adabiyotning estetik funksiyasi va unga doirilmiy adabiyotlar tahlili

PPTX 16 pages 161.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 161.8 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: san'at nazariyasiga oid manbalar tahlili.adabiyotning estetik funksiyasi va unga doir ilmiy adabiyotlar tahlili. mavzu: san'at nazariyasiga oid manbalar tahlili.adabiyotning estetik funksiyasi va unga doir ilmiy adabiyotlar tahlili. tayyorladi: o‘zbek adabiyotshunosligi kafedrasi katta o‘qituvchisi (phd) ra’no mullaxo‘jayeva sanʼat barcha ijtimoiy ong shakllari singari oʻz taraqqiyot qonuniyatlariga ega. bu qonuniyatlar sanʼatning oʻz ichki xususiyatlaridan kelib chiqsada, ijtimoiy taraqqiyot bilan bogʻliq boʻlgan xalq, millat, elat, mamlakat va jahon sivilizatsiyasi darajasi bu qonuniyatlarda oʻz ifodasini topadi. sanʼat qonuniyatlarini estetika, sanʼatshunoslik oʻrganadi. koʻchma maʼnoda — faoliyatning barcha sohalariga xos yuksak mahorat "sanʼat" deb tushuniladi. masalan, bahs yuritsanʼat — ijtimoiy ong va inson faoliyatining oʻziga xos shakli. sanʼat qadimiy tarixga ega boʻlib, u jamiyat taraqqiyotining ilk bosqichlarida mehnat jarayoni bilan, kishilar ijtimoiy faoliyatining rivojlanishi bilan bogʻliq holda vujudga kela boshlagan. ibtidoiy sanʼatning dastlabki izlari soʻnggi paleolit davriga, taxminan mil. av. 40—20-ming yillikka borib taqaladi. u davrda hali sanʼat inson faoliyatining mustaqil shakli sifatida ajralib chiqmagan …

2 / 16

raydir. bu ma’nodagi «san’at»dan tilakda boshqacha bo‘lg‘an bir turli san’atlar ham bor. olaylik, san’ati tanbur cholish bo‘lg‘an bir kishini yaxshilab chaling‘an bir «iroq»2 kuyi bu kishining san’atidir. biroq yaxshilab chaling‘an «iroq» kuyining tilagi bilan yaxshilab yasalg‘an bir tanbur, bir tanbuming tilagi orasida kattakan ayirma bordir. boshqacha aytganda, «iroq» kuyining yaxshilig‘i bilan toboq, tanbur- ning yaxshihgi bir emasdir. «iroq» kuyining yaxshihg‘i kishiga ma’naviy ta’sir etmak, uning miyasini to'lqinlantirmoqdir. shuning uchun buning yaxshiligiga, yaxshiq emas, go‘zalik deyiladir. bunday san’atlarga esa «go‘zal san’atlar» deyiladir. go‘zal san’atlar tirik bir kishining bir ko‘b tilaklari, istaklari, umidlari, ehtiyojlari boiadir. shularga erishsa sevinadir, erishmasa qayg‘uradir. odam o‘zining tegrasidaki turh voqealardan, boiub turg‘an ishlardan, turli ko‘rinishlardan, boshqa kishilaming boshlariga tushkan baxtli-baxtsiz voqealardan ham ta’sirlanadir: shodlanadir yo qayg‘uradir. har kim o‘zining shodliqli-qayg‘uli tuyg‘ularini bosh- qalarg‘a bildirmak, ulami ham shu tuyg‘ular bilan tuyg‘u- lantirmoq istaydir. buyuk bir shodliq ko‘rgan kishi o‘zi- ning shod tuyg‘ularini boshqalarg‘a bildirib, shodligini orttiradir. ulug‘ bir …

3 / 16

deyiladir. go‘zal san’atlarda tovar (materiyal) tovush, ohang bo'lsa, go‘zal san’at musiqiy boladir; bo‘yovlar, chiziqlar bolsa, rasm boladir; tosh yo boshqa turli ma’danlar esa, haykal- chilik boladir; tosh, yog‘och, kirpich, ganj, turpoq bolsa, me’morliq bol adir; tan, mug‘a harakatlari esa o ‘yun (tans) boladir; gap, so‘z esa adabiyot boladir. 1. musiqiy. 2. rasm. 3. haykalchilik. 4. me'morlik 5.o'yun 6. adabiyot adabiyotning estetik funksiyasi inson o‘z umri davomida hayotni, tabiat, jamiyat va insonni bilishga intiladi, ularning mohiyati, qonuniyatlari va xususiyatlarini tadqiq qiladi. ayni paytda inson dunyoni va o‘zini bilish bilan cheklanmaydi, balki to'plagan bilimlariga suyanib u jamiyatni, 0‘zining ruhiy-ma’naviy dunyosini boyitib, o‘zgartirib boradi. ong — borliqning inson miyasidagi oliy in’ikos (aks etish) shakli ekan, u ijtimoiylik kasb etadi. inson ongi (ruhiy va aqliy qobiliyati) jamiyatdagi hayoti davomida tarkib topadi, ijtimoiy muhit ta’sirida reallashadi, faollashadi, ijod qiladi. ijtimoiy ong shakllari (siyosat, huquq, ahloq, din, fan, san’at, faisafa, riyoziyot, tibbiyot va h.)ning barchasi-hayotni organadi, …

4 / 16

, muammolar, gipotezalar, hukmlar, xulosalar, nazariyalar, qonunlarda ifodalasa, badiiy tafakkur borliqni obrazlarda aks ettiradi. ha, shuning uchun ham «agar fanlar va san’atlar bo'lmaganda, inson va inson hayoti ham bolmasdi» (l.n. tolstoy). «filosof sillogizmlar orqali fikr yuritsa, shoir obrazlar va kartinalar vositasida gapiradi va ularning ikkalasi ham ayni bir narsani aytadi. siyosiy iqtisodchi statistik raqamlar bilan qurollanib, o‘z o'quvchi yoxud tinglovchilarining zehniga ta’sir etib, jamiyatdagi falon sinfning ahvoli falon-falon sabablarga ko‘ra ko‘p yaxshilangani yoxud ko‘p yomonlashganini isbotlaydi. shoir voqelikningjonli va yorqin tasviri bilan qurollanib, o‘z o'quvchilarining fantaziyasiga ta’sir etib jamiyatdagi falon sinfning ahvoli falon-falon sabablarga binoan haqiqatan ham ko‘p yaxshilangani yoxud yomonlashganini haqiqiy kartinalarda ko‘rsatadi. biri isbotlaydi, ikkinchisi ko‘rsatadi — ikkalasi ham ishontiradi, bunga faqat ularning biri mantiqli asoslash, boshqasi kartinalarda namoyon etish bilan erishadi» ( v.g.belinskiy; та ’kidlar bizniki. — h.u). yuqoridagi «humoyunnoma» (gulbadan begim) asaridan keltirilgan parchaga e’tibor qilsangiz, unda mantiqiy fikrlash, mushohada, xabar ustunlik qiladi, hamm a so'zlar …

5 / 16

foydalanishga intiladi, «ota-bolaga baqrayib qaraydi», sarosimaga tushadi...) to‘laligicha aniq nuqtalari bilan ko‘ramiz,jonli his etamiz. shunday bo‘lishi mumkin bo'lgan voqea bilan tanishamiz. xotirada voqea aniq va «quruq» bayon etiladi, lavhada esa tasvirlanadi. birida mantiqiy mushohada, ikkinchisida korsatish ustunlik qiiadi. san’at (arxitektura, haykaltaroshiik, rassomlik, musiqa, teatr, xoreografiya, kino va sh.k.) fanlar (ilmiy tafakkur)ning yutuqlariga suyangan holda hayotni obrazlar vositasida ifoda etadi. obrazlilik san’atning hamma k o ‘rinishlarini birlashtiradigan , umumilliyligini, o'xshashligini ta ’minlaydigan universal vositadir. «obrazli formadan tashqarida san’at yo‘q» (oybek). lekin ravshanlik, ta’sirdorlik, noziklilik, go'zallik kabi obrazlilikning atributlari (ajralmas belgilari, xususiyatlari) san’atning har bir shaklida o‘ziga xos bo‘ladi: «skulptura...inson tanasi shakllarining go‘zalligini ifodalaydi, inson yuzidagi fikming bir paytini, tanadagi (attitude) bir vaziyatnigina tutib oladi. shu bilan birga skulpturaning ijodiy faoliyati insonning butun siymosini qamray olmaydi, balki inson tanasining tashqi shakllari bilangina chegaralanadi, erkak kishilarda faqat mardlik, ulug‘vorlik va kuchni, xotinlarda go'zallik va noziklikni ifoda qiladi. adabiyot «boshqa san’atlarning barcha unsurlarini o‘z …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotning estetik funksiyasi va unga doirilmiy adabiyotlar tahlili"

mavzu: san'at nazariyasiga oid manbalar tahlili.adabiyotning estetik funksiyasi va unga doir ilmiy adabiyotlar tahlili. mavzu: san'at nazariyasiga oid manbalar tahlili.adabiyotning estetik funksiyasi va unga doir ilmiy adabiyotlar tahlili. tayyorladi: o‘zbek adabiyotshunosligi kafedrasi katta o‘qituvchisi (phd) ra’no mullaxo‘jayeva sanʼat barcha ijtimoiy ong shakllari singari oʻz taraqqiyot qonuniyatlariga ega. bu qonuniyatlar sanʼatning oʻz ichki xususiyatlaridan kelib chiqsada, ijtimoiy taraqqiyot bilan bogʻliq boʻlgan xalq, millat, elat, mamlakat va jahon sivilizatsiyasi darajasi bu qonuniyatlarda oʻz ifodasini topadi. sanʼat qonuniyatlarini estetika, sanʼatshunoslik oʻrganadi. koʻchma maʼnoda — faoliyatning barcha sohalariga xos yuksak mahorat "sanʼat" deb tushuniladi. masalan, bahs yu...

This file contains 16 pages in PPTX format (161.8 KB). To download "adabiyotning estetik funksiyasi va unga doirilmiy adabiyotlar tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotning estetik funksiyasi… PPTX 16 pages Free download Telegram