turkiston mustamlaka davrı manbalari

DOCX 12 стр. 32,2 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 32,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu 10. chor rossıyası mustamlakachılıgı davrı manbalari. reja. 1. xix asrning o‘rtasida turkiston mustamlaka qilishning boshlanishi. 2. xx asr boshida turkistondagi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni o‘rganishda «sadoi turkiston» gazetasi muhim manba sifatida. 3. arxeologiya sohasiga qiziqishning ortishi. 4. «turkestanskoe selskoe xozyaystvo» jurnali qishloq xo‘jaligi tarixinio‘rganish manbasi sifatida (xix asr oxiri - xx asr boshlari). xix asrning o‘rtasida mustamlakachi ikki imperiya, ya‘ni angliya va rossiya manfaatlari turkistonda to‘qnashdi. rossiya siyosatchilari buyuk britaniyaning turkiston va kaspiy dengizinining sharqiy tomonlarini egallab olishidan g‘oyat xavfsirayotgan edilar. xix asrda buyuk britaniya o‘z tasarrufidagi hindiston va afg‘oniston orqali o‘zbek xonliklari bilan savdo-sotiq va diplomatik aloqalar olib borardi. ayni paytda ingliz siyosatchilari esa turkistonni rossiya bosib olishidan xavfsirab, uning chegaralari afg‘onistongacha yetib kelmasligini istar edilar. angliyaning asosiy maqsadi xonliklarni bosib olishga chog‘lanayotgan rossiyaning rejalarini barbod qilish, uchchala xonlikni unga qarshi kuch qilib birlashtirish va o‘rta osiyo bozorolarini egallash edi. angliya hukumati shu maqsadda 1841-1842 yillarda stoddart va konnolini xonliklarga …

2 / 12

harbiy vazirligida o‘z yechimiga ega edi. rejada asosiy zarbani qo‘qon xonligiga berish, ayni paytda xiva, buxoro xonliklarining birlashgan qo‘shin tuzishga va ularga birgalikda harakat qilishga imkon bermaslik, ular o‘rtasida nizo-nifoqni kuchaytirish yo‘llari o‘rganilib chiqilgan edi. shunday qilib, general chernyaev 1964 yilni 1-oktyabrida toshkent shahrining sharqiy tomonidan bosib olishga harakat qildi. uning qo‘shinida 8 rota askar, 100 nafar kazak, 12 ta zambarak, 1500 urish soldati guruhlardan iborat edi. bu harakat amalga oshmadi. nihoyat, 1865 yil 9 may kuni har ikki tomon kuchlari to‘qnashdi. bu voqealarni o‘lkashunos tarixchi mirza olim toshkandiy o‘zining «tarixi turkiston» nomli kitobida qo‘yidagicha bayon etadi: «bir necha kundan keyin russiya askarlari toshkand ustiga kelib, qaytadan xo‘jand darvozasidan hujum qila boshladilar. o‘sha vaqtda toshkent shahrining tomonlari atrofini aylantirib, bino qilingan qalin va baland qo‘rg‘on, tashqari atrofii zovur qazilgan va o‘n ikki davrozasi bor edi. bu jangni o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan muhammad solih «tarixi ja‘didi toshkent» nomli qo‘lyozma asarida qo‘yidagicha …

3 / 12

lik bilan qo‘qon xonligiga qarshi yurishga tayyorlandi. dushmanga qarshi kurashish o‘rniga turkiston birliliga putur yetkazadigan xatarli yo‘lni tanladi… shunday qilib, 1867 yil 14-iyulda rossiya imperatori aleksandr ii turkiston general-gubernatorligiga ta‘sis etdi. 1886 yilda chor hukumati «turkiston o‘lkasini boshqarish haqida nizom»ni tasdiqladi. shu nizomga asosan rus aholisini ko‘chirib keltirish yo‘li bilan o‘lkani ruslashtirish harkatini qonuniy mustahkamlab, unga siyosiy tus berdi. ko‘chib keluvchilarga 10 desyatinadan kam bo‘lmagan yer ajratish belgilandi…15 yil ichida, ya‘ni 1875-1890 yillar ichida turkistonda 19 ta rus qishlog‘i tashqil qilindi. 1891-1892 yillarda rossiyada ocharchilik boshlanganda esa turkistonga ko‘chib keluvchilarning soni nihoyatda ko‘payib ketdi. ana shu ikki yil davomida 25 ta rus qishlog‘i paydo bo‘lib, yer dehqonlarining soni ikki baravar ko‘paydi… ahmad donish. haqaqiy ismi ahmad ibn amir nosir ibn yusuf al-xanafiy al-buxoriy. xix asrda o‘tgan, ko‘zga tashlangan mutaffakir shoir, adib va tarixnavis olim. 1827 yilda buxoroda tug‘ilgan. ahmad donish faoliyati xattotlikdan boshlangan va 1850 yilning boshlarida amir nasrullo xizmatiga …

4 / 12

iyatga ega. asarda katta so‘z boshidan keyin qisqa tarzda amir doniyor (1759-1785), shohmurod (1785-1800) hamda amir nasrullo hukmronlik yillarida bo‘lib o‘tgan voqealar bayon etilgan. uning katta va so‘nggi qismi amir muzaffarga bag‘ishlangan. bu qismida buxoro xonligining xix asr ikkinchi yarmidagi ijtimoiy-siyosiy hayoti, shuning chor rossiyasi qo‘shinlari tomonidan jizzax (1866) hamda samarqandning ishg‘ol qilinishi (1868) voqealar batafsil yoritilgan. «tarjimai ahvol amironi buxoroyi sharif»ning qo‘lyozmalari toshkent, samarqand, dushanbe kutubxonalarida saqlanadi. asarning matni mashhur sharqshunos olim prof. abdug‘ani mirzoev tomonidan chop etilgan. mirza abduazim somiy bo‘stoniy (1838-39-1914 y. keyin) buxorolik mashhur tarixshunos olim va shoir. somiy bir necha tarixiy asar yozib qoldirgan, jumladan «tuhfayi shohiy» (podshoning tuhfasi), «tarixi salotini mang‘itiya» (mang‘it hukmdorlari tarixi) asarlaridir. uning «tuhfayi shohiy» (1900-1902 yy.) ham, «tarixi salotini mang‘itiya» (1907) ham bir davr tarixiga, buxoro amirligining amir muzaffar davridagi tarixiga bag‘ishlangan. biroq ular ma‘lum darajada bir-biridan farq qiladi. «tarixi salotini mang‘itiya» nisbatan ob‘ektiv yozilgan. asarning ahamiyati shundaki, unda buxoro …

5 / 12

1885 yili mirza salimbek somjin tumaniga amlokdor qilib tayinlanadi. shundan keyin uning martabasi yil sayin ortib boradi. 1888-1893 yillarda nurota, boysun shahrining mirshabi, 1893-1920 yillarda nurota, boysun, serobod, shahrisabz, chorjo‘y viloyatlarining hokimi va bosh zakotchi vazifasida turdi. inqilobdan keyin (1920) u ba‘zi sovet tashkilotlarida, buxoroda tashkil etilgan «anjumani tarixi» (tarixshunoslar jamiyati) da xizmat qildi, juda ko‘p asarlar yozdi. tarixchilar uchun eng muhimi uning so‘nggi asari «tarixi salimiy»dir. asarning yozilgan yili noma‘lum. tadqiqotchilarning fikricha asar 1920 yillarda yozilgan. asarda, amir muzaffar davrida hisor, ko‘lob, boljaun, qorabegin va darvozda bo‘lib o‘tgan feodallar isyoni, buxoro-qo‘qon, buxoro-rossiya munosabatlari, buxoro xonligining xix asrning ikkinchi yarmidagi umumiy ahvoli, ma‘muriy tuzilishi haqida qimmatli ma‘lumotlar bor. niyoz muhammad qo‘qandiy. xix asrda o‘tgan farg‘onalik tarixchi, 1803 yili qo‘qonda yirik harbiy xizmatchi oilasida tug‘ilgan, xudoyorxon qo‘shinida xizmat qilgan, 60-yillar boshlarida iste‘foga chiqib, ilmiy ish olib borgan. niyoz muhammad keng ma‘lumotli kishi bo‘lib, «niyoziy» taxallusi bilan she‘rlar ham yozgan. lekin yirik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turkiston mustamlaka davrı manbalari"

mavzu 10. chor rossıyası mustamlakachılıgı davrı manbalari. reja. 1. xix asrning o‘rtasida turkiston mustamlaka qilishning boshlanishi. 2. xx asr boshida turkistondagi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni o‘rganishda «sadoi turkiston» gazetasi muhim manba sifatida. 3. arxeologiya sohasiga qiziqishning ortishi. 4. «turkestanskoe selskoe xozyaystvo» jurnali qishloq xo‘jaligi tarixinio‘rganish manbasi sifatida (xix asr oxiri - xx asr boshlari). xix asrning o‘rtasida mustamlakachi ikki imperiya, ya‘ni angliya va rossiya manfaatlari turkistonda to‘qnashdi. rossiya siyosatchilari buyuk britaniyaning turkiston va kaspiy dengizinining sharqiy tomonlarini egallab olishidan g‘oyat xavfsirayotgan edilar. xix asrda buyuk britaniya o‘z tasarrufidagi hindiston va afg‘oniston orqali o‘zbek xonliklari bilan sa...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (32,2 КБ). Чтобы скачать "turkiston mustamlaka davrı manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turkiston mustamlaka davrı manb… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram