инсон ҳуқуқлари ва ҳуқуқий тарбия

PPTX 46 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 46
презентация powerpoint 1-мавзу. ҳуқуқий тарбия, ҳуқуқий маданият ва инсон ҳуқуқлари маданиятини юксалтириш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш режа: 1. шарқ мутафаккирлари ва ислом ҳуқуқи таълимотларида инсон ҳуқуқлари ғояси. 2. ҳуқуқий тарбия, ҳуқуқий маданият тушунчалари мазмуни ва юксалтириш масалалари. 3. инсон ҳуқуқларини химоя қилишга доир халқаро хужжатлар. 4. инсон ҳуқуқларини химоя қилишга доир халқаро ва миллий институтлар шарқ мутафаккирлари ва ислом ҳуқуқи таълимотларида инсон ҳуқуқлари ғояси буюк алломалар форобий, ибн сино, берунийлар ҳам инсон ҳуқуқлари масаласини четлаб ўтмаганлар. сомонийлар даврида амалда бўлган тартиб-қоидалар, ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий тузуми бу мутафаккирларнинг дунёқарашига катта таъсир кўрсатган. улар ўз асарларида бу даврга баҳо бериш билан бирга, қимматли ғояларни илгари сурганлар, инсон ҳуқуқлари ва уларни ҳимоя қилиш тўғрисида ҳам ўз фикрларини ёзиб қолдирганлар. инсон ҳуқуқлари ғояси диний ва ҳуқуқий асарлардагина эмас, фалсафий тафаккурнинг энг сара меваларида ҳам ўз аксини топган. марказий осиёнинг энг йирик мутафаккирларидан бири абу наср форобий (873-950) ўзининг «фозил одамлар шаҳри» деган …
2 / 46
комил инсон жамиятнинг тенг ҳуқуқли, эркин фуқароси бўлиши лозимлги, жамоа унинг ҳуқуқларини ҳурмат қилиши, кишиларнинг тинч ва осойишта хаёт кечиришлари учун зарур бўлган шарт-шароитларни таъминлаб бериши ҳақидаги фикрлар асарнинг асосий мазмунини ташкил этади. гарчи, бу масала хаёлий тарзда тасвирланган бўлса-да, бироқ унда инсонга ғамҳўрлик қилиш, унинг хақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш зарурлиги ғоялари илгари сурилганлигининг ўзи муҳим аҳамиятга эгадир. мусулмон ҳуқуқи ўз заминида норматив тизим сифатида vii-x асрларда араб халифалигида феодал жамият қарор топаётган бир даврда шаклланган бўлиб, ислом динига асослангандир.. ислом мавжуд ҳуқуқ аллоҳ томонидан юборилганлигига асосланади. сарвари коинот тарихнинг муайян бир даврида башариятга ўзининг расули – муҳаммад пайғамбар (тахминан 570 – 632 йиллар) орқали ислом таълимотини аён этди. аллоҳ томонидан инъом этилган ҳуқуқ инсониятга бир йўла ва абадул абад берилган. шу боис жамият бу ҳуқуққа амал қилмоғи, бинобарин муттасил ўзгариб турувчи ҳаётнинг ижтимоий шароитлари остида ўз ҳуқуқини яратишга уринмаслиги лозим. тўғри, мусулмон ҳуқуқи назарияси илоҳий кашфиёт тушунтириш ва шарҳлашга муҳтож …
3 / 46
да ҳеч бир янгилик киритмаган. ана шу турғунликни ижтиҳод эшикларини ёпилишига боғлайдилар. xix асрга қадар мусулмон ҳуқуқий онгининг тадрижий ривожи диний-ҳуқуқий шарҳлар ҳамда фатволар мажмуида ўз ифодасини топган. бу шарҳ ва фатволар эса шариатнинг анъанавий қоидалари ва принципларини янгича тарзда талқин этар эканлар, ҳеч қачон уларни очиқдан-очиқ рад этмаганлар ва уларнинг одатий жарангини ўзгартирмаганлар. ислом насронийлик каби руҳ абадийлиги ғоясига эътиқод қилади. унда бани башар одам атонинг тенг ҳуқуқли фарзандлари сифатида қаралади. мусулмонлар ўз қаламравларидаги кофирларга, бединларга ҳамиша сабр-муроса билан муносабатда бўлиш, бағрикенглик фазилатини намоён этиб келганлар. номусулмон жамоаларга одатда ўз ички ишларини бошқариш ҳуқуқи берилган. арабларнинг исломгача бўлган урф-одатлари ва удумларига нисбатан исломда қашшоқлар, етим-есирлар ва аёлларга муносабатда анчагина илғор тамойиллар кўзга ташланади гарчи қулдорлик сақланиб қолган бўлса-да, қулларга юридик ҳуқуқлар берилган, улар хусусан ишлаб топган маблағлари асосида ҳақ тўлаб озод бўлиш ҳуқуқини олганлар. мажбурий тусда бўлмаса ҳам, ҳар қалай қулларнинг озод қилиниши дин шарофати билан содир бўладиган ҳаракат …
4 / 46
слигидек умумий намуна мавжуд бўлган. ўтмишда қарор топган анъаналар, уруғ-аймоқ ва жамоалар сингари ноҳукумат институтлар шахс эркинлигига таъсир этувчи омиллар сифатида ҳукмдорларга нисбатан муҳимроқ роль ўйнаган. давлат билан шахс ҳуқуқлари ўртасида муттасил низо ва можаролар келтириб чиқарадиган ёки ислом мутафаккирларини бундай эркинликларни ҳукмдорлар эгаллаб олишидан ҳимоя этиш билан, инсон ҳуқуқларининг ҳозирги нормалари ривожи замирида ётган ташвиш-андуҳлар билан боғлиқ масалалар устида иш олиб боришга ундайдиган шарт-шароитларнинг ўзи йўқ эди». имом бухорий, ат-термизий, ахмад яссавий, абул-қосим замахшарий сингари хадис ва тасаввуф илмининг етук намояндалари инсон ҳуқуқлари ва унинг ижтимоий моҳиятини қуръони карим ва хадиси шарифларда куйилган ислом хамда шариат талаблари асосида кўрсатиб беришга ҳаракат қилганлар. исломнинг бу муқаддас манбаларида инсоннинг такдири ва хаёти оллоҳ номи билан боғлик ҳолда ифодалаб берилади. бунда ер юзидаги барча инсонларнинг оллоҳ олдидаги тенглиги ғояси, ҳар бир инсонга оллоҳ томонидан берилган неъматлардан уларнинг баравар фойдаланиши зарурлиги ғояси билан чамбарчас боғланиб кетганини кўрамиз куръони карим ва хадиси шарифларда инсоннинг …
5 / 46
хақини адо қилиш, фарзанднинг ота-онаси олдидаги ва ота-онанинг фарзанди олдидаги хақ-ҳуқуқлари, зиёрат қилиш, турар жойга эга бўлиш ва бошқа шулар сингари хақ-ҳуқуқларнинг ҳар бири алоҳида хадисларда берилганки, бундай холни хадислар тўғрисида ёзилган ҳар бир асарда учратиш мумкин. турли масалалардаги сингари, инсон ҳуқуқлари масаласига доир хадисларда хам инсон ҳуқуқлари масаласи унинг хақ-ҳуқуқлари мисолида берилади. бунда инсоннинг кимнингдир олдидаги хақи (оллоҳнинг, унинг расули мухаммад пайғамбарнинг ёки жамиятнинг) унинг ҳуқуқи эканлигини ҳам англатади. масалан, борди-ю, бир киши иккинчи бир кишидан бирор нарса билан қарздор бўлиб қолган бўлса, бу қарзни қайтариб олиш шариатда иккинчи кишининг ҳуқуқи хисобланади ва шу иккинчи киши ўзининг қарзини қайтариб олиш ҳукуқидан фойдаланиши мумкин бўлади. қарз олган кишининг уни қайтариб бериши эса унинг ҳуқуқи хисобланмайди. шунга кўра исломда ва унинг манбаларида инсоннинг ҳуқуқлари унинг хақи мисолида берилганлигини кўрамиз. жумладан, имом бухорий фарзандлар ота-оналарини рози қилиш ҳуқуқига эга эканлигини қуйидаги бир хадисда шундай баён қилади: “ким ота-онасини рози қилса, унга тубо …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "инсон ҳуқуқлари ва ҳуқуқий тарбия"

презентация powerpoint 1-мавзу. ҳуқуқий тарбия, ҳуқуқий маданият ва инсон ҳуқуқлари маданиятини юксалтириш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш режа: 1. шарқ мутафаккирлари ва ислом ҳуқуқи таълимотларида инсон ҳуқуқлари ғояси. 2. ҳуқуқий тарбия, ҳуқуқий маданият тушунчалари мазмуни ва юксалтириш масалалари. 3. инсон ҳуқуқларини химоя қилишга доир халқаро хужжатлар. 4. инсон ҳуқуқларини химоя қилишга доир халқаро ва миллий институтлар шарқ мутафаккирлари ва ислом ҳуқуқи таълимотларида инсон ҳуқуқлари ғояси буюк алломалар форобий, ибн сино, берунийлар ҳам инсон ҳуқуқлари масаласини четлаб ўтмаганлар. сомонийлар даврида амалда бўлган тартиб-қоидалар, ўша даврнинг ижтимоий-сиёсий тузуми бу мутафаккирларнинг дунёқарашига катта таъсир кўрсатган. улар ўз асарларида бу даврга баҳо бериш била...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPTX (1,4 МБ). Чтобы скачать "инсон ҳуқуқлари ва ҳуқуқий тарбия", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: инсон ҳуқуқлари ва ҳуқуқий тарб… PPTX 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram