard (91 metr) dan oshiq bo‘lmasligi kerak. darvozalar ikki ustundan iborat bo‘lib, ular …

5 / 10

rdilar. futbol maydonida hakam 1880 yilda paydo bo‘ldi, 1 yildan so‘ng esa hakam ikkita yordamchisi bilan maydonga chiqa boshladi. hushtak 1878 yilda kiritildi, bunga qadar hakam to‘xtatish yoki o‘yinni qayta boshlash uchun ovozdan yoki qo‘l harakatlaridan foydalanardi. o‘sha yillarda barcha milliy futbol uyushmalari uchun qoidalar bir xil yoki majburiy bo‘lmagan. har bir uyushma o‘z xohishiga ko‘ra bu qoidalarga turli o‘zgartirishlar kiritishi mumkin edi. bu vaziyat xalqaro uchrashuvlar o‘tkazish yoki xalqaro musobaqalar tashkil etishda qiyinchiliklar tug‘dirardi. 1882 yili to‘p mustaqil futbol ittifoqlari, ya’ni angliya, shotlandiya, uels va irlandiya ittifoqlarining birlashuvi bo‘lib o‘tdi. bunda yagona qoidalar qabul qilindi va futbol qoidalarida u yoki bu o‘zgarishlarni amalga oshirish huquqiga ega bo‘lgan xalqaro kengash tasdiqlandi. 1871 yilda angliyada mamlakat kubogining yo‘nalishi tasdiqlandi. bu kubok uchun hozirda ingliz futbol jamoalari kurash olib boradilar.xalqaro miqyosdagi ilk futbol uchrashuvi angliya va shotlandiya jamoalari o‘rtasida 1873 yilda bo‘lib o‘tdi. o‘yinchilar soni 11 kishidan ortiq bo‘lmasa-da, ularning jamoadagi joylashishi …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "futbol o‘yini tarixi va rivojlanishi"

маруза №-8 mashg‘ulot turi: nazariy mavzu: futbol oʻyinining kelib chiqishi, qoidalari va rivojlanishi tarixi. mavzu rejasi: 1. futbol oʻyinining vujudga kelishi va dastlabki musobaqalari. 2. futbol o‘yin qoidalari. 3. futbol maydon va jixoz o`lchamlari. adabiyotlar: 1. nigmanov b.b, xo’jayev f, raximqulov k. d. “sport va harakatli o’yinlar va o’qitish metodikasi” (sport o’yinlar) o’quv qo’llanma toshkent 2016 y 2. nurimov r.i. “futbol” darslik t, oʻzdjti 2005 y. 3. nigmanov b.b “sport va harakatli o’yinlar o’qitish metodikasi” (ta’lim muassasalarida futbol mashg‘uloti) o’quv qo’llanma toshkent 2022 y 1. futbol oʻyinining vujudga kelishi va dastlabki musobaqalari. «futbol – so‘zi fut – oyoq , bol – to‘p ya’ni oyoqda to‘p o‘ynash ma’nosini bildiradi». futbolni qaysi oyda, qaysi yilda tug‘il...

This file contains 10 pages in DOCX format (241.7 KB). To download "futbol o‘yini tarixi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: futbol o‘yini tarixi va rivojla… DOCX 10 pages Free download Telegram