liviya geografiyasi

PDF 25 pages 349.9 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 349.9 KB

File type PDF

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

liviya, tunis, jazoir tabiiy va iqtisodiy geografiyasi liviya arab sotsialistik xalq jumhuriyati (al-jamahiriya al- arabiya al-libiya ash-shaʼbiya alishtirokiya) — shimoliy afrikadagi davlat. maydoni 1759,5 ming km². liviya aholisi 2017 yil holatiga ko'ra, liviya aholisi 6,2 million kishini tashkil qiladi. poytaxti — tripoli shahri maʼmuriy jihatdan 13 viloyat (baladiyya)ga boʻlinadi. davlat tuzumi liviya — jamahiriya (xalq ommasi davlati). konstitutsiyasi yoʻq. rahbar organ — inqilobiy (tarixiy) rahbariyat. qonun chiqaruvchi organ — umumiy xalq kongressi. ijrochi hokimiyat — hukumat vazifasini bajaruvchi oliy xalq qoʻmitasi. davlat boshligʻi — liviya inqilobi rahbari, liviya arab sotsialistik xalq jamahiriyasi boshligʻi muammar qazzofiy (kaddafiy). tabiati liviya hududining 98% subtropik chala choʻl (shimolida) va tropik choʻldan (janubida) iborat. qirgʻoq chizigʻi nisbatan tekis. eng katta va yagona qoʻltigʻi — sidra. liviya yer yuzasining koʻp qismi plato (balandligi 200–600 m). janubida tibasti togʻligining tarmoqlari (balandligi 2286 m gacha) bor. mamlakatning sharqiy qismini liviya nuli egallagan. geologik jihatdan liviya hududi afrika platformasi …

2 / 25

daryolari yoʻq. yer osti suvlari yuza joylashgan yerlarda vohalar bor. kuruqoʻzanli vodiy koʻp. sohildagi boʻz va boʻz-jigarrang tuproqli yerlarda akatsiya, tamariks, makvis, kedr, sarv; jan.roqda dagʻal ut va buta usadi. chul qismida oʻsimlik juda siyrak. hayvonot dunyosi, asosan, sudralib yuruvchilar (ilon, kaltakesak)dan iborat; chayon kup. shimolida sirtlon, kash-qir, tulki, quyon uchraydi. vodiylarda kushlar bor. milliy bogi — kuf. aholisi aholisining 98% arablar. barbar, tuareg va tubular, yirik shaharlarida yevropalik (asosan, italyan)lar ham yashaydi. rasmiy til — arab tili. davlat dini — islom (musulmonlarning aksari sunna mazhabida). 90% aholi mamlakatning shimoliy qismida, choʻlda siyrak, bir qismi koʻchmanchi. ahrlining 82% shaharlarda yashaydi (1990). yirik shaharlari: tarobulus al-gʻarb va bingʻozi. tarixi liviya hududida odam qadimdan yashab keladi. ming yillar davomida ibtidoiy jamoa tuzumi xukm surgan. miloddan avvalgi 1-ming yillikning 1-yarmida liviya gʻarbida leptis-magna, sabrata va ea degan finikiya manzilgoxlari vujudga keldi. 7-asrda liviya sharqida yunonlarning shaharchalari paydo boʻldi. shulardan muximi kirena. keyinchalik liviya …

3 / 25

mahalliy aholi italiya mustamlakachilariga qattiq qarshilik koʻrsatdi. birinchi jahon urushi davrida italiya oʻz qoʻshinlarining bir qismini liviyadan olib chiqib ketishga majbur boʻldi. italiya qoʻl ostida faqat hims, tarobulus al-gʻarb va bingʻozi shaharlari qoldi. bu vaqtda kirenaika hududi sanusiya tariqati qoʻl ostida edi. 1918-yil tarobulus al-gʻarbtaniya respublikasi eʼlon qilindi. italiya hukumati oʻz mustamlakalaridan ajralib qolishdan qoʻrqib, sanusiya tariqati boshligʻi idris as-sanusiyni kirenaika hukmdori deb tan olishga, tarobulus al-gʻarbtaniya respublikasiga muxtoriyat huquqi berishga majbur boʻldi. 1922-yil idris as-sanusiy kirenaika va tarobulus al-gʻarbtaniya amiri deb eʼlon qilindi. https://uz.wikipedia.org/wiki/birinchi_jahon_urushi https://uz.wikipedia.org/wiki/birinchi_jahon_urushi italiyada hokimiyat fashistlar qoʻliga oʻtgach (1922), liviyani butunlay boʻysundirish uchun urush harakatlari yana boshlab yuborildi. mahalliy aholi koʻplab qatl qilindi. juda koʻp yerlar italyan kelgindilariga boʻlib berildi. iqtisodiyotning barcha tarmoqlari ustidan italiya nazorati oʻrnatildi. bunga qarshi liviyada ozodlik harakati yanada avj olib ketdi. italiya qiyinchilik bilan tarobulus al-gʻarbtaniya (1928), fetssan (1930)ni bosib oldi. 1939-yilga kelibgina kirenaika, tarobulus al- gʻarbtaniya va fetssan italiya tarkibiga kiritildi. …

4 / 25

illarda tashqi ishlar vazirlari kengashi (ikkinchi jahon urushidan keyin yarash bitimlarini tayyorlash maqsadida taʼsis etilgan xalqaro organ)da, soʻngra bmtda muhokama qilindi. 1949-yil noyabrda bmt bosh assambleyasi liviyaga 1952-yil 1- yanvardan mustaqillik berish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 1950-yilda chaqirilgan milliy taʼsis majlisi liviya konstitutsiyasini qabul qildi. 1951- yil 24-dekabrda mustaqil liviya qoʻshma podshohligi (tarkibida kirenaika, tarobulus al-gʻarbtaniya, fetssan vilo-yatlari boʻlgan federatsiya) tuzilganli-gi eʼlon qilindi. 1963-yilda liviya unitar davlat deb eʼlon qilindi. ayollarga saylov huquqi berildi. mamlakatning iqtisodiy va siyosiy hayoti hamon yirik zamindorlar, qabila shayxlari qoʻlida edi. demokratik harakatlar qattiqqoʻllik bilan bostirilar edi. 1969-yil 1-sentabrda yashirin siyosiy tashkilot aʼzolari — yesh armiya ofitserlari guruhi monarxiyani agʻdarib tashlab, liviya arab respublikasi (lar) tuzilganligini eʼlon qildilar. mamlakatni boshqarish inqilobiy qoʻmondonlik qoʻmitasi qoʻliga oʻtdi. liviyada "liviya islom sotsializmi" qurilishi eʼlon qilindi. 1970-yilda barcha chet davlatlarning harbiy bazalari lar hududidan chiqarib yuborildi. 1972-yilda mamlakatda yagona siyosiy tashkilot — arab sotsialistik ittifoqi tuzildi. 1977-yilda "xalq hokimiyati" …

5 / 25

i. iqtisodiyotning asosi — neft qazib chiqarish va uni qayta ishlash sanoati. yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 35,6%, qishloq xoʻjaligining ulushi 5,5% (1989). sanoati neft va gaz konlari, neftni qayta ishlash, sement, metallurgiya, oziq-ovqat (zaytun moyi, meva va baliq konservalari, tamaki mahsulotlari), toʻqimachilik (jun gazlama), koʻnchilik korxonalaridan iborat, bir necha elektr stansiyalari bor. yiliga oʻrtacha 9,8 mlrd. kvt-soat elektr energiya hosil qilinadi. sanoat korxonalarining koʻpchiligi tarobulus al-gʻarb, bingʻozi va boshqa sha-harlarda joylashgan. misurotada yirik metallurgiya majmuasi, boshqa shaharlarda quvur, elektr simlari ishlab chiqaruvchi korxonalar, traktor va avtomobil yigʻuvchi zavodlar bor. hunarmandchilik rivojdangan. qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlar oʻrmonlar bilan birga 4,2 mln.ga (2%). asosiy ekinlari: arpa va bugʻdoy. sabzavot, meva (apelsin, mandarin, xurmo, uzum), yer yongʻoq, zaytun, tamaki ham yetishtiriladi. liviya sahroi kabiridagi aholining asosiy mashgʻuloti — chorvachilik. qoʻy, echki, qoramol, tuya, yilqi, eshak boqiladi. sohil yaqinidagi suvda baliq va dengiz jonivorlari ovlanadi. transporti liviyada temir yoʻl yoʻq. avtomobil transportining ahamiyati …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "liviya geografiyasi"

liviya, tunis, jazoir tabiiy va iqtisodiy geografiyasi liviya arab sotsialistik xalq jumhuriyati (al-jamahiriya al- arabiya al-libiya ash-shaʼbiya alishtirokiya) — shimoliy afrikadagi davlat. maydoni 1759,5 ming km². liviya aholisi 2017 yil holatiga ko'ra, liviya aholisi 6,2 million kishini tashkil qiladi. poytaxti — tripoli shahri maʼmuriy jihatdan 13 viloyat (baladiyya)ga boʻlinadi. davlat tuzumi liviya — jamahiriya (xalq ommasi davlati). konstitutsiyasi yoʻq. rahbar organ — inqilobiy (tarixiy) rahbariyat. qonun chiqaruvchi organ — umumiy xalq kongressi. ijrochi hokimiyat — hukumat vazifasini bajaruvchi oliy xalq qoʻmitasi. davlat boshligʻi — liviya inqilobi rahbari, liviya arab sotsialistik xalq jamahiriyasi boshligʻi muammar qazzofiy (kaddafiy). tabiati liviya hududining 98% subtropik ...

This file contains 25 pages in PDF format (349.9 KB). To download "liviya geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: liviya geografiyasi PDF 25 pages Free download Telegram