rangli metallar va qotishmalar mikrostrukturasi

PDF 11 pages 1.0 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

9 – амалий машғулот рангли металл ва қотишмаларни микроструктурасини ўрганиш мис ва унинг қотишмалари. мис қизғиш рангли металл, унинг иссиқлик ва электр ўтказувчанлиги бошқа металларга нисбатан анча юқори (кумушдан кейинги). саноатда мис ҳар-хил тозаликда қуйидаги маркалар бўйича ишлаб чиқарилади. 1-жадвал № п/п миснинг маркаси моо мо м1 м2 м3 м4 миснинг тозалиги, % 99,99 99,95 99,9 00,7 99,5 99,0 1-расм. миснинг ва унинг кристалл тузилиши қуйма ва юмшатилган миснинг структураси (ички тузилиши) кўп қиррали (полиедрик) доналардан иборат. босим остида ишлов берилган ва юмшатилган миснинг структураси эса кўп қиррали, ҳамда силжиш чегараси юзага чиққан кристаллардан иборат (2-расм). 2-расм. босим остида ишлов берилган ва юмшатилган миснинг структурасининг схемаси. босим остида ишлов берилган миснинг механик хоссалари қуйидагича: бр= 240мпа; б0,2= 50 мпа ; %45 мисдан кўпинча электр ўтказувчан материал сифатида (структура) фойдаланилади. латун латун деб миснинг рух билан қотишмасига айтилади. амалда таркибида 45 % гача рух бўлган қотишмалар ишлатилади. латунлар “л”харфи билан ва …

2 / 11

ларнинг кимёвий эритма таъсирида бир хилда эмирилмасликларида (кристалларнинг анизотропик хоссалари). α – латунлар қуйидаги маркалар бўйича ишлаб чиқарилади: л60, л63, л68, л70, л80, л85, л90, л96. α – латунлар жуда юмшоқ. улардан босим остида ишлов берилиб хар- хил ҳомашё материаллар: юпқа лист, фалга, лента, труба, сим ва бошқалар ишлаб чиқарилади. махсус латунлар.бу латунларнинг таркибида рухдан ташқари бошқа элементлар ҳам бор. латунларни легирлашдан мақсад уларнинг механик ҳоссаларини яхшилашдан иборат. махсус латунларнинг л харфидан кейин легирловчи элементларнинг номлари белги сифатида ёзилади. масалан: с –қўрғошин, 0 – қалай, ж – темир, м – марганетс, н – никел, к – кремний, а – алюминий ва бошқалар. α + β латунларнинг структураси (схемаси) харфлардан кейин латундаги миснинг миқдори ва легирловчи элементларнинг миқдорлари (%) cонлар билан кўрсатилади. масалан: лс 59-1 латуннинг таркибида 57/60 % мис ва 0,8-1,5 % қўрғошин бор, қолгани эса рух атомларидан иборат. махсус латунлар икки турга бўлинади:  қуйма латунлар: лк 80-3л, лкс …

3 / 11

йли қуйма бронзанинг структураси. босим остида ишлов бериладиган бронзанинг таркибида қалайнинг миқдори 5-6% дан ортмайди. бронзанинг бу туридан пружина, мембрана, антифриксион деталлар тайёрлашда ва бошқа соҳаларда фойдаланилади. босим остида ишлов бериладиган ва юмшатилган бронзанинг структураси бир хил α - қаттиқ эритманинг кристалларидан иборат. босим остида ишлов берилган ва юмшатилган бронзанинг структураси алюминий ва унинг қотишмалари. алюминийнинг структураси (босим остида ишлов берилган ва юмшатилган ҳолатида) бир хил кристалл доналардан иборат. алюминий ва унинг қотишмаларини темир ва кремнийдан тўла тозалаш жуда қийин. шунинг учун алюминий криссталларининг орасида кремнийнинг кристаллари (кулранг) феал3 бирикмалари (қўнғир) ҳамда алюминий – кремний – темирдан тузилган ўлчамли бирикмалар учраши мумкин (5-расм). улар алюминийнинг ва унинг қотишмаларининг пластиклигини камайтиради. алюмин структураси алюминий қотишмалари икки турга бўлинади: а) қуйма қотишмалар. б) босим остида ишлов бериладиган қотишмалар. қуйма қотишмалар. қуйма деталлар тайёрлаш учун ал-си, ал-cу, ал- мг қотишмалари қўлланилади. улар кўпинча бошқа элементлар билан легирланади. (ал-си) қотишмалари cу, мг ва мн …

4 / 11

н (кулранг) ва эвтектик аралашма (α+си) дан иборат. бу аралашмада кремний нинасимон пластинкалар шаклида. (6-расм). бундай силуминнинг механик хоссалари айтарли яхши эмас.δв = 140 мпа,δ=3% оддий силумин структураси модификацияланган силумин. модификацияланган силумин деб суюлтирилган холатида таркибига 0, 01-0, 1 % натрий қўшилган қотишмага айтилади. силуминнинг модификациялаш натижасида кремнийнинг пластинкалари майдалашади ва қотишманинг механик хоссалари яхшиланади. δв = 180 мпа,δ=8% модификацияланган силуминнинг структураси кремнийнинг алюминийдаги қаттиқ эритмаси бўлган α- кристалларидан ва майда донали эвтектик аралашма (α + си) дан иборат модификацияланган силуминнинг структурасининг схемаси. босим остида ишлов бериладиган қотишмалар бу қотишмалар ўз навбатида икки турга бўлинади: а) босим остида ишлов бериладиган. термик ишлов натижасида мустахкамлиги ўзгармайдиган қотишмалар. б) босим остида ишлов бериладиган, термик ишланганда пухталанадиган қотишмалар. дуралюмин. дуралюмин деб ал-cу-мг қотишмасига айтилади. улардан ташқари қотишманинг таркибида мн, фе ва си ҳам бор. шундай қилиб дуралюмин олти элементдан ташкил топган мураккаб қотишма. дуралюмин “д” ҳарфи билан ва қотишманинг номерини билдирадиган сонлар билан …

5 / 11

аруч турга бўлинади: 1. қалай-сурмали бабитлар (сн-сб-cу) уларга б83, б88 қотишмалари киради. сонлар қотишмадаги қалайнинг миқдорини билдиради. 2. қўрғошин-қалай-сурмали бабитлар (пб-сн-сб-cу) уларга б6, б16, бн, бт қотишмалари киради. “н” ва “т”-легирловчи элементларнинг (нива фе) бош харфлари. 3. қўрғошин бабитлар (пб-cа, пб-сб-cу) уларга бк ва бс қотишмалари киради. бабитлар жуда юмшоқ (нв 13-35) мустахкамлиги кам (бг =60-100 мпа), эриш температураси паст 380-410°с, тез юмшайдиган (1000°с га қизиганда уларнинг қаттиқлиги нв 10-20), лекин сирпанишга қаршилиги жуда кам ва пўлат билан ишқаланиш коеффиценти энг кам (0, 005-0, 009) бўлган қотишмалардир. бабитлар жуда тез айланадиган, катта кучланиш таъсирида ишлайдиган механизмларнинг ишлаш жараёнида 100°с дан ортиқ қизимайдиган сирпанма подшипникларининг ички қисмига қўйиш учун ёки штамповка йўли билан икки, уч қатламли (биметалл, три металл) подшипниклар тайёрлаш учун ишлатилади. қалай-сурмали бабитлар (б-83, б88). бу қотишмалар эмирилишга чидамлилиги ва пўлат билан ишқаланиш коеффиценти камлиги жиҳатидан бошқа подшипник қотишмаларга нисбатан устун туради. б83 қотишмасини ички тузилиши (структураси) сурма ва …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rangli metallar va qotishmalar mikrostrukturasi"

9 – амалий машғулот рангли металл ва қотишмаларни микроструктурасини ўрганиш мис ва унинг қотишмалари. мис қизғиш рангли металл, унинг иссиқлик ва электр ўтказувчанлиги бошқа металларга нисбатан анча юқори (кумушдан кейинги). саноатда мис ҳар-хил тозаликда қуйидаги маркалар бўйича ишлаб чиқарилади. 1-жадвал № п/п миснинг маркаси моо мо м1 м2 м3 м4 миснинг тозалиги, % 99,99 99,95 99,9 00,7 99,5 99,0 1-расм. миснинг ва унинг кристалл тузилиши қуйма ва юмшатилган миснинг структураси (ички тузилиши) кўп қиррали (полиедрик) доналардан иборат. босим остида ишлов берилган ва юмшатилган миснинг структураси эса кўп қиррали, ҳамда силжиш чегараси юзага чиққан кристаллардан иборат (2-расм). 2-расм. босим остида ишлов берилган ва юмшатилган миснинг структурасининг схемаси. босим остида ишлов берилган ...

This file contains 11 pages in PDF format (1.0 MB). To download "rangli metallar va qotishmalar mikrostrukturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rangli metallar va qotishmalar … PDF 11 pages Free download Telegram