keynschilik: makro-iqtisodiyotda ish haqi va narxların muvozanatli darajasi

PDF 11 pages 571.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 571.0 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

128 10-bob. keynschilik: makroiqtisodiyotda ish haqi va narxlarning muvozanatli darajasi 10.1. keynsning makroiqtisodiy muvozanat nazariyasi asoslari klassik maktab namoyondalari bozorlar va baholarning umumiy muvozanati nazariyasini yaratdilar. ularning umumiy muvozanat konsepsiyasiga ko‘ra iqtisodiyotda faqatgina to‘liq bandlilik sharoitidagi muvozanat mavjud bo‘lishi mumkin. bunday xulosa j.b.seyning bozorlar qonuniga tayanadi. bu qonunga ko‘ra mehnat taqsimotiga asoslangan iqtisodiyotda har bir sub’ektning ishlab chiqarishi bir vaqtning o‘zida boshqa sub’ektlarning ishlab chiqarish natijalariga talab hisoblanadi. oxir-oqibat yalpi talab yalpi taklifga teng bo‘ladi. klassik iqtisodchilar fikriga ko‘ra ad ≠ as holati ro‘y bermaydi, umumiy xarajatlar miqdori etishmay qolgan, ya’ni ad as) ko‘ramiz. talabning oshishi esa firmalar zaxirasining kamayishi hisobiga qondiriladi. natijada, yaim asta sekin y2 dan y0 ga qarab o‘sadi va yana ad=as tengligiga erishiladi. bu esa ayni paytda e=y va i=s ayniyatlarga erishilganligini anglatadi. milliy ishlab chiqarishning muvozanat holati (y0), yalpi xarajatlar komponentlarining har birining (iste’mol, investitsiya, davlat xarajatlari yoki sof eksport) o‘zgarishi natijasida tebranishi mumkin. ushbu …

2 / 11

rning y o‘zgarishiga bog‘liq bo‘lmagan o‘zgarishi. mul’tiplikator – yalpi daromadlar avtonom xarajatlarning dastlabki o‘sishi (kamayishi)dan necha marta ortiq o‘sganligini (kamayganligi) ko‘rsatadi. avtonom iste’mol δca miqdorga o‘ssa, bu yalpi xarajatlar va daromadlar (y) ning o‘sha miqdorda o‘sishiga olib keladi. bu esa, o‘z navbatida iste’molning ikkinchi marta (daromadlar oshishi hisobiga) mpc x δca miqdorda o‘sishiga olib keladi. keyinchalik yalpi xarajatlar va daromadlar mpcxδca miqdorda yana o‘sadi. shunday qilib, «daromad- xarajat» ko‘rinishidagi doiraviy aylanish bo‘yicha jarayon davom etaveradi. δca↑ >ad↑y↑c↑ad↑y↑c↑ad↑y↑ va hokazo. ushbu oddiy vaziyatdan ko‘rinib turibdiki, yalpi daromadlar (y), avtonom iste’molning dastlabki o‘zgarishi δca↑ ga nisbatan bir necha marta ko‘p o‘zgaradi. bu shuni bildiradiki, c, i, g yoki xn miqdorlardagi oddiy o‘zgarishlar ham ishlab chiqarish hajmi va bandlik darajalarida katta o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin. shunday qilib, multiplikator iqtisodiy beqarorlik omili hisoblanadi. shuning uchun ham davlatning budjet-soliq siyosatidagi asosiy vazifalardan biri bo‘lib, o‘rnatilgan barqarorlashtirgichlar tizimini yaratish hisoblanadi. bu tizim iste’molga chegaralangan moyillikni kamaytirish …

3 / 11

a: m = δy / δa = 20 / 5 = 4 va m = 1 / (1-0,75) = 4 va bundan : δy 1 m = --------- = ----------- δa 1- mpc demak iste’molga chegaralangan moyillik qancha katta bo‘lsa multiplikator samarasi ham shuncha yuqori bo‘ladi. multiplikatorning matematik mohiyati cheksiz kamayib boruvchi geometrik progressiyani anglatadi, ya’ni m=1+b+b 1+b 2+b 3+b 4+…+b n , bu yerda b=mpc. tenglikning ikki tomonini b ga ko‘paytiramiz: mb=b+b 2+b 3+b 4+…+b n+1 endi birinchi tenglamadan ikkinchisini ayiramiz: m-mb=1-bn+1 , m(1-b) =1-bn+1 hisob kitob natijalarini quyidagicha tasvirlaymiz: m = (n+1) / (1-b) b kasr son va bn+1 nolga juda yaqin bo‘lgani uchun m = 1/ (1-b ) tenglik to‘g‘ri bo‘ladi.74 avtonom xarajlar multiplikatori miqdorining katta yoki kichikligi budjet soliq siyosati samaradorligiga ta’sir ko‘rsatadi. davlat o‘z xarajatlarini oshirayotganda, yoki investitsiya xarajatlarini oshirish choralarini ko‘rayotganda, bu xarajatlar yalpi talabni qancha miqdorga oshirib yuborishi mumkinligini hisobga olishi zarur. 10.5. …

4 / 11

4-rasm. ishlab chiqarishning haqiqiy va potensial hajmi o‘rtasidagi inflatsion uzilish. δy=retsession uzilish miqdori x avtonom xarajatlar multiplikatori 137 miqdori yaimni to‘liq bandlikning noinflatsion darajasigacha pasaytirish uchun yalpi talab (jami xarajatlar) kamayishi zarur bo‘lgan miqdor inflatsion uzilish deyiladi. agarda, ishlab chiqarish haqiqiy hajmi (yo) potensial (y*) hajmidan ko‘p bo‘lsa, jami xarajatlar ortiqcha hisoblanadi. yalpi talabning ortiqchaligi iqtisodiyotda inflatsiya jarayoniga olib keladi. boshqacha aytganda yalpi talab hajmining yalpi taklif hajmidan qisqa muddatda katta bo‘lishi oqibatida haqiqiy va potensial yaim hajmlari o‘rtasida inflatsion uzilish ro‘y beradi (7.4-rasm). bu uzilishni bartaraf qilish uchun jami xarajatlarni kamaytirish, boshqacha qilib aytganda yalpi talabni cheklash zarur. grafikda bu jarayon muvozanatni a nuqtadan b nuqtagacha surishni anglatadi. bu yerda jami muvozanatili yalpi daromad hajmidagi (δy) qisqarish quyidagicha bo‘ladi: δy=inflatsion uzilish miqdori x avtonom xarajatlar multiplikatori miqdori. keynsning makroiqtisodiy muvozanat modeli yalpi talab- yalpi taklif modelini qisqa muddatli makroiqtisodiy siyosat maqsadlarida aniqlashtirgan bo‘lib, uning xususiy holi hisoblanadi. yalpi talab …

5 / 11

to‘liq bandlilik faqatgina tasodifiy ro‘y beradi deb hisoblaydi. keyns modelida makroiqtisodiy muvozanat ishlab chiqarishni ta’minlovchi ikkita omil yalpi xarajatlar va yalpi daromadlarning kesishuv nuqtasida ro‘y beradi. bu modelda tovar zaxiralarining o‘zgarishi 138 makroihtisodiy muvozanatni ta’minlovchi omil deb qaraladi. yalpi daromadlarning avtonom xarajatlar miqdoridagi dastlabki o‘sishdan (kamayishi)dan necha marta ortiq o‘sishi (kamayishi) multiplikator samarasi deyiladi. multiplikator iqtisodiy tebranishlar darajasini kuchaytiruvchi omil hisoblanadi. avtonom xarajatlar multiplikatori miqdori iste’molga chegaralangan moyillik darajasi bilan belgilanadi va u bilan to‘g‘ri bog‘liqlikka ega. makroiqtisodiy muvozanat potensial yaim hajmidan kamroq bo‘lgan haqiqiy yaim hajmida o‘rnatilsa retsession uzilish, aksincha bo‘lsa inflatsion uzilish ro‘y beradi. nazorat va muhokama uchun savollar 1. makroiqtisodiy muvozanat to‘g‘risida klassik nazariyaning mohiyatini tushuntirib bering. 2. keynsning makroiqtisodiy muvozanat nazariyasi mohiyati nimada va klassiklar nazariyasidan prinsipial farqlari nimada? 3. avtonom xarajatlar deganda nimani tushunasiz? 4. haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlarga ta’rif bering. 5. keyns xochi nomli modelda makroiqtisodiy muvozanatni ta’minlovchi mexanizmga izoh bering. 6. multiplikativ samara …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "keynschilik: makro-iqtisodiyotda ish haqi va narxların muvozanatli darajasi"

128 10-bob. keynschilik: makroiqtisodiyotda ish haqi va narxlarning muvozanatli darajasi 10.1. keynsning makroiqtisodiy muvozanat nazariyasi asoslari klassik maktab namoyondalari bozorlar va baholarning umumiy muvozanati nazariyasini yaratdilar. ularning umumiy muvozanat konsepsiyasiga ko‘ra iqtisodiyotda faqatgina to‘liq bandlilik sharoitidagi muvozanat mavjud bo‘lishi mumkin. bunday xulosa j.b.seyning bozorlar qonuniga tayanadi. bu qonunga ko‘ra mehnat taqsimotiga asoslangan iqtisodiyotda har bir sub’ektning ishlab chiqarishi bir vaqtning o‘zida boshqa sub’ektlarning ishlab chiqarish natijalariga talab hisoblanadi. oxir-oqibat yalpi talab yalpi taklifga teng bo‘ladi. klassik iqtisodchilar fikriga ko‘ra ad ≠ as holati ro‘y bermaydi, umumiy xarajatlar miqdori etishmay qolgan, ya’ni ad as) ...

This file contains 11 pages in PDF format (571.0 KB). To download "keynschilik: makro-iqtisodiyotda ish haqi va narxların muvozanatli darajasi", click the Telegram button on the left.

Tags: keynschilik: makro-iqtisodiyotd… PDF 11 pages Free download Telegram

keynschilik: makro-iqtisodiyotda ish haqi va narxların muvozanatli darajasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "keynschilik: makro-iqtisodiyotda ish haqi va narxların muvozanatli darajasi"

Similar files