biosferada tirik organizmlarni xilma-xilligi

PPT 32 pages 2.2 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

слайд 1 reja: biosferada tirik organizmlarni xilma-xilligi. tuban o’simliklar. tuban o’simliklarni yashash sharoiti va xo’jalik ahamiyati. oliy o’simliklar. o’simliklarning inson hayotidagi ahamiyati va ularning xilma-xilligi biosfera tirik orgaizmlarning ko’p xilma-xilligi bilan xarakterlanadi. organizmlar o’rtasidagi avlodiy aloqalar, o’zaro aloqador bo’lgan taksonomik birliklar sistemasida aks ettiriladi.taksonomik birliklar sistemasining asosiy birligi tur hisoblanadi. ma'lum bir turga kiradigan o’simlik yoki hayvonlarni quyidagi umumiy xususiyatlari bo’ladi. 1. ma'lum belgilar yig`indisining borligi. ma'lum bir turga kiradigan o’simliklar yoki hayvonlar odatda bir-birlariga o’xshash bo’ladilar. 2. kelib chiqishining umumiyligi. bir turga kiradigan o’simliklar yoki hayvonlarning hammasi o’zining umumiy o’tmish avlodidan paydo bo’lgan. 3. fiziologik xususiyatlar. ba'zi xollarda bir turga qarashli bo’lgan organizmlarni xususiyatlari, ularni boshqa turga kiradigan organizmlar bilan chatishtirishga imkoniyat bermaydi. bunday xususiyatlarga ko’payishning ma'lum mo’ljalda bo’lishi, bir-biriga yaqin bo’lgan turlarni yashash joyining turli xilligi, bir-biriga yaqin bo’lgan turlarni chatishtirishga to’sqinlik qiladigan instinkt va boshqalar kiradi. 1. geografik xususiyatlar. xar bir turning ma'lum areali mavjud. taniqli botanik-geograf …

2 / 32

rlarda, soyada yoki quyoshli joyda) o’sishi natijasida vujudga keladi. bir-biriga yaqin bo’lgan turlar-avlodlarni, yaqin bo’lgan avlodlar-oilalarni, yaqin oilalar -otryadlarni (qatorlarni), yaqin otryadlar (qatorlar) sinflarni, yaqin sinflar tiplarni tashkil qiladi. hayvonlar turlarining miqdori (1000000-1,500000) bo’lib o’simliklar turlari miqdoridan (350,000-500000) ko’pdir. hozirgi vaqtda hayvonlardan eng rivojlanayotgan tiplari oyoqbug`unlilar (qisqichbaqalar, o’rgimchak, xasharot), malyuskalar va xordalilar, o’simliklardan esa, yopiq urug`lilar, va zamburug`lar hisoblanadi. ko’pchilik o’simliklar va ќayvonlar o’rtasidagi farqni osongina aniqlash mumkin. masalan o’simliklar assimilyasiya qiladi, ќayvonlar esa assimilyasiya qilishga qodir emas. o’simliklar ma’lum joyda yopishgan va ќarakatsiz bo’ladi, ќayvonlar esa ќarakatchandir. ammo bu xususiyat ќamma o’simlik va ќayvonot tiplari uchun xarakterli emas. umurtqasiz va xatto xordali ќayvonlar o’rtasida ќarakatsiz formalari uchraydi (korallar, gubkalar rakshaklilar, assidlar). ba’zi o’simliklar esa ќarakatchandir (suvutlari). o’simliklar va hayvonlar o’z tanasining ximizmi bilan ham bir-biridan farq qiladi. o’simliklarni hujayra devorlari azotsiz moddalardan ya'ni uglevodlardan (shakar s6n12o6) tashkil topgan, hayvonlarning xujayrali devorlari esa, azotli organik moddalardan (xitindan) iborat. er sharining …

3 / 32

ophyta yashil suvutlar tipiga bir xo’jayrali, ko’p hujayrali va kolonial organizmlarni (5700ga yaqin turi) kiradi. ularning xo’jayra moddasi tarkibida faqat xlorofil pigmenti mavjud bo’lganligidan vakillarining barchasi yashil rangda bo’ladi. yshil suvutlarning bir xo’jayrali vakillari mikroskopik organizmlardir. kolloniya va ko’p xo’jayrali vakillari esa, ancha yirik bo’ladi, va 0,5m. gacha etadi. bir xujayrali yashil suvo’tlar dumaloq, noksimon, cho’zinchoq, ko’p xo’jayralilari insimon, bo’tasimon shoxlangan, plastinkasimon, kolloniyali vakillari esa, sharsimon, tursimon kabi shakllarga ega. yshil suvo’tlar vakillarining hujayrasi protoplazma, bir yoki bir necha yadro, xromatofor va vakual kabi qisimchalardan iborat. yshil suvo’tlarning bir hujayrali vakillari xivchin deb ataluvchi qilchalarga ega bo’lib, ular yordamida suvda harakat qiladi. ba'zi koloniyali vakillari ham shu xilda harakat qiladi. ko’p hujayrali vakillari esa, o’zi yashayotgan joyiga (substratga) yopishib hayot kechiradi. yshil suvo’tlar har xil ko’payadi. ko’pchilik turlari vegetativ va zoosporalar hosil qilish bilan ko’payadi. bunda hujayra mahsuloti 2-4-8-16-36-64 ta va undan ham ko’proq bo’lakka bo’linadi. har bir bo’lak bir …

4 / 32

qqan xivchinli tanachalar mustaqil hayot kechirmasdan balki 2-tasi o’zaro juft-juft bo’lib qo’shilib oladi. o’zaro qo’shiluvchi bunday tanachalarga gametalar deyiladi. gametalarni qo’shilishi natijasida hosil bo’lgan maxsilot zigota deb ataladi. ana shu zigotalar qalin po’st bilan o’ralib oladi va suv tagida cho'kib, qulay sharoit yuzaga kelguncha tinim davrini o'taydi. tinim davri tugashi bilan zigotalar reduktsion, bo'linib 2 yoki 4ta yangi tanacha hosil qiladi. bu tanachalar zoospora deyiladi. zoosporalarni har biri bir juft xivchin hosil qilib, mustaqil organizim sifatida yashay boshlaydi. yshil suvo'tlarning keng tarqalgan bir hujayrali vakillariga xlorokokk, xlorella, xlamidomanada, zignema, klosterium, desmidium kabilarni; ko'p hujayralilarga-ulotriks, klodafora, spirogira (baqato'n), edoganium, ulva (dengiz salati) xara, nitella kabilarni; koloniya xolida yashovchilarga volvoks, evdorina, pandorina, suv to'ri va boshqalar kiradi. diatom suvo'tlar tipiga bir hujayrali va koloniya bo'lib yashovchi organizimlar (10000-15000turi) kiradi. ular mikroskopik o'simliklardir. diatom suvo'tlar yumaloq tayoqchasimon, qutichasimon va boshqa shaklda bo'lib, hujayralarini, po'sti pektin moddasidan tashkil topgan va tashqi tomondan qumtuproq (sio2) …

5 / 32

qo'shilib auksospora deb ataladigan spora hosil qiladi va o'sa boshlaydi (katta bo'ladi). diatom suvo'tlardan pinnulariya, tsiklotella, navikulla, melozira, asterionella, surilella, tabellariya va xetotseros tabiatda keng tarqalgan. 2. diatom suv o`tlar – dtatomeae dengizlarda yashovchi diatom suvo'tlar halok bo'lgach dengiz tagida cho'kib, bir necha milion yillar davomida qalin qatlam hosil qiladi. diatomit g`ovak va yngil bo'lganligidan undan termoizolachion materialar, g`ovak g`ishtlar va portlovchi modda-dinamit tayyorlanadi qo’ng`ir suvo’tlar tipi faqatgina dengizlarda yashaydi. ular 900 ortiq ipsimon yoki plastinkasimon tanali (talomli) ko’p hujayrali turlardan iborat. qo’ng`ir suvo’tlarning kattaligi 30- 40 sm dan to 1- 4 metrgacha bo’ladi. qo’ng`ir suvo’tlarning hujayrasida xlorofil, fukosantin, karotin pigmentlari mavjud. shuning uchun ularning rangi qo’ng`ir yoki sarg`ish qo’ng`irdir. quyosh nuri ta'sirida fotosintez protsessi ro’y beradi va hujayrada qand, (uglevod) kabi oziq moddalar (karbon suvlar) to’planadi. 3. qo`ng’ir suvo`tlar – phacophuta qo’ng`ir suvo’tlari jinssiz va jinsiy ko’payadi. ko’payish harakatchan zoosporalar va harakatsiz sporalar hosil qilish yordamida yuz beradi. qo’ng`ir …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biosferada tirik organizmlarni xilma-xilligi"

слайд 1 reja: biosferada tirik organizmlarni xilma-xilligi. tuban o’simliklar. tuban o’simliklarni yashash sharoiti va xo’jalik ahamiyati. oliy o’simliklar. o’simliklarning inson hayotidagi ahamiyati va ularning xilma-xilligi biosfera tirik orgaizmlarning ko’p xilma-xilligi bilan xarakterlanadi. organizmlar o’rtasidagi avlodiy aloqalar, o’zaro aloqador bo’lgan taksonomik birliklar sistemasida aks ettiriladi.taksonomik birliklar sistemasining asosiy birligi tur hisoblanadi. ma'lum bir turga kiradigan o’simlik yoki hayvonlarni quyidagi umumiy xususiyatlari bo’ladi. 1. ma'lum belgilar yig`indisining borligi. ma'lum bir turga kiradigan o’simliklar yoki hayvonlar odatda bir-birlariga o’xshash bo’ladilar. 2. kelib chiqishining umumiyligi. bir turga kiradigan o’simliklar yoki hayvonlarning hammas...

This file contains 32 pages in PPT format (2.2 MB). To download "biosferada tirik organizmlarni xilma-xilligi", click the Telegram button on the left.

Tags: biosferada tirik organizmlarni … PPT 32 pages Free download Telegram