islom qadriyatlari va ma'rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati

PDF 21 pages 425.3 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 425.3 KB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

9-mavzu. islom qadriyatlari va ma’rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. islom dinida ijtimoiy tenglik, adolat, bag`rikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. islomda inson huquqlari haqida. 2. shariat muxofazasidagi besh qadriyat: din, hayot, aql, mulk va nasl. 3. islomda atrof muhitni muhofaza qilishning ustuvor yoʻnalashlari. 4. islom dini nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari haqida. 5. islom arxitekturasi. tayanch so’z va iboralar ijtimoiy tenglik, adolat, bag`rikenglik, vatanparvarlik, inson huquqlari, shariat muxofazasidagi besh qadriyat, din, hayot, aql, mulk, nasl, atrof muhit, nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari, islom arxitekturasi. 1-reja bayoni. islom dinida ijtimoiy tenglik, adolat, bag`rikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. odamlar o‘rtasida ularning jinsi, tanasining rangi va tilidan qat’i nazar tenglik uning muhimligi va ayonligiga qaramay, odamlarni ularning ijtimoiy mavqeidan kelib chiqib ijtimoiy qatlamlar va sinflarga bo‘lish tamoyili hukmronlik qilgan qadimgi misr, eron va rim tamaddunida mavjud bo‘lmagan islom shariatining avvaldan belilangan tamoyili hisoblanadi. qadimgi jamiyatlarda odamlar o‘rtasidagi …

2 / 21

moyil va shiorlarning o‘zi yetarli emas. islom qonunchiligida odamlar o‘rtasida tenglik borasida aynan shuni uchratamiz. shariatga ko‘ra tenglikning mazmuni belgilangan, amalga oshirish usullari aniq va uni buzganlik uchun jazo belgilangan – bu dunyoda ham, narigi dunyoda ham jazo tayinlangan. odamlar o‘rtasida tenglik barcha odamlar bu borada teng bo‘lgan inson turiga mansublik belgisi bo‘yicha teng huquqlilikni ko‘zda tutadi. bir-biriga o‘hshash bo‘lmagan odamlar o‘rtasida tenglikka olib keladigan ikkinchi darajali huquqlar bo‘yicha "arifmetik" tenglikka keladigan bo‘lsak, u mazmunan alloh insonga in’om etgan va doimiy mustahkam tamoyillarga, aniq negizlarga asoslanadigan inson mohiyati bo‘yicha tenglikdan farq qiladi. alloh taolo aytadiki: «ey odamlar! sizlarni bir jondan yaratgan va undan uning juftini yaratib, ikkovlaridan ko‘plab erkagu ayollar taratgan robbingizdan qo‘rqinglar!» (niso, 1). shunday qilib, odamlar bir jondan yaratilgan. hadisi shariflarda bu tenglik asosi quyidagi tarzda izohlanadi: “hammangiz odamdansiz. odam tuproqdandir”. tenglik borasida islomning asosiy tamoyili mana shunday bo‘lib, u qur’on oyatlarida belgilab qo‘yilgan va payg‘ambarimiz muhammad sollollohu …

3 / 21

ozim. shariatda kuch va zaiflik, ijtimoiy va iqtisodiy maqom, insonning qaysi sinfga mansubligi, jinsi va tanasining rangi kabi ustunlikning barcha soxta mezonlari rad etilgan. bu mezonlarning barchasi qadimgi jamiyatlarda hisobga olingan va ayrim qadimgi faylasuflar hattoki tenglik tamoyilining o‘zini ham inkor qilgan. masalan, aflotunning ta’kidlashicha, ayrim odamlar hukmronlik qilish va boshqarish uchun, boshqalar esa tobe bo‘lish va boshqalarga ishlash uchun yaratilgan. islom odamlarning irqi, tanasining rangi, erkin odam yoki qul ekanligidan qat’i nazar, ustunlik mezonini, chunonchi, taqvodorlik va xudodan qo‘rqish mezonini o‘rnatdi. alloh taolo aytadiki: «ey odamlar! biz sizlarni bir erkak va ayoldan yaratdik va sizlarni o‘zaro tanishishingiz uchun xalqlar va qabilalar qilib qo‘ydik. albatta, allohning huzurida eng hurmatligingiz eng taqvodoringizdir» (xujurot, 13). bu yerda har bir odam ungacha ko‘tarilishi mumkin bo‘lgan va odamlarni birbiridan ustun qiladigan sinflarga bo‘lmaydigan mezon ko‘rsatilgan. bu insonni olg‘a qarab harakat qilish va yuksalishga undaydigan mezondir. taqvodorlik – insonning buyuk va shavkatli alloh oldida qadr-qimmati …

4 / 21

, kim mo‘min holida yaxshi amal qilsa, biz unga yaxshi hayot kechirtiramiz va, albatta, ularni qilib yurgan amallarining eng go‘zaliga beriladigan ajr ila mukofotlarmiz» (nahl, 97). har bir erkakning va har bir ayolning bir-birini to‘ldirib turadigan huquq va majburiyatlari bor va ularni birlashtirib turadigan narsa oila foydasiga xizmat qiladi. agar erkak taloq qilish huquqiga ega bo‘lsa, ayol kishi ham unga zarar etkazadigan nikohdan voz kechishga haqlidir (albatta, ma’lum shartlar asosida), shuningdek agar u tegishlicha g‘amxo‘rlik qilmagan eri tomonidan zararga duchor bo‘lsa, ajrashishni talab qilish huquqiga ega. agar ayol bunga ehtiyoj sezadigan bo‘lsa yoki ayrim kasblarda va ayollar mehnati foydalaniladigan faoliyat turlarida mos keluvchi qonunchilik meyorlarida bo‘lganidek, ishlab chiqarish uning mehnatiga muhtoj bo‘lsa, u ishga kirish huquqiga ega bo‘ladi. islomiy davlatda yashaydigan va musulmonlarning himoyasida bo‘lgan musulmon bo‘lmaganlarning mol-mulki musulmon uchun daxlsizdir, faqat uning roziligi bilan daxl qilinishi mumkin, uning sharafi ham islom jamiyatida daxlsiz. tomas arnold «islomga da’vat» kitobida yozadiki: …

5 / 21

rangi yoki jinsi bo‘yicha ajratish, ayol va uning islomiy jamiyatdagi huquqlari muammolari, hukmdor va fuqarolar o‘rtasidagi tenglik muammolari, musulmonlar himoyasi ostida bo‘lganlar bilan muomala qilishda tenglik va adolat kabi muhim muammolariga kiritgan tenglikning eng muhim jihatlari mana shunday. bu tenglik tamoyillari islomdan oldingi jamiyatlarga ma’lum emas edi. adolat haqida qur’oni karimning 11 oyati. islom odamlarni ajratmaydi, odamlarni hukmdorlar va subyektlarga, boy va kambag‘allarga, kuchli va zaiflarga ajratmaydi. adolat esa islomdagi asosiy aqiydalardan biridir. bundan tashqari, adolatli davolash nafaqat islomni e’tirof etish uchun, balki terining rangi, e’tiqodi va qarashlaridan qat’i nazar, boshqa odamlarga ham tegishli. bugun biz alloh taolo odamlarni adolat chegaralariga ishora qiladigan bir qator oyatlarni taklif qilamiz. "alloh, farishtalar va ilmli kishilar guvohlik beradiki, har bir narsada adolatga amal qiluvchi yolg‘iz undan boshqa iloh yo‘q. buyuk va dono yolg‘iz undan boshqa iloh yo‘qdir" (oli imron surasi, oyat -18). "agar sen ularga tengma-teng adolatli bo‘lmasligingdan qo‘rqsang, u holda bir yoki …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom qadriyatlari va ma'rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati"

9-mavzu. islom qadriyatlari va ma’rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. islom dinida ijtimoiy tenglik, adolat, bag`rikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. islomda inson huquqlari haqida. 2. shariat muxofazasidagi besh qadriyat: din, hayot, aql, mulk va nasl. 3. islomda atrof muhitni muhofaza qilishning ustuvor yoʻnalashlari. 4. islom dini nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari haqida. 5. islom arxitekturasi. tayanch so’z va iboralar ijtimoiy tenglik, adolat, bag`rikenglik, vatanparvarlik, inson huquqlari, shariat muxofazasidagi besh qadriyat, din, hayot, aql, mulk, nasl, atrof muhit, nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari, islom arxitekturasi. 1-reja bayoni. islom dinida ijtimoiy tenglik, adolat, bag`rikenglik v...

This file contains 21 pages in PDF format (425.3 KB). To download "islom qadriyatlari va ma'rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: islom qadriyatlari va ma'rifati… PDF 21 pages Free download Telegram