harakat faoliyatini shakllashtirishning qonuniyatlari

PDF 11 pages 402.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 402.4 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

9-ma’ruza mavzu: harakat faoliyatini shakllashtirishning qonuniyatlari reja: 1. o‘rgatish jismoniy tarbiya jarayonining bir tomoni ekanligi. 2. harakat ko‘nikmalarini taraqqiy ettirish qonuniyatlarining o‘rgatish jarayonini tashkil etishdagi ahamiyati. 3. harakat malakalarining tashkil topish qonuniyatlari. 4. malakaning harakterli belgilari. 5. malakaning fiziologik mexanizmi. 6. harakat malakasi shakllanishining fiziologik fazalari. kalit so‘zlar: o‘rgatish jarayoni, qonuniyatlar, harakat ko‘nikmalari, harakat malakasi, malakaning fiziologik mexanizmi. jismoniy tarbiya jarayonida o‘rgatishning asosiy xususiyati bu o‘rgatishning harakat malakalari va maxsus bilimlarni egallashga qaratilgandir. o‘rgatish shug‘ullanuvchilarning jismoniy rivojlanishi bilan maxkam bog‘liq bo‘ladi. ta’lim tarbiya amalyotining har qanday soxasida bo‘lganidek, jismoniy tarbiya jarayonida ham o‘qitish o‘qituvchi va talabalarning birgalikdagi ijodiy faoliyatlaridan tashkil topadi va bunda, albatta, o‘qituvchi etakchi rol o‘ynaydi. harakatli mashqlarni harakat ko‘nikmasi va harakat malakalari bo‘lgan taqdirdagina bajarish mumkin. bu ko‘nikma va malakalar harakatlarni boshqaishning muayyan usullarini ifoda etadi. harakat ko‘nikmalari kishida harakat tajribasi va bilimlari to‘planib, jismoniy jixatdan zarur darajada rivoj topgach, kishida biror bir harakat vazifasini xal qilish …

2 / 11

ilinadi. birinchi ko‘rinishdagi ko‘nikma murakkab o‘zgaruvchan sharoitlarda (o‘yin vaziyatida, raqib harakatida) birdan yuzaga keladigan harakat vazifalarini xal qilish bilan bog‘liqdir. bunday harakat faoliyati har doim anglab, bilib bajariladi, bunday harakat faoliti to‘la avtomatlashgan standart harakaterda bo‘la olmaydi. bu ko‘nikmalar malakaga aylanmaydi. o‘rganilgan harakat va jismoniy sifatlarni chaqqon va ijodiy ravishda qo‘llanish har doim bu xil ko‘nikmalarga xos xususiyat bo‘lib qoladi. alohida harakatlarni bajara olish ko‘nikmasi odatda malaka xosil kilishga tomon qo‘yilgan bir qadam bo‘ladi. o‘rgatish jarayonida bu ko‘nikmalar harakat texnikasini dastlabki umumiy tarzda egallashdan tortib, mukammal ravishda egallagunga qadar rivojlanadi. oddiy va murakkab harakatlarni bajara olish qobiliyati bu harakatlarni bajarish uchun, butun harakat aktini bajarish uchun diqqatni to‘plash talab qilingunga qadar ko‘nikma doirasida bo‘ladi. harakat malakalari harakatli mashqlarni ko‘p marotaba stereotip tarzda takrorlash malaka xosil qilishga olib keladi. bunga takrorlash vaqtida harakat tuzilishiga jiddiy o‘zgartirishlar kiritilmaganva harakat bir xil sharoitlarda bajarilgan taqdirgina erishiladi. harakat malakasini bir butun harakat aktida harakatlarni …

3 / 11

htirokiga extiyoj qolmaydi. malaka xosil qilish davrida ong yo‘q bo‘lib ketmaydi balki o‘z o‘rnini almashtiradi. harakat avtomatlashishi bilan malaka barqaror va mustahkam bo‘ladi. o‘rganilgan harakatni, uni bajarish sifatini pasaytirmay, ko‘p marotaba takrorlashga imkoniyat bo‘lishi harakat ko‘nikmasining mustahkamlanishini ko‘rsatuvchi tomonlardan biri hisoblanadi. malakaning mustaxkamlanishi harakat amallarini xatto charchaganda, behollikda, psixologik noqulay xolatda (kuchli xayajonlanish, o‘rganilmagan sharoit ta’siri va shu kabilarda) ham aniq bajara olishga imkon beradi. bundan tashqari, malakaning mustahkamlanishi harakat aktini maksimal kuch bilan (agar kuch berishga malaka tarkib toptirishda o‘rganilgan bo‘lsa) to‘g‘ri bajarishga imkon berishi ham muhimdir. masalan, konkida uchuvchi barqaror malakaga bo‘lsa juda tez uchganda ham uchish texnikasini buzmaydi etarli darajada mustahkam bo‘lmagan malakada bunga erishish mumkin emas. nihoyat, malaka mustahkam bo‘lsa, uni mashq olib bormasdan ham uzoq saqlab qolish mumkindir. ma’lumki, velosipedda yurish, suzish, chang‘ida yurish kabi mustahkam ko‘nikmalar asosan butun umr saqlanib qoladi. malakaning o‘zaro ijobiy aloqasi o‘rganilayotgan harakat akti bilan ilgari o‘zlashtirilgan biror akti tuzilishlari …

4 / 11

hash bo‘lganda ijobiy samara beradi. masalan, turli harakatli mashqlar uchun ko‘p bo‘lmagan sport turlarida “ijobiy ko‘chish” xolatida maxsus tayyorgarlik, yani imitatsiyali mashqlar yordamida foydalaniladi. masalan, kankida yugurish imitatsiyasi va roliklarda yugurish konkida uchish sportida keng va muvoffaqiyatli qo‘llaniladi. malakaning o‘zaro salbiy ta’siri tuzilish dastlabki fazalariga o‘xshash va keyingilari o‘rtasida katta farqlari bo‘lgan harakat aktlarini o‘zlashtirish jarayonida malakalarning o‘zaro salbiy ta’siri ko‘picha sezilib turadi. agar navbat bilan bunday harakat aktlarni tarkib toptirib ko‘rilsa, u vaqtda bir harakatdan ikkinchi xrakatga, yani yangi o‘rganilgan dastlabki faza bo‘yicha o‘xshash bo‘lgan harakatga beihtiyor o‘tish mumkin. asab tizimi o‘z ko‘nikma harakatlarni avtomatlashmagan holda boshqarish harakatlarning nisbatan qismlarga bo‘linishi malaka harakatlarni avtomatlashmagan holda boshqarish, diqqat faoliyatning o‘ziga talab etilganligi harakatlarning to‘laligi harakatlarning steriotip takrorlanishi faoliyatning mustahkamligi faoliyatini har doim ancha tejam bilan amalga oshirishga intiladi. chunki i.p.pavlov va uning shogirdlari ko‘rsatib o‘tishganidek, asab tizimi uchun odat tusiga kirgan steriotiplik faoliyat, xatto bu faoliyat bir muncha soddaroq bo‘lsa …

5 / 11

tadi. o‘rgatish ketma – ketligi o‘rgatilayotib, shu kabi tug‘ma kardinatsion harakatlar tomonidan yaratiladigan ijobiy imkoniyatlardan foydalanishga intilish kerakligi o‘z – o‘zidan malumdir. masalan suvda suzishni o‘rgatishni brass, krol usulidan; chang‘ida yurishni birdan ikki oyoqni qo‘zg‘atishdan emas, birin ketin qadam tashlab yurishdan boshlash maqsadga muvofiqdir shu bilan bir qatorda, ko‘p xollarda innervatsiya va bo‘yinni mustaxkamlash reflekslari bilan bog‘liq bo‘lgan tug‘ma avtomatizmlarni talab qilinadi. harakat malakalarining tashkil topish qonuniyatlari harakat malakasi– bu faoliyatining shunday bajarish, qobiliyatiki, unda diqqat faoliyatning natijasi va sharoitiga yo‘naltirib, uning tarkibiga kiradigan ayrim harakatlarga nisbiy e’tibor bilan bajara olishdir. malakaning harakterli belgilari 1. harakat faoliyati tarkibiga kiruvchi alohida harakatlarning bajarilishiga unchalar e’tibor bermay bajarish. bunga harakatni bajarish jarayoni avtomatlashuvining boshlanish hisobiga erishiladi. 2. harakatni avtomatlashgan darajada bajarish o‘qitish – natijasi yoki hayotiy tajriba amaliyoti natijasidir. 3. harakat faoliyatining avtomatlashgan holda bajarilishida ongning yetakchi rolini inkor etib bo‘lmaydi. harakat malakasi shakllanishida faoliyat mazmuni avtomatlashmay ayrim harakatlarning ijrosi jarayoni, ayrim …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "harakat faoliyatini shakllashtirishning qonuniyatlari"

9-ma’ruza mavzu: harakat faoliyatini shakllashtirishning qonuniyatlari reja: 1. o‘rgatish jismoniy tarbiya jarayonining bir tomoni ekanligi. 2. harakat ko‘nikmalarini taraqqiy ettirish qonuniyatlarining o‘rgatish jarayonini tashkil etishdagi ahamiyati. 3. harakat malakalarining tashkil topish qonuniyatlari. 4. malakaning harakterli belgilari. 5. malakaning fiziologik mexanizmi. 6. harakat malakasi shakllanishining fiziologik fazalari. kalit so‘zlar: o‘rgatish jarayoni, qonuniyatlar, harakat ko‘nikmalari, harakat malakasi, malakaning fiziologik mexanizmi. jismoniy tarbiya jarayonida o‘rgatishning asosiy xususiyati bu o‘rgatishning harakat malakalari va maxsus bilimlarni egallashga qaratilgandir. o‘rgatish shug‘ullanuvchilarning jismoniy rivojlanishi bilan maxkam bog‘liq bo‘ladi. ta’lim tarb...

This file contains 11 pages in PDF format (402.4 KB). To download "harakat faoliyatini shakllashtirishning qonuniyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: harakat faoliyatini shakllashti… PDF 11 pages Free download Telegram