sezgilarning nerv-fiziologik asoslari

DOCX 12 pages 42.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

4-mavzu: sezgi reja: 6.1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 6.2. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. 6.3. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. adabiyotlar: 1. g‘oziev e.g. umumiy psixologiya. toshkent. 2002.1-2 kitob. 2. a.x.югай, н.а.мираширова “общая психология” – tашкент 2014. 3. дружинина в.. “психология “. учебник. “питер”, 2003. 4. болотова а.к., макарова и.в. прикладная психология: учебник для вузов. –м., аспект пресс, 2002. – 383с. 5. psychology david g. myers hope college holland, michigan blits-so’rov savollari 1. inson hayotida sezgilar qanday o‘rin egallaydi? 2. sezgi nima va uning asosiy belgilari nimalardan iborat? 3. sezgilarning fiziologik mexanizmi nimadan iborat? 4. analizator qanday qismlardan iborat? 5. sezgilarning qanday konsepsiyalari va nazariyalarini bilasiz? 6. sezgilarning qanday tasniflarini bilasiz? 7. sezgilar qanday psixofiziologik qonuniyatlarga bo‘ysunadi? 8. sensor moslashuvchanlik haqida gapirib bering. 9. sensibilizatsiya nima? sinesteziya nima? tayanch tushunchalar: sezgi - atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a’zolarimizga bevosita ta’sir etishi natijasida ularning …

2 / 12

iyaning yuqori ming yildan ortiq fundamental muammosini ko‘taradi. masalani echishda bundan yuz yil avval psixologiya fan sifatida rivojlandi: atrof muxitimizni o‘rab turgan siymolar miyamizga tushadi? zamonaviy tilda esa uni quyidagicha talqin qilsa bo‘ladi: tashqi olam xaqidagi tasavvurlarimizni qanday tuzishimiz; lagerdagi gulxanni yonishidan chiqayotgan tutunining aktiv neyron zanjirlariga aylanishi? qanday qilib biz tirik neyroximiyadan olovnito‘lqinini, temperaturasini hamda olovni tutunini hidini anglaymiz? miyamizda dunyoni rasmini aks ettirishimiz uchun, tashqi dunyoni fizikaviy energiyasini bilishimiz va uni nerv signallari shaklida kodlashiiz, va bu jarayon an’anaviy sezgi deyiladi. so‘ng esa biz buni olib biz o‘z sezgilarimizni tashkil qilishimiz va sharxlashimiz, va bu jarayon an’anaviy idrok deyiladi. bizning kundalik amaliyotimizda sezgi va idrok uzilmas bir jarayonga aytiladi. 5 chi va 6 chi boblarda biz ikkala qismini birlashgan jarayonini ko‘rib chiqamiz. biz bu bobni sensor retseptorlardan boshlab, yuqori darajadagi ma’lumotlarni ishlanmalarini ko‘rib chiqamiz. kirish qismidagi sensor analiz, psixologiyada ma’lumotlarni sxema bo‘yicha pastdan yuqoriga qarab ishlash deb nomlanadi. …

3 / 12

istemasi reaksiyasi shuni ko‘rsatadiki u xavotirlanadi va terlashni boshlaydi, lekin bu inson kimligini aytib bera olmaydi. u o‘z chexrasini ko‘zguda ko‘rganda, yana shu chalkashlikga keladi. miyani buzilganligi sababli, u ma’lumotlarni sxema bo‘yicha tepadan pastga qrab ishlolmaydi – to‘plangan bilimlarni sensor ma’lumotlar bilan bog‘lay olmaydi. [1] tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi hamda xususiyatlari har doim ham bizning sezgi a’zolarimizga ta’sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo‘ladi. chunonchi, nurlarning ko‘zimizga ta’sir qilishi natijasida ko‘rish sezgisi, har xil tezlik va kuchlanishdagi havo to‘lqinlarining qulog‘imizga ta’sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas olish paytida havo bilan birga burun bo‘shlig‘iga kirgan har turli modda zarrachalarining ta’siri natijasida hid sezgisi, biror narsani qo‘limiz yoki badanimizga tegib ta’sir etish natijasida teri (taktil – biror narsaning terimizga tegishi) yoki bosim sezgisi va shu kabi sezgilar har doim hosil bo‘ladi. demak, sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a’zolarimizga bevosita ta’sir etishi natijasida ularning ayrim belgi …

4 / 12

og‘liq bo‘ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a’zolarimizga ta’siri natijasidir. sezgi axborotlarini qabul qilib, tanlab, to‘plab, har bir sekundda axborotlar oqimini qabul qilib va qayta ishlab miyaga etkazib beradi. natijada tevarak - atrofdagi tashqi olamni va organizm o‘z ichki holatini adekvat “mos” aks ettirishi hosil bo‘ladi. sezgi a’zolari tashqi olamning inson ongiga olib kiradigan yo‘llaridan biridir. sezgilarning nerv – fiziologik asoslari ma’lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta’sirlar natijasida hosil bo‘lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tizimining u yoki bu qo‘zg‘atuvchidan ta’sirlanuvchi reaksiyalari tarzida hosil bo‘ladi va har qanday psixik hodisa kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. sezgilarning nerv – fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan o‘xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida hosil bo‘ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o‘rganishda i.p.pavlov ta’biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta’sirotlarni qabul qilib olib, …

5 / 12

shqi qism bo‘ladi. analizatorning o‘zak qismida retseptordan markazga intiluvchi nervlar joylashgan bo‘lib, ko‘plab hujayralardan iborat. mazkur analizatorning periferik, ya’ni tarqalib ketgan qismlari boshqa analizatorlarning o‘zaklari bilan yondosh sohalariga kiradi va alohida narsalarni izlash jarayonida butun bosh miya qobig‘ining katta qismi ishtirok etishiga erishiladi. analizatorning o‘zagi analiz va sintez qilish funksiyasini bajaradi, masalan, tovushlarning balandligi. tarqoq qismlar dag‘al analiz funksiyalarni, masalan musiqiy ohang va tovushlarni farqlash bilan bog‘liq bo‘ladi. analizator nerv jarayonlarining yoxud reflektor yoyining butun yo‘li manbasi va eng muhim qismini tashkil etadi. reflektor yoyi retseptordan ta’sirotni miyaga olib boruvchi nerv yo‘llari va effektordan tarkib topgandir. reflektor yoyi elementlarning o‘zaro munosabati murakkab organizmning tevarak–atrofdagi olamda to‘g‘ri mo‘ljal olishning organizmning yashash sharoitlariga muvofiq tarzdagi faoliyatining negizini ta’minlaydi. sezgilar qaysi a’zolar yordamida hosil qilinishiga qarab, quyidagi turlarga, ya’ni ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish, teri, muskul–harakat, organik sezgilarga ajratiladi. ular sezgi a’zolari qaerda joylashganligiga qarab tavsiflanadi. jahon psixologiyasi fanining so‘nggi yutuqlari hamda …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari"

4-mavzu: sezgi reja: 6.1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 6.2. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi sohasidagi qonuniyatlar. 6.3. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. adabiyotlar: 1. g‘oziev e.g. umumiy psixologiya. toshkent. 2002.1-2 kitob. 2. a.x.югай, н.а.мираширова “общая психология” – tашкент 2014. 3. дружинина в.. “психология “. учебник. “питер”, 2003. 4. болотова а.к., макарова и.в. прикладная психология: учебник для вузов. –м., аспект пресс, 2002. – 383с. 5. psychology david g. myers hope college holland, michigan blits-so’rov savollari 1. inson hayotida sezgilar qanday o‘rin egallaydi? 2. sezgi nima va uning asosiy belgilari nimalardan iborat? 3. sezgilarning fiziologik mexanizmi nimadan iborat? 4. analiz...

This file contains 12 pages in DOCX format (42.4 KB). To download "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgilarning nerv-fiziologik as… DOCX 12 pages Free download Telegram