atom yadrosi fizikasi elementlari

PPTX 13 pages 2.0 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

powerpoint presentation atom yadrosi fizikasi elementlari usmonov umarbek 1. yadro reaksiyalari 2. radioaktivlik 3. atom yadrosi tuzilishi reja: yadro sintezlanishi yadro sintezining asosiy sharti – yuqori harorat va bosim, bu yadrolarni bir-biriga yaqinlashtirish va kulon toʻsigʻini yengish uchun zarur. reaktsiyalar millionlab darajalarni talab qiladi. yadro sintezlanishi quyosh va yulduzlarda energiya manbai hisoblanadi, bu jarayon proton-proton sikli yoki uglerod-azot sikli orqali amalga oshiriladi, bu sikllar vodorodni geliyga aylantirish orqali energiya chiqaradilar. yadro sintezlanishi jarayonida ikki yengil atom yadrolari, masalan, deйтерий va tritium, birlashib, ogʻirroq yadro, geliy-4 hosil qiladi va shu bilan katta miqdorda energiya ajraladi, taxminan 17.6 mev. yadro reaksiyalari yadro reaksiyalarida energiya saqlanish qonuni muhim rol o'ynaydi, reaksiya natijasida hosil bo'lgan zarrachalarning kinetik energiyasi yadro massalarining o'zgarishi bilan aniqlanadi va e=mc² formulasi orqali hisoblanadi. yadro reaksiyalarining samaradorligi reaksiya kesimiga bog'liq bo'lib, u barn (10⁻²⁴ sm²) birligi bilan o'lchanadi va reaksiya ehtimolini aks ettiradi. masalan, uraniumning yadro bo'linishi reaksiyasi uchun kesim …

2 / 13

atijasida energiya chiqishi eksponent ravishda ortadi va shu sababli juda kuchli portlashlar yuzaga keladi. yadro fizikasi uskunalari yadro reaksiyalarini o‘rganishda, yadro massasini aniqlash uchun 10 -27 kg gacha aniqlikdagi mass-spektrometrlar muhim rol o‘ynaydi. yadro fizikasi tadqiqotlarida 10 mev dan yuqori energiyali zarralarni tezlatish uchun siklotronlar va lineer tezlatgichlar kabi turli xil tezlatgichlar qo‘llaniladi. radioaktivlikni aniqlashda geiger-myuller hisoblagichi, skintlyatsion detektorlar va yarimo'tkazgich detektorlari kabi 10-6 sekundgacha aniqlikdagi detektor tizimlari ishlatiladi. nuklonlar va ularning o'zaro ta'siri protonlarning musbat zaryadi ularning elektromagnit itarilishini keltirib chiqaradi, ammo kuchli yadro kuchi bu itarilishni yengib, atom yadrosini barqaror tutishga yordam beradi. proton va neytronlarning massasi taxminan 1 amu ga teng. nuklonlar, ya'ni proton va neytronlar, kuchli yadro kuchlari orqali o'zaro ta'sirlashadi; bu kuch elektromagnit kuchdan taxminan 100 marta kuchliroqdir va juda qisqa masofalarda (10⁻¹⁵ metr) ta'sir etadi. nuklonlarning o'zaro ta'siri kvarklarning kuchli o'zaro ta'siri orqali amalga oshiriladi; gluonlar bu o'zaro ta'sirni vositachilik qiladi va kvarklarni birlashtirib, …

3 / 13

tansiyalarida yadro reaksiyalari natijasida hosil bo'lgan issiqlik energiyasi yordamida 1 gvtgacha elektr energiyasi ishlab chiqariladi. yadro fizikasi yordamida 100 dan ortiq radioizotoplar ishlab chiqariladi, ular tibbiyotda diagnostika va davolash (masalan, saraton terapiyasi)da qo'llaniladi. yadro parchalanishi kritik massa tushunchasi yadro parchalanish reaksiyasining o'z-o'zini ushlab turishi uchun zarur bo'lgan minimal miqdordagi parchalanuvchi moddaning massasini bildiradi; masalan, uranium-235 uchun bu massa taxminan 50 kg. yadro parchalanishining asosiy mexanizmi – uranium-235 yadrosi neytron bilan o'zaro ta'sirlashganda, issiqlik ajralishi bilan ikkita engil yadroga bo'linishi va 2-3 ta qo'shimcha neytron hosil bo'lishi hisoblanadi. yadro parchalanish reaksiyasi zanjiri reaksiyasi bo'lib, bir parchalanishdan hosil bo'lgan neytronlar boshqa yadrolarni parchalaydi va bu jarayon yuz minglab marta takrorlanishi mumkin, shunda katta miqdordagi energiya chiqadi. atom yadrosi tuzilishi yadro radiusi taxminan 10⁻¹⁵ metr bo'lib, atom radiusiga (10⁻¹⁰ metr) nisbatan ancha kichikdir, bu yadroning atom hajmining juda kichik qismini egallaganligini ko'rsatadi. yadro kuchlari, kuchli o'zaro ta'sirlar tufayli, protonlarni yadro ichida bir-biriga yaqin …

4 / 13

kamaytiradi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image4.png image3.jpeg

5 / 13

atom yadrosi fizikasi elementlari - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom yadrosi fizikasi elementlari"

powerpoint presentation atom yadrosi fizikasi elementlari usmonov umarbek 1. yadro reaksiyalari 2. radioaktivlik 3. atom yadrosi tuzilishi reja: yadro sintezlanishi yadro sintezining asosiy sharti – yuqori harorat va bosim, bu yadrolarni bir-biriga yaqinlashtirish va kulon toʻsigʻini yengish uchun zarur. reaktsiyalar millionlab darajalarni talab qiladi. yadro sintezlanishi quyosh va yulduzlarda energiya manbai hisoblanadi, bu jarayon proton-proton sikli yoki uglerod-azot sikli orqali amalga oshiriladi, bu sikllar vodorodni geliyga aylantirish orqali energiya chiqaradilar. yadro sintezlanishi jarayonida ikki yengil atom yadrolari, masalan, deйтерий va tritium, birlashib, ogʻirroq yadro, geliy-4 hosil qiladi va shu bilan katta miqdorda energiya ajraladi, taxminan 17.6 mev. yadro reaksiyalari...

This file contains 13 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "atom yadrosi fizikasi elementlari", click the Telegram button on the left.

Tags: atom yadrosi fizikasi elementla… PPTX 13 pages Free download Telegram