markaziy osiyo chig’atoy ulusi tarkibida

PDF 4 pages 225.3 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 225.3 KB

File type PDF

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

1 9-mavzu: markaziy osiyo chig’atoy ulusi tarkibida. reja 1. chig‘atoy ulusi davrida ijtimoiy hayot. 2. chig‘atoy ulusi davrida -iqtisodiy hayot 3. xiii-xiv asrning birinchi yarmida madaniy hayot. mo’g’ullar istilosidan keyingi movarounnahr va xorazmdagi hayotni so’z bilan ifodalash g’oyatda og’ir. o’lkaning gullab turgan shahar va qishloqlari bamisoli kultepaga aylanadi, hayot izdan chiqadi, bir vaqtlar aholi gavjum bo’lgan vohalar bo’m - bo’sh bo’lib qoladi. hali chingizxon hayotligi chog’idayoq o’zi bosib olgan hududlarni farzandlari o’rtasida taqsimlab beradi. to’ng’ich o’g’li jo’chiga janubiy sibir, dashti qipchoq, itil (volga) bo’yi, shimoliy xorazm va darbandgacha bo’lgan yerlar tegadi. jo’chi vafotidan so’ng bu yerlar uning o’g’li botuxonga o’tadi. ikkinchi o’g’il chig’atoyxonga sharqiy turkiston, yettisuv, movarounnahr, xorazmning janubiy (markazi qiyot shahri) hududlari, shuningdek, balx, badahshon, kobul, g’azna va sind daryosigacha bo’lgan yerlar beriladi. uchinchi o’g’il o’qtoyga chingizxon o’zining kindik qoni tomgan vatani mo’g’ulistonni va xitoyni hadya qiladi. kenja o’g’li tuluga esa xuroson bilan eron tegadi. chingizxon lashkarlarni ham farzandlari …

2 / 4

mahmud yalavoch boshchiligida o’lkadagi xalqlardan turli xildagi soliqlarni undirar edilar. «kalon» – deb ataluvchi soliq dehdonlardan olinadigan asosiy soliq edi va u hosilning 1/10 qismini tashkil etgan. chorvadorlardan «qopchur» solig’i olingan. bu soliq turining miqdori har yuz bosh qora moldan birga teng edi. bundan tashqari, «yaso» qonuni bo’yicha aholidan davlat foydasiga «shulen» – deb atalgan soliq undirilgan. «shulen»ning miqdori har bir podadan ikki yashar qo’y va qimiz uchun har ming otdan bir biyani tashkil etgan. bular ham yetmaganday mamlakatdagi savdo yo’llarida joylashgan bekat – «yom» (jom)larning xarajatlari ham aholi gardaniga qo’yilgan. ularning miqdori shu darajada ko’payib ketar ediki, ba’zi hollarda har bir «yom» uchun 20 ot-ulov, so’yish uchun qo’ylar, sog’ish uchun sog’uvchisi bilan biyalar, aravalar va boshqa sarf-xarajatlar ajratilgan. yuqorida sanab o’tilgan oliq- soliqlardan tashqari xalq ommasi yana mahalliy to’ralarning zulm va sitamlaridan ham azob va zahmat chekadilar. ana shu tariqa aholi mo’gullar bosqinidan so’ng ikkiyoqlama zulm iskanjasida qiynaladi. bosqinchi …

3 / 4

ar o’rtasida qattiq va shiddatli jang bo’ladi. bu jangda mo’g’ullardan 10 ming kishi o’ldiriladi. ammo qo’zg’olonchilarning rahbari mahmud torobiy va shamsiddin mahbubiylar ham jangda halok bo’ladilar. bu qo’zg’olon istiqboli uchun katta yo’qotish edi. mahmud torobiyning ukalari muhammad va ali qo’zg’olonga rahbarlikni o’z 2 qo’llariga olgan bo’lsalar-da, ular yoshlik va tajribasizlik qiladilar. xo’janddan yetib kelgan mahmud yalavoch qo’zg’olonni shafqatsizlik bilan bostiradi va uning qatnashchilaridan ayovsiz o’ch oladi. qo’zg’olon ishtirokchilaridan 20 ming kishi qirib tashlanadi. buxoro va uning atroflarida yana mo’g’ullarning chig’atoy ulusi hukmronligi tiklanadi. ammo qo’zg’olon xalq ommasining kelgindi bosqinchilar zulmidan sabr kosasi to’lib-toshganligini ko’rsatadi. bu qo’zg’olon xalq ommasining bir yoqadan bosh chiqarib hamjihatlik bilan kurashga otlansa, mo’g’ullarni vatan tuprog’idan haydab chiqarib, o’z ozodligi va mustaqilligini qo’lga kiritishi mumkin ekanligini aniq-ravshan namoyon etadi. xullas, 1251 yilda qoraqurumda chaqirilgan qurultoy chin-giziylar o’rtasidagi ziddiyatlarni biryoqlik qilishi kerak edi. unda chig’atoy va o’qtoy avlodlari fitna uyushtirishda ayblanib qo’lga olinadilar. qurultoydan so’ng ularning qarindosh-urug’laridan 77 …

4 / 4

zodagonlar, savdogarlar va boshqalar madaniy jihatdan o’zlariga qaraganda ancha rivoj topgan mahalliy xalq ta’sirida o’troq hayot kechirishning afzalligini tushuna boshlaydilar. bunda albatta mahalliy hukmdorlar ba’zi bir vakillarining olib borgan tadbirkorlik siyosati ham ma’lum darajada ijobiy o’rin tutgan. bu borada chig’atoy ulusining vakillaridan qayduxon va mahalliy hukmdorlardan mas’udbeklarning nomlarini tilga olish joizdir. tolos vodiysida chig’atoy ulusining xoni bo’lgan qaydu 1269 yilda mo’g’ul shahzodalari va no’yonlarining qurultoyini chaqiradi. unda qurultoy qatnashchilari «bundan keyin tog’ va cho’llarda yashashga, shahar atroflarida manzil qurmaslikka, chorva mollarini ekinzorlarda o’tlatmaslikka va bekordan bekorga jarima va soliqlar olmaslikka» qaror qiladilar. movarounnahr hukmdori mas’udbek esa shaharlarning ichki hayotini yaxshilashga katta e’tibor beradi, tovar-pul munosabatlarini tiklash maqsadida pul islohoti o’tkazadi. u o’lkaning 16 shahar va viloyatlarida, jumladan, samarqand, buxoro, naxshob, taroz, o’tror, xo’jand va boshqa shaharlarda bir xil vazn va o’lchovlarda yuqori qiymatga ega bo’lgan sof kumush tangalar zarb ettirib, muomalaga kiritgan. bu ko’rilgan tadbirlar natijasida sekin-atsalik bilan hayot jonlana …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo chig’atoy ulusi tarkibida"

1 9-mavzu: markaziy osiyo chig’atoy ulusi tarkibida. reja 1. chig‘atoy ulusi davrida ijtimoiy hayot. 2. chig‘atoy ulusi davrida -iqtisodiy hayot 3. xiii-xiv asrning birinchi yarmida madaniy hayot. mo’g’ullar istilosidan keyingi movarounnahr va xorazmdagi hayotni so’z bilan ifodalash g’oyatda og’ir. o’lkaning gullab turgan shahar va qishloqlari bamisoli kultepaga aylanadi, hayot izdan chiqadi, bir vaqtlar aholi gavjum bo’lgan vohalar bo’m - bo’sh bo’lib qoladi. hali chingizxon hayotligi chog’idayoq o’zi bosib olgan hududlarni farzandlari o’rtasida taqsimlab beradi. to’ng’ich o’g’li jo’chiga janubiy sibir, dashti qipchoq, itil (volga) bo’yi, shimoliy xorazm va darbandgacha bo’lgan yerlar tegadi. jo’chi vafotidan so’ng bu yerlar uning o’g’li botuxonga o’tadi. ikkinchi o’g’il chig’atoyxonga sh...

This file contains 4 pages in PDF format (225.3 KB). To download "markaziy osiyo chig’atoy ulusi tarkibida", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo chig’atoy ulusi … PDF 4 pages Free download Telegram