tanlanma kuzatish

PDF 7 pages 567.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 567.2 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

8-mavzu. tanlanma kuzatish reja: 8.1. tanlanma kuzatish haqida umumiy tushuncha. 8.2. tanlanma reprezentativligi va uni ta’minlaydigan tanlash usulari 8.3. tanlanmaning zaruriy miqdorini aniqlash. 8.1. tanlanma kuzatish haqida umumiy tushuncha. tanlanma - bu to’plamdan saylab olingan ma’lum birliklar soni bo’lib, uning har biri mazkur to’plamning unsuridir. mustasno hol sifatida tanlanma butun to’plamni o’z ichiga olishi mumkin. tajriba va his-tuyg’ularga asoslangan umumiy imon komiligiga binoan, tanlanma doimo boshlang’ich to’plam haqida biror narsa anglatadi. o’rganiladigan to’plamdan yetarli miqdorda birliklar maxsus yo’llar bilan tanlanib, ular ustida o’tkazilgan kuzatish ma’lumotlari asosida boshlang’ich to’plam haqida qoniqarli axborot olish imkonini beradigan usul tanlanma tekshirish deb ataladi. tanlanma tekshirish umuman quyidagi maqsadlarni ko’zlaydi: vaqt va mablag’ni tejash. agar tanlanma kuzatishda bosh to’plamning, masalan, faqat 2 foiz birliklari qatnashsa, u holda kuzatish ishlarining hajmi 50 marta (100:2) kamayadi, sarflanadigan vaqt va mablag’ ham deyarli shuncha marta tejaladi; tekshirish jarayonida sifati buziladigan yoki foydalanish uchun butunlay yaroqsiz shaklga keladigan predmetlar …

2 / 7

ida, ma’lumotlar xarakteri va ularni olish usullariga bog’liq. tanlanma kuzatishda bizni ko’pincha bitta yoki bir nechta to’plam belgilari qiziqtiradi. bunday hollarda boshlang’ich to’plamni ta’riflovchi barqaror ko’rsatkichlarni miqdoriy baholash bilan chegaralanamiz. ko’pincha tanlanma tekshirish mana shunday yechimlarni olish bilan yakunlanadi. shu munosabat bilan tanlanma tekshirish nazariyasining katta bo’limi tanlanma asosida bosh to’plamni ta’riflovchi barqaror ko’rsatkichlarni baholashga bag’ishlanadi. tanlanma bo’yicha bosh to’plam ko’rsatkichlarini baholash usullari ko’p, ular bir-biridan yaxshi jihatlarga ega. bunday masalalarni tadqiq qilish bilan baholash nazariyasi shug’ullanadi. u baholashlar oldiga qo’yiladigan talab va shartlarni belgilaydi, qanday sharoitlarda u yoki bu usulga ustuvorlik berish masalalarini yechadi, baholash natijalarini qiyosiy tahlil qiladi. demak, tanlanma tekshirish ma’lumotlari asosida boshlang’ich to’plam xaqidagi fikr yuritish qat’iy aniqlikka ega emas, balki ehtimollarga tayanadi. tanlanma - bu o’rganilayotgan to’plam-dan saylab olingan birliklar majmua-sidir, ularning har biri ushbu to’plam-ning tarkibiy unsuri. tanlanma kuzatish - bu o’rganiladigan to’plamdan yetarli miqdorda birliklar maxsus yo’llar bilan tanlanib, ularni kuzatish ma’lumotlari asosida …

3 / 7

qanday bo’lishidan qat’iy nazar, to’plamda korrelyatsiya mavjudligi aniqmi, boshqacha aytganda, tanlamada kuzatilgan korrelyatsiya muhimmi degan masalani oydinlashtirishdan iborat. shuning uchun kichik tanlanmalarga bag’ishlangan ko’pchilik tekshirishlar o’ziga xos xususiyatga ega. ularda statistik ko’rsatkichlarning aniqliligini baholash, ularning muhimligini aniqlash asosiy maqsad deb qaraladi. bunday baholashlar uchun ishlab chiqilgan usullar katta tanlamalarda ham qo’llanishi mumkin va haqiqatda tez-tez qo’llanadi. 8.2. tanlanma reprezentativligi va uni ta’minlaydigan tanlash usulari. tanlanma kuzatish ma’lumotlari bilan bosh to’plamni xarakterlash ularning umumiylashtiruvchi ko’rsatkichlari orqali amalga oshiriladi. buning uchun tanlanma bosh to’plamning barcha muhim xususiyatlarini o’zida mujassamlashtirgan bo’lishi kerak. agar tanlanmada bosh to’plamning muhim xususiyatlari namoyon bo’lsa, u reprezentativ deyiladi. tanlanma qanchalik reprezentativ bo’lishidan qat’i nazar bosh va tanlanma ko’rsatkichlar o’rtasida doimo tafovutlar bo’ladi.chunki bosh to’plamda tanlanmaga kiritilmagan boshqa birliklar ham bor. ana shu tafovutlar tanlanmaning reprezentativlik xatolari deyiladi. reprezentativlik xatolari ikki turga bo’linadi: tasodifiy xatolar; sistematik (muntazam) xatolar. kuzatish jarayonida ko’rsatkichlarning miqdorlarini o’zgartirish ko’zlanmasdan, shuningdek, kuzatish usullari va asboblarining …

4 / 7

ada bosh to’plamga nisbatan sifatli mahsulotlarning salmog’ini sun’iy ko’paytirish natijasida muntazam xato hosil bo’ladi. statistikada tanlanmaning reprezentativligini ta’minlaydigan turlicha tanlash usullari mavjud bo’lib, ular avvalo individual va seriyalab (yoki guruhlab) tanlashga bo’linadi. individual tanlashda bosh to’plamdan birliklar alohida-alohida, seriyalab tanlashda esa ular seriyasi (guruhi) bilan olinadi. bundan tashqari, tanlash usullari bosh to’plamdan birliklarini (seriyalarini) tanlab olish printsiplariga qarab tasodifiy, mexanik va kombinatsion tanlashlarga bo’linadi. bosh to’plam-bu o’rganiladigan ko’p hajmli birliklar majmuasidir. tanlanma to’plam yoki qisqacha tanlanma - bosh to’plamdan kuzatish uchun tanlab olingan birliklar yig’indisi. reprezentativlik xatosi- tanlanma umumlashtiruvchi ko’rsatkichlari bilan bosh to’plamning huddi shunday parametrlari orasidagi farq (tafovut). bosh to’plamdan birliklar tasodifiy ravishda olinib tanlanma tuzilsa, u tasodifiy tanlash deyiladi. tasodifiy tanlash takrorlanuvchi yoki takrorlanmaydigan sxemalarda o’tkazilishi mumkin. agar tanlab olingan birlik (yoki seriya) tanlanmaga kiritilganidan (ya’ni zaruriy ma’lumotlar yozib olinganidan) keyin yana bosh to’plamga qaytarilsa va bundan keyingi tanlash jarayonlarida teng huquqda qatnashsa, tanlash tartibi takrorlanuvchi deb ataladi, …

5 / 7

nlash tartibi va shakllariga qarab turli ko’rinishlarda qo’llanilishi mumkin. ixtiyoriy tanlama ko’rsatkich (a) xatosining yuqori chegarasi (a) uning o’rtacha xatosi (a) bilan ishonch koeffitsientining (t) ko’paytmasiga teng:  a at * (7.1) endi ishonch koeffitsienti va o’rtacha xatolarni aniqlash usullari bilan tanishib chiqamiz. ishonch koeffitsientini aniqlash. p(t) ehtimol bilan ishonch koeffitsienti (t) o’rtasidagi bog’lanish ushbu integral bilan ifodalanadi: p t e dz z t t ( )     1 2 2 2  . (7.2) ishonch koeffitsientining berilgan qiymatlari uchun ehtimollarni hisoblash jarayonini qulaylashtirish maqsadida ular o’rtasidagi bog’lanishni xarakterlaydigan jadval tuzilgan. bu jadval berilgan ishonch koeffitsientiga ko’ra ehtimolni va aksincha istalgan ehtimolga mos keladigan ishonch koeffitsientini aniqlash imkonini beradi. amaliy yoki o’quv masalalari yechilganda ishonch koeffitsientining asosan quyidagi qiymatlari keng qo’llaniladi: t 1.00 1.96 2.00 2.58 3.00 p(t) 0.683 0.950 0.954 0.990 0.997 tanlanma ko’rsatkichlarning o’rtacha xatolari ( ) tanlash usullari va shakllariga qarab turlicha aniqlanadi. tanlanma …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tanlanma kuzatish"

8-mavzu. tanlanma kuzatish reja: 8.1. tanlanma kuzatish haqida umumiy tushuncha. 8.2. tanlanma reprezentativligi va uni ta’minlaydigan tanlash usulari 8.3. tanlanmaning zaruriy miqdorini aniqlash. 8.1. tanlanma kuzatish haqida umumiy tushuncha. tanlanma - bu to’plamdan saylab olingan ma’lum birliklar soni bo’lib, uning har biri mazkur to’plamning unsuridir. mustasno hol sifatida tanlanma butun to’plamni o’z ichiga olishi mumkin. tajriba va his-tuyg’ularga asoslangan umumiy imon komiligiga binoan, tanlanma doimo boshlang’ich to’plam haqida biror narsa anglatadi. o’rganiladigan to’plamdan yetarli miqdorda birliklar maxsus yo’llar bilan tanlanib, ular ustida o’tkazilgan kuzatish ma’lumotlari asosida boshlang’ich to’plam haqida qoniqarli axborot olish imkonini beradigan usul tanlanma tekshiris...

This file contains 7 pages in PDF format (567.2 KB). To download "tanlanma kuzatish", click the Telegram button on the left.

Tags: tanlanma kuzatish PDF 7 pages Free download Telegram