o'lchash vositalari tanlashning usullari

PDF 15 pages 452.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 452.0 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

18-amaliy mashg‘ulot. aniqlik bo‘yicha o‘lchash vositalarini tanlashning to‘g‘riligini baholash o‘lchash vositalarini tanlashning to‘g‘riligini baholash metrologik ekspertizaning eng muhim vazifalaridan biri bo‘lib hisoblanadi. mahsulotlarning parametrlari, texnologik jarayonlarning rejimlarini nazorat qilish uchun o‘lchash vositalarini tanlashda ularning metrologik, ekspluatatsion va iqtisodiy ko‘rsatkichlari jamlanmasini hisobga olish zarur bo‘ladi. bunda, yuqorida aytib o‘tilganidek, o‘lchash vositasining aniqligi nazorat qilinadigan parametrlar va rejimlarning yo‘l qo‘yiladigan eng chekka qiymatlarining talablariga mos kelishi lozim (tanlangan o‘lchash vositasi yordamida olinadigan o‘lchashlar natijalarining xatoligi nazorat qilinadigan parametrga beriladigan yo‘l qo‘yilishdan anchagina kichik bo‘lishi lozim). o‘lchash vositasining etarlicha bo‘lmagan aniqligi nazorat qilishda soxta va aniqlanmagan yaroqsizlikka, aniqlikning oshiqchaligi esa – nazorat qilish operatsiyalarining mehnat sig‘imi va narxining ortishiga, shundan kelib chiqqan holda, mahsulotni ishlab chiqarishga ketadigan xarajatlarning ortishiga olib keladi. o‘lchash vositasini tanlash shuningdek nazorat qilishning tashkiliy-texnik shakllari, ishlab chiqarish ko‘lamlari, mahsulotning konstruksiyasi, nazorat qilinadigan parametrlarning soni va hokazolarga ham bog‘liq bo‘ladi. boshdan-oyoq nazorat qilishga chiqish parametrlari va mahsulotning ekspluatatsion ko‘rsatkichlarini belgilaydigan …

2 / 15

‘zgarib turadi, sifat ishchilarning malakasiga bog‘liq bo‘ladi va shu sababli bu erda operatsion nazorat, mos keluvchi universal o‘lchash vositalari va yuqori malakali nazoratchilar zarur bo‘ladi. individual ishlab chiqarishda, qoidaga ko‘ra, maxsus nazorat qilish uskunalari loyihalanmaydi, bu faqatgina iqtisodiy jihatdan maqsadga nomuvofiqlik bilan emas, balki mahsulotni o‘zlashtirish va ishlab chiqarishning qisqa muddatlari bilan ham izohlanadi. seriyali ishlab chiqarishda mahsulotlarning nomenklaturasi uzoq muddat davomida o‘zgarmaydi, sifat operatsion texnologiya bo‘yicha sinovlardan o‘tgan ixtisoslashtirilgan asbob-uskunalar va jihozlarni qo‘llash bilan ta’minlanadi, shu sababli operatsion nazorat texnologik jarayonning aniqligini baholashga qaratiladi. mahsulotlarni nazorat qilish mahsulotlar to‘liq tayyor bo‘lgandan keyin universal o‘lchash vositalari, kalibrlar va shablonlar, standart namunalar yordamida amalga oshiriladi. yuzalarning o‘zaro joylashuvini nazorat qilishda (o‘qlarning mos kelishidan chetlashishlar, yuzalarning radial va yon tomonlama urilishlari va hokazolar) bazaviy yuzaning shaklining o‘lchashlar xatoligtga ta’sirini hisobga olish zarur bo‘ladi. o‘lchash vositasini tanlash o‘lchashlarning talab qilinadigan aniqligini o‘lchashlarning yo‘l qo‘yiladigan eng chekka xatoliklarini ta’minlashdan tashqari, nazorat qilishning minimal narxini …

3 / 15

larga ta’sirini hisobga olish bilan amalga oshiriladi. uning eng chekka yo‘l qo‘yiladigan xatoligini hisobga olish bilan o‘lchash vositasini tanlash yo‘li bilan talab qilinadigan aniqlikni ta’minlashning iloji bo‘lmagan hollarda o‘lchash vositasini individual attestatsiyadan o‘tkazish uslubi qo‘llaniladi, ya’ni namunaviy o‘lchash vositasining xatoligiga tuzatmalarni hisobga olish bilan o‘lchash vositasining konkret nusxasining xatoligi aniqlanadi, chunki o‘lchash vositasining konkret nusxasining (soz holatda bo‘lgan va qiyoslashdan o‘tgan) xatoligi har doim o‘lchash vositalarining berilgan tipi uchun me’yoriy-texnik hujjatlarda reglamentlangan eng chekka yo‘l qo‘yiladigan xatolikdan kichik bo‘ladi. mahsulotlarning parametrlarini nazorat qilish uchun, nazorat qilishning ishonchlilik talablarini hisobga olish bilan, aniqlik bo‘yicha o‘lchash vositasini texnik asoslangan holda tanlash quyidagi boshlang‘ich ma’lumotlar bor bo‘lganda amalga oshiriladi. - mahsulotlarning nazorat qilinadigan parametrlarining ro‘yxati (optimal); - har bir nazorat qilinadigan parametr uchun yo‘l qo‘yiladigan chetlashishlarning qiymatlari; - nazorat qilinadigan parametrlarning har biriga yoki teng qiymatli parametrlar guruhiga soxta va aniqlanmagan ishdan chiqishlar (nazorat qilishdagi yaroqsizlik) ehtimolliklarining yo‘l qo‘yiladigan qiymatlari; - mahsulotlarning butun …

4 / 15

donlari (xalaqit beruvchilar). boshlang‘ich ma’lumotlar va chegaralaydigan tavsiflarga (massa, gabarit o‘lchamlar, tezkor harakat qilish va hokazolar) asosan tanlanadigan o‘lchash vositasiga qo‘yiladigan ularni qanoatlantirishi lozim bo‘ladigan talablar aniqlangandan keyin o‘lchash vositasining aniqligi (asosiy va qo‘shimcha xatoliklarning yo‘l qo‘yiladigan qiymatlarining chegaralari) hisoblanad i. o‘lchash vositasini tanlash o‘lchashlar natijalarining yig‘indi xatoligining yo‘l qo‘yiladigan (talab qilinadigan) qiymatini hisoblashdan boshlanadi: ∆𝛴𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏 qil = 𝛿𝑦𝑜𝑟𝑑𝑎𝑚𝑐ℎ𝑖 ∙ 𝑅, bu erda 𝛿𝑦𝑜𝑟𝑑𝑎𝑚𝑐ℎ𝑖 - nazorat qilinadigan parametrning yo‘l qo‘yiladigan chetlashishi, r – o‘lchashlarning yig‘indi xatoligi bilan nazorat qilinadigan parametrning yo‘l qo‘yiladigan chetlashishlari o‘rtasidagi yo‘l qo‘yiladigan o‘zaro nisbat, u rsoxta soxta va raniqlanmagan aniqlanmagan ishdan chiqishlar (nazorat qilishdagi yaroqsizlik) ehtimolining berilgan yo‘l qo‘yiladigan qiymatlari, nazorat qilinadigan parametrning 𝛿𝑦𝑜𝑟𝑑𝑎𝑚𝑐ℎ𝑖 berilgan yo‘l qo‘yiladigan chetlashishining qiymati va nazorat qilinadigan parametrning σtex berilgan o‘rtacha kvadratik chetlashishining qiymati bo‘yicha, nazorat qilinadigan parametrlarning chetlashishlarining taqsimlanish qonunlari va o‘lchashlar xatoliklarining taqsimlanish qonunlarini hisobga olish bilan nomogramma bo‘yicha alohida-alohida aniqlanadi. agar soxta va aniqlanmagan ishdan chiqishlar ehtimolliklarining yo‘l …

5 / 15

elgilaydigan berilish turiga bog‘liq bo‘ladi. birinchi holat. nazorat qilinadigan parametrning yo‘l qo‘yiladigan chetlashishi ±δnaz qil parametr ikki tomonlama simmetrik. nomogrammalarning mos keluvchi ordinatalariga rsoxta va raniqlanmagan qiymatlar qo‘yiladi va x = |𝛿naz qil parametr |/𝜎𝑡𝑒𝑥 abssissa bilan kesishish nuqtalari aniqlanadi. nomogrammalarning ularda mos keluvchi nuqtalar yotadigan egri chiziqlari r1 va r2 qiymatlarni beradi, ulardan kichigi qidirilayotgan qiymat (r) sifatida qabul qilinadi. agar kesishish nuqtalari egri chiziqlarda yotmasa, u holda r1 va r2 bu nuqtalar ularning orasida yotadigan egri chiziqlarning qiymatlari bo‘yicha interpolyasiya uslubi bilan aniqlanadi. ikkinchi holat. nazorat qilinadigan parametrga yo‘l qo‘yiladigan chetlashish bir tomonlama: +𝛿naz qil parametr yoki -𝛿naz qil parametr . nomogrammalarning mos keluvchi ordinatalariga 2rsoxta va 2raniqlanmagan qiymatlar qo‘yiladi, keyingi operatsiyalar birinchi holatga mos keladi. uchinchi holat. nazorat qilinadigan parametrga yo‘l qo‘yiladigan chetlashish ikki tomonlama nosimmetrik |𝛿naz qil parametr | ≠ |𝛿naz qil parametr |. asimmetriya koeffitsienti aniqlanadi: k = |𝛿naz qil parametr | 𝑚𝑖𝑛 /|𝛿naz qil …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'lchash vositalari tanlashning usullari"

18-amaliy mashg‘ulot. aniqlik bo‘yicha o‘lchash vositalarini tanlashning to‘g‘riligini baholash o‘lchash vositalarini tanlashning to‘g‘riligini baholash metrologik ekspertizaning eng muhim vazifalaridan biri bo‘lib hisoblanadi. mahsulotlarning parametrlari, texnologik jarayonlarning rejimlarini nazorat qilish uchun o‘lchash vositalarini tanlashda ularning metrologik, ekspluatatsion va iqtisodiy ko‘rsatkichlari jamlanmasini hisobga olish zarur bo‘ladi. bunda, yuqorida aytib o‘tilganidek, o‘lchash vositasining aniqligi nazorat qilinadigan parametrlar va rejimlarning yo‘l qo‘yiladigan eng chekka qiymatlarining talablariga mos kelishi lozim (tanlangan o‘lchash vositasi yordamida olinadigan o‘lchashlar natijalarining xatoligi nazorat qilinadigan parametrga beriladigan yo‘l qo‘yilishdan anchagin...

This file contains 15 pages in PDF format (452.0 KB). To download "o'lchash vositalari tanlashning usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'lchash vositalari tanlashning… PDF 15 pages Free download Telegram