sotsiolingvistika va diskurs fanidan ma'ruzalar to'plami

PDF 11 стр. 656,0 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 656,0 КБ

Тип файла PDF

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

kirish.fanning nazariy mashg‘ulotlari mazmuni. sotsiolingvistikaning asosiy yo‘nalishlari alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti “o‘zbek tili va adabiyoti ta’limi” kafedrasi “sotsiolingvistika va diskurs” fanidan taqdimot ma’ruzachi: “o‘zbek tili va adabiyoti ta’limi” kafedrasi katta o‘qituvchisi g.iskandarova sotsiolingvistikaga kirish. fanning nazariy mashg‘ulotlari mazmuni. sotsiolingvistikaning asosiy yo‘nalishlari 2. sotsiolingvistikaningmanbalari 4. sotsiolingvistika obyekti 1. “sotsiolingvistika” tushunchasi 3.sotsiolingvistikaning fan sifatidagi mavqeyi 5. sotsiolingvistika predmeti  bugungi kunda fan sohalari orasidagi chegara ancha nisbiy xarakter kasb etmoqda. bunday fanlarga sotsiologiya va tilshunoslik fanlarining tutash nuqtasida rivojlanayotgan sotsiolingvistika misol bo‘la oladi. sotsiolingvistika tilshunoslikning tilni va uning mavjud bo‘lgan ijtimoiy sharoitlar bilan bog‘liqligini o‘rganadigan sohasidir. sotsiolingvistika tilning jamiyat hayotidagi roli, uning ijtimoiy tabiati, ijtimoiy funksiya(vazifa)lari, ijtimoiy omillarning tilga bo‘lgan ta’sir mexanizmi bilan bog‘liq masalalarni o‘rganadigan tilshunoslik sohasi hisoblanadi.  “sof” lingvistika lisoniy belgilarni, chunonchi, tovush va uning yozma ifodasini, uning boshqa belgilar bilan o‘zaro munosabatini, vaqt va zamonda o‘zgarishini va h.k. tahlil qilish bilan shug‘ullansa, …

2 / 11

ildi. j.a.fishmanning “til jamiyatidagi ma’ruzalar” (“readings in the society of language”) nomli to‘plamiga kirgan 50-yillarning lingvistlari, sotsiologlari, madaniyat antropologlari, dialektologlari va kommunikatsiya (muloqot) sohasi turli mutaxassislarining maqolalarida sotsiolingvistikaga oid muammolar ko‘tarib chiqildi. kitobning “so‘zboshi”sida j.a.fishman “til sotsiologiyasi” va “sotsiolingvistika” terminlarining sinonim sifatida qo‘llanishiga e’tibor qaratadi.  ayrim sotsiolingvistlarning fikricha, sotsiolingvistikaning ildizlarini amerika tilshunosligidan emas, balki yevropa, xususan, rus tilshunosligidan izlash kerak sotsiolingvistikaning fan sifatidagi mavqeyi. a.keypelning fikricha, “sotsiolingvistika” terminining o‘zi o‘zini aniqlab keladi. o‘z nomidan ham ko‘rinib turganidek, sotsiolingvistika sotsiologiya va lingvistika kesishgan nuqtada yuzaga kelgan fan hisoblanadi. sotsiolingvistikaning fanlararo xarakteri aksariyat tadqiqotchilar tomonidan tan olingan. lekin bunday tan olish o‘z-o‘zidan: mazkur fanda sotsiologiya ko‘pmi, yoki lingvistika ko‘pmi? sotsiolingvistika bilan sotsiologlar shug‘ullanishadimi yoki tilshunoslar shug‘ullanishadimi? degan savollarga javob bermaydi. bu o‘rinda shuni alohida ta’kidlash joizki, zamonaviy sotsiolingvistika – tilshunoslikning sohalaridan biri. ushbu soha endigina shakllanayotgan, “oyoqqa turayotgan” paytda uning mavqeyi haqida munozara qilish mumkin edi. biroq bugungi kunga kelib, sotsiolingvistikaning …

3 / 11

tillarning individual variantliligiga va mikrojarayonlar (shaxslararo muloqot, kichik guruhlar muloqoti)ga e’tibor qaratishadi.  zamonaviy sotsiolingvistikaning asoschilaridan biri bo‘lgan amerikalik tadqiqotchi u.labov sotsiolingvistikani “tilni uning ijtimoiy kontekstida” o‘rganadigan fan sifatida belgilagan. boshqacha qilib aytganda, sotsiolingvistlar tilga ham, uning ichki tuzilishini o‘rganishga ham e’tibor qaratmaydilar. ular, asosan, u yoki bu jamiyatdagi insonlarning tildan qanday foydalanishlarini tadqiq etadilar.  demak, sotsiolingvistikaning obyekti til yoki tillarning ijtimoiy faoliyatidir. til muayyan ijtimoiy strukturaga ega bo‘lgan jamiyatda faoliyat ko‘rsatadi, shunga ko‘ra, sotsiolingvistikani tilni ijtimoiy kontekstda o‘rganadigan fan deyish mumkin.  sotsiolingvistikaning predmetini belgilashda nemis sotsiolingvistlari quyidagi fikrlarni bildirishgan. jumladan, a.n. dittmar sotsiolingvistikaning predmetini shunday izohlagan: “sotsiolingvistika predmetini tilshunoslik va ijtimoiy fanlarning metodlaridan foydalanib: kim kim bilan qaysi tilda, qanday ijtimoiy muhitda va qanday maqsadda gaplashyapti, nutq aktining oqibati qanday bo‘ladi? degan qator savollarga javob beruvchi tarzida tushuntirish mumkin”  buyuk britaniya sotsiolingvistikasining predmeti, asosan, turli qatlamlar va sinflarning til qo‘llashini o‘rganish bilan cheklanadi. binobarin, “til to‘siqlari”, …

4 / 11

5 / 11

sotsiolingvistika va diskurs fanidan ma'ruzalar to'plami - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sotsiolingvistika va diskurs fanidan ma'ruzalar to'plami"

kirish.fanning nazariy mashg‘ulotlari mazmuni. sotsiolingvistikaning asosiy yo‘nalishlari alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti “o‘zbek tili va adabiyoti ta’limi” kafedrasi “sotsiolingvistika va diskurs” fanidan taqdimot ma’ruzachi: “o‘zbek tili va adabiyoti ta’limi” kafedrasi katta o‘qituvchisi g.iskandarova sotsiolingvistikaga kirish. fanning nazariy mashg‘ulotlari mazmuni. sotsiolingvistikaning asosiy yo‘nalishlari 2. sotsiolingvistikaningmanbalari 4. sotsiolingvistika obyekti 1. “sotsiolingvistika” tushunchasi 3.sotsiolingvistikaning fan sifatidagi mavqeyi 5. sotsiolingvistika predmeti  bugungi kunda fan sohalari orasidagi chegara ancha nisbiy xarakter kasb etmoqda. bunday fanlarga sotsiologiya va tilshunoslik fanlarining tutash nuqtasida rivojl...

Этот файл содержит 11 стр. в формате PDF (656,0 КБ). Чтобы скачать "sotsiolingvistika va diskurs fanidan ma'ruzalar to'plami", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sotsiolingvistika va diskurs fa… PDF 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram