grafika.alifboo‘zbekyozuvlaritarixihaqida

PPTX 12 pages 95.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 12
mavzu: grafika. alifbo o‘zbek yozuvlari tarixi haqida. mavzu: grafika. alifbo o‘zbek yozuvlari tarixi haqida. reja: 1. grafika haqida ma’lumot. 2. yozuv tarixi haqida. 3. o‘zbek yozuvi tovush yozuvidir. 4. o‘zbek tili tinish belgilari. 5. alifbo haqida. adabiyot: 1. m. hamroyev. ona tili. toshkent 2009. 2. a. nurmonov va boshqalar. hozirgi o`zbek adabiy tili. “sharq”, toshkent 2002. 3. h.a.jamolxonov. hozirgi o`zbek adabiy tili. toshkent 2004. tilshunoslik lug'atlarida grafika tushunchasiga ikki xil ta'rif berishadi: “i. grafika (yun. graphike - yozma). 1. nutq tovushlarini yozib ifodalash vositalarining muayyan tizimi. 2. tilshunoslikning alifbodagi harflar tarkibini, shaklini, harf va nutq tovushlari orasidagi munosabatni belgilash bilan shug`ullanuvchi amaliy sohasi”. grafika grekcha grafikos so'zidan olingan boʻlib, yozuv degan ma'noni bildiradi. grafika og'zaki nutqni turli shakllar, belgilar, raqamlar va chiziqlar yordamida aks ettiruvchi tilshunoslik sohasi hisoblanadi. grafik vositalarga harflar, belgilar va tinish belgilari kiradi. harf — tovush ifoda etuvchi shakl. tutuq (?) belgisi tovush ifoda etmaydigan shakl. yozuvda …
2 / 12
ng aniqlashicha, yozuv dastlab messopotamiya degan joyda paydo boʻlgan va bu yozuv tarixga mixxat nomi bilan kirgan. eramizdan oldingi v-iv asrlardao'rta osiyoning eronga yaqin hududlarida rasmiy yozuv sifatida mixxat ishlatilar edi. hozirgi eramizdan boshlab taxminan vi asrgacha soʻgʻd yozuvi ishlatilgan. v-viii asrlar davomida turkiy xalqlar o'rxun-enasoy yozuvidan foydalanishgan. qadimgi turkiy yozuv yodgorliklari dastlab janubiy sibiming enasoy daryosi havzalarida va moʻg'ulistonningo'rxun vodiysida topilgan. shunga nisbatan qadimgi turkiy yozuvo'rxun-enasoy obidalarining yozuvi deb ham yuritiladi. 1893-yili daniyalik olim n. tomsen va rus olimi v. v. radlov qadimgi turkiy yozuvnio‘qishga muvaffaq bo'ldilar, o'rxun-enasoy yozuvlari rim yozuviarigao'xshab ketganligi uchun run (runik) yozuvlari yoki dulbarchin deb ham yuritiladi. 1970-yillargacha turkiy yozuv eramizning vi-vii asrlarida shakllangan degan fikr yetakchi edi. keyingi topilmalar turkiy yozuvning ildizlarini ikki yarim ming yillikotmishdan izlamoq kerak, degan xulosani chiqarishga asos boʻldi. 1988-yilda andijon viloyatining marhamat tumanidagi lo'mbitepa yodgorligidan koʻza topildi. uning bandi sirtiga qadimiy turkiy bitikoʻyib tushirilgan ekan. bu bitik vii-viii asrlarga …
3 / 12
i ifoda etadi: ng sayoz til orta, portlovchi-sirg‘aluvchi, sonor undosh tovushini (tong, ohang, chang. manglay), ch til oldi, qorishiq portlovchi, jarangsiz undosh tovushni (charos, tinch, sinch, choynak), sh til oldi, sirg`aluvchi, jarangsiz undoshni(shabada, shar, shahar, toshqin, bosh) ifodalaydi. harflarning alfavit taritibini bilish muhim amaliy ahamiyatga ega. chunki turli lug'atlar, davlat idora organlarida, arxivlarda saqlanadigan hujjatlar, ro'yxatlar alfavit tartibida tuziladi. yozuvda harflar bilan birga tinish belgilar: (.) (.) 2) (!) @) g) c..) (9) (0) с) ват qo'llanadi. urg'u (') belgisi so'z bo'g’inlaridan birining boshqalariga nisbatan kuchliroq talaffuz qilish uchun unli harf ustiga qoʻyiladi. yozuvda harflar bilan birga tinish belgilarning ham roli katta. tinish belgilari yordamida fikr yozuvda aniq, ravshan va tushunarli qilib beriladi. og'zaki nutq orqali berilgan fikrni to`liq ifodalash uchun xizmat qiladigan ohang va pauzalari yozuvda tinish belgilari orqali ifoda etiladi alifbo — bu yozuvda harflar (tovushlarni ifodalovchi belgilarning) to'plami bo'lib, ma'lum bir tilni yozishda foydalaniladi. har bir alifbo …
4 / 12
grafika.alifboo‘zbekyozuvlaritarixihaqida - Page 4
5 / 12
grafika.alifboo‘zbekyozuvlaritarixihaqida - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grafika.alifboo‘zbekyozuvlaritarixihaqida"

mavzu: grafika. alifbo o‘zbek yozuvlari tarixi haqida. mavzu: grafika. alifbo o‘zbek yozuvlari tarixi haqida. reja: 1. grafika haqida ma’lumot. 2. yozuv tarixi haqida. 3. o‘zbek yozuvi tovush yozuvidir. 4. o‘zbek tili tinish belgilari. 5. alifbo haqida. adabiyot: 1. m. hamroyev. ona tili. toshkent 2009. 2. a. nurmonov va boshqalar. hozirgi o`zbek adabiy tili. “sharq”, toshkent 2002. 3. h.a.jamolxonov. hozirgi o`zbek adabiy tili. toshkent 2004. tilshunoslik lug'atlarida grafika tushunchasiga ikki xil ta'rif berishadi: “i. grafika (yun. graphike - yozma). 1. nutq tovushlarini yozib ifodalash vositalarining muayyan tizimi. 2. tilshunoslikning alifbodagi harflar tarkibini, shaklini, harf va nutq tovushlari orasidagi munosabatni belgilash bilan shug`ullanuvchi amaliy sohasi”. grafika grekcha gr...

This file contains 12 pages in PPTX format (95.4 KB). To download "grafika.alifboo‘zbekyozuvlaritarixihaqida", click the Telegram button on the left.

Tags: grafika.alifboo‘zbekyozuvlarita… PPTX 12 pages Free download Telegram