давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар

PPT 31 стр. 866,5 КБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 866,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

mаvzu: qаdimgi dаvr o‘lchоv birliklаri 3-мавзу: давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар. * rеjа 1. давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, 2. давлатлар пайдо бўлишининг мулкчиликка асосланган “европача йўли”. 3. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар. * ўзбекистон ҳудудлари дунё цивилизация ўчоқларидан бири бўлганлиги шубҳасиздир. марказий осиёнинг қулай географик тузилиши, иқлим шароитлари бу ҳудудда яшаш учун ғоят қулай шароит яратган. ўзбекистон ҳудудларидан жуда кўплаб қадимги даврга оид археологик ёдгорликлар топилган. бу ёдгорликлардан қазиб олинган моддий ашёлар қадимги аждодларимизнинг ижтимоий-иқтисодий турмуши ҳақида бой маълумотлар беради. археологик манбалар таҳлили хулосасига кўра ўзбекистон ҳудудларидаги қадимги аждодларимиз асосан дарё буйи манзилгоҳларида яшаганлар. овчилик, термачилик билан бир қаторда хунармандчилик билан тўла-тўкис вужудга келди. дарё бўйларида ёки водийликдаги текис деҳқончиликка қулай ерларда деҳқончилик маданияти ривожланган. * сунъий суғоришга асосланган деҳқончиликка ўтиш ўзбекистон ҳудудларида эрамиздан аввалги 3 минг йилликларда пайдо бўлди деҳқончиликнинг ривожланиши …

2 / 31

маданиятининг устунлиги қуллар меҳнатига нисбатан деҳқонлар меҳнатини устунроқ мавқеда бўлишини таъминлади. * ўрта осиёнинг кадимий вилоятлари жамияти тўғрисида ёзма манбалардан ташкари археологик манбалар далолат беради. ўрта осиё милоддан аввалги vi-iv аерларга оид моддий маданий ёдгорликларга бойдир. жанубий туркманистондаги элкантепа, ёзтепа, эрқальа, сурхондарёдаги кучуктепа, кизилтепа, жанубий тожикистонда қалаимир, бойтуданг, хоразм, қашқадарё ва фарғона воҳаларидаги кўзалиқир, дингилжа, ерқурғон, узунқир, даратепа, эйлатонтепа харобалари шу даврга мансуб ёдгорликлардир. * ўрта осиёда кулчилик муносабатлари кддимги шарқ марказлари ва қадимги юнонистонга нисбатан анча фарқ қилиб, деярли ривожланмаган. жамиятда қишлоқ хўжалиги катта аҳамиятга эга бўлган. ўрта осиёда кадимги кулчилик шаклларидан бири «уй қулчилиги» бўлган. элам ва қадимги форс ёзувларидаги «курташ» билан «гарда» сўзлари «уй қули» тушунчасини билдиради. улар турли иктисодий вазифаларни бажарган. мисол учун, «гарда-хунарманд», «гарда-бошкор»лар бўлган. ўрта осиёнинг ижгимоий вазиятига кўра, улар эркин аҳолининг «мулки» бўлганлиги ҳақида хам ёзма манбаларда аниқ маълумотлар йўқ. * ф.ратцель ўзининг қатор асарларида ҳудуднинг (замин) бирламчи ҳамда ўзгармас омил эканлиги ва …

3 / 31

и. давлат ҳам ўз навбатида муҳим сиёсий бирликларни қамраб олган ҳолда кенгаяди. чегара давлат атрофида жойлашган тана аъзоси сифатида тушунилади. давлат ўзининг ҳудудий истилосини амалга ошириб унинг тараққиёти учун муҳим ҳисобланган минтақаларни, жумладан қирғоқдаги ерлар, дарё ҳавзалари, водий ва барча бой ҳудудларни эгаллашга ҳаракат қилади. истилонинг бошланғич жараёни албатта ташқаридан рўй беради, негаки давлатнинг ҳудудий жиҳатдан кенгайишига цивилизациянинг қуйи бўғини томонидан берилган туртки сабаб бўлади. нисбатан заиф ва кучли миллатлар ўзаро чатишуви ёки қўшилиб кетиши билан боғлиқ умумий тенденция улкан ҳудудларни ҳаракатга келтириб, янада кенгайишига мажбур қилади. * «давлат» тушунчасига тўхталадиган бўлсак, жамият ривожи натижасида оммавий ҳукмрон гуруҳлар пайдо бўла бошлаган. бу оммавий ҳукмрон гуруҳлар ўзларининг ҳукмронлиги асосини ташкил этувчи омилларни ҳимоя қилиш мақсадида турли хил ҳаракатларни амалга оширганлар. жумладан, синфий тарзда иқтисодий (мулкий) қарамлик вужудга келтирилган, тартибга солувчи меъёрлар (ғоялар) ўйлаб топилган ёки тартибга солиб турувчи куч (ҳокимият) ташкил этилган. мулк, ғоя ва ҳокимият эса ўз навбатида жамиятни бошқарувчи-ривожлантирувчи …

4 / 31

ининг шаклланиши ва давлатларнинг ташкил топиши. ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли reja бошқарув асосларининг шаклланиши ва давлатларнинг ташкил топиши. давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли. * * eradan avvalgi 1-ming yilliklarga kelganda ibtidoiy jamoa tuzumi o’zining oxirgi bosqichini o’tayotgan edi. temirning kashf qilinishi ibtidoiy jamoa tuzumini buzub yubordi. u dehqonchilik va xunarmandchilikning rivojlanishiga ta`sir ko`rsatdi, chorvachilik dehqonchilikdan tamoman ajralib chiqdi. hunarmandchilikning rivojlanishi bois ilk shaharsozlik madaniyati belgilari – bozorlar paydo bo’lib keng ko’lamli mol ayirboshlash kuchaydi. natijada o`rta osiyoda ilk shahar davlatlar vujudga keldi. shahar-davlatlarning vujudga kelishi bilan xunarmandchilik va binokorlik xam taraqqiy eta boshladi. shahar davlatlarda savdo-sotiq, mol ayirboshlash jaroyonlari tabora boshlanib rivojlanib, kengayib bordi. o`zbekiston hududlaridagi bronza va temir davridagi yodgorliklari komplekslarini o`rganish bu hududda iqtisodiyot va madaniyatning yuksak darajada taraqqiy etganini va bu yerda qadim davrlardanoq sinfiy jamiyat shakllana boshlaganini ko`rsatadi. …

5 / 31

ir nеcha “varzana”lar jamоasining uyushuvidan qabila—“zantu” tashkil tоpadi. bir nеcha qabilalarning birlashuvi natijasida qabilalar ittifоqi—“daхyu” vujudga kеlgan. arхеоlоg оlim a. asqarоv tоmоnidan tоpib o’rganilgan shеrоbоd cho’lidagi sоpоllitеpada bu hоlatni aynan kuzatish mumkin. bu yerda o’trоq dеhqоnchilik хo’jaligi asоsida tashkil tоpgan 8 ta katta оila jamоasining qishlоg’i, ularni birlashtirgan оmil urug’chilik iplari emas, balki birinchi navbatda ishlab chiqarish bo’lgan. ana shu 8 ta katta оila tarkibida patriarхat tizimi asоsida qurilgan 100 dan оrtiq juft оilalar bo’lgan. katta оila jamоasini bоshqarish ishi ular оrasidan saylangan оqsоqоl—“nmanapati” qo’lida bo’lgan. dеmak, sоpоllitеpada 8 ta оqsоqоl bo’lib, ularni birlashtiruvchi оqsоqоllar kеngashi bo’lgan. “avеstо”da aytilganidеk, “nmana”-katta оila jamоasi , “nmanapati”-katta оila bоshlig’i. agar shu tizmidan kеlib chiqqandigan bo’lsak, sоpоllitеpa qishlоg’i ahоlisi 8 ta “nmana”dan tashkil tоpgan. “vis” –urug’ jamоasi “vispati” esa ana shu “nmana”larni birlashtirgan оqsоqоllar kеngashining bоshlig’i, urug’ оqsоqоli, katta qishlоqlarning bоshlig’i. dеmak, ishlab chiqarish jamоalarini bоshqarish mo’’tabar zоtlar—оqsоqоllar qo’lida bo’lib, ular jamоa hayoti bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар"

mаvzu: qаdimgi dаvr o‘lchоv birliklаri 3-мавзу: давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар. * rеjа 1. давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, 2. давлатлар пайдо бўлишининг мулкчиликка асосланган “европача йўли”. 3. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар. * ўзбекистон ҳудудлари дунё цивилизация ўчоқларидан бири бўлганлиги шубҳасиздир. марказий осиёнинг қулай географик тузилиши, иқлим шароитлари бу ҳудудда яшаш учун ғоят қулай шароит яратган. ўзбекистон ҳудудларидан жуда кўплаб қадимги даврга оид археологик ёдгорликлар топилган. бу ёдгорликлардан қазиб олинган моддий ашёлар қадимги аждодларимизнинг ижтимоий-иқтисодий турмуши ҳақида бой ...

Этот файл содержит 31 стр. в формате PPT (866,5 КБ). Чтобы скачать "давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: давлатлар пайдо бўлишининг ишла… PPT 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

Похожие файлы