yaman respublikasi

PDF 11 pages 639.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 639.9 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ma’ruza № 8 mavzu:arabiston yarim oroli (fors ko‘rfazi) hududidagi arab davlatlari yaman, ummon tabiiy va iqtisodiy geografiyasi yaman respublikasi— arabiston yarim orolning janubiy qismidagi davlat. maydoni 528 ming km². aholisi 21 mln. kishidan ortiq (2023). poytaxti — sanaa shahri. maʼmuriy jihatdan 19 viloyat (muhofaza)ga boʻlinadi. davlat tuzumi yaman — respublika. amaldagi konstitutsiyasi 1991-yil 15— 16 mayda qabul qilingan; 1994 va 2001-yillarda oʻzgartirishlar kiritilgan. davlat boshligʻi — prezident (1990-yildan ali abdulloh solih; 1978—90 yillarda yaman arab respublikasi prezidenti), u umumiy yashirin ovoz berish yoʻli bilan 7 yil muddatga saylanadi. qonun chiqaruvchi hokimiyatni deputatlar palatasi (1 palatali parlament), ijrochi hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi. tabiati ya. aksariyat togʻli mamlakat; mamlakat gʻarbida yaman togʻlari joylashgan (eng baland joyi 3600 m — annabi-shoib togʻi). qizil dengiz va adan qoʻltigʻi sohili boʻylab tixoma choʻli choʻzilgan. sharqida rub ul xoli choʻliga tutashib ketadigan uncha baland boʻlmagan yassitogʻlik va tepaliklar joylashgan. qizil dengiz qirgoqlari kam …

2 / 11

oʻsimliklari bilan qoplangan. tekisliklarda choʻl va chala choʻl oʻsimliklari, vohalarda xurmo palmasi oʻsadi. yovvoyi hayvonlardan gʻizol, yovvoyi eshak (onagr), yirtqichlardan sirtlon, boʻri, tulki, qoshtop bor; gamadril va pavian maymuni uchraydi. qirgʻoqqa yaqin suvlarida baliq turi koʻp. aholisining koʻpchiligi arablar; shuningdek, efiop, hind, yahudiy, somalilar, pokistonliklar ham yashaydi. rasmiy til — arab tili. davlat dini — islom. shahar aholisi 23,5%. yirik shaharlari: sano, adan, taiz. tarixi mil. av. 2-ming yillik oxiri va 1-ming yillik boshida ya. hududida oʻziga xos janubiy arab madaniyati shakllandi. shu davrda xadramaut, qatabon, saba, keyinchalik mani davlatlari paydo boʻldi. mil. av. 1-ming yillik oʻrtalarida saba davlatining mavqei oshib, qoʻshni davlatlar unga tobe boʻlib qoldi. mil. 4-asr boshida ya.ning barcha hududi himyariylar podsholigiga birlashdi. 4—6-asrlarda ya.da iudaizm va xristianlik tarqaddi. 6-asr boshida ya.ni efioplar, 6-asr oxirida sosoniylar bosib oldi. 629—630 yillarda ya. arab xalifaligi tarkibiga qoʻshib olindi. ya. hududida arabmusulmon madaniyati qaror topdi. islom dini sekin asta hukmron …

3 / 11

hida shimoliy yamanda turkiya hukmronligi tiklandi. 19-asr oxiri — 20-asr boshida shimoliy yamanda turkiya hukmronligiga qarshi bir necha bor qoʻzgʻolon koʻtarildi. 1904— 11 yillarda boʻlib oʻtgan qoʻzgʻolonlar natijasida shimoliy yaman muxtoriyatga erishdi. 1918-yil mustaqil qirollik deb eʼlon qilindi. 1962-yil 26 sentyabrda sanoda boʻlgan inqilob natijasida monarxiya tuzumi agʻdarib tashlandi va shimoliy yamanda yaman arab respublikasi tuzilganligi eʼlon qilindi. janubiy yaman xalqining inglizlar hukmronligiga qarshi ozodlik kurashi shimoliy yamandagi ozodlik harakatlarining muvaffaqiyatlaridan soʻng avj olib ketdi. buyuk britaniya adan shahri va adan protektoratida oʻz mavqeini saqlab qolish maqsadida 1959-yil janubida arab amirliklari federatsiyasi (1962-yildan janubiy arabiston federatsiyasi, jaf)ni tuzdi. xalq ommasi jafga qarshi kurash olib bordi. bu kurash shimoliy yamanda ya. arab respublikasi tuzilganidan keyin yanada kuchayib ketdi. mustaqillik uchun kurash natijasida janubiy yamanning katta hududi ozodlik kuchlari qoʻliga oʻtdi. buyuk britaniya janubiy yamanni mustaqil deb tan olishga majbur boʻldi va 1967-yil 30 noyabrda adandan oʻz qoʻshinlarini olib chiqib ketdi. oʻsha …

4 / 11

hun ya. birligi, 1990-yil tashkil https://uz.wikipedia.org/wiki/buyuk_britaniya https://uz.wikipedia.org/wiki/turkiya https://uz.wikipedia.org/wiki/yaman_arab_respublikasi https://uz.wikipedia.org/wiki/janubiy_arabiston_federatsiyasi https://uz.wikipedia.org/wiki/yaman_xalq_demokratik_respublikasi etilgan. ya. respublikasi ishchilari kasaba uyushmalari umumiy federatsiyasi, 1990-yil tuzilgan. xoʻjaligi ya. — agrar mamlakat. yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi 23,9%, kon sanoati 16,6%, qayta ishlash sanoati 10,1% ni tashkil etadi. qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi dehqonchilik. faol aholining 70% dan ortigʻi qishloq xoʻjaligida band. mahsuloti eksport qilinadigan asosiy oʻsimligi kofe; xurmo oʻstiriladi. bogʻdorchilik (anjir, oʻrik, mango, anor va boshqalar) va tokchilik rivojlangan. texnika va efir moyli oʻsimliklardan zanjabil, kunjut, paxta, tamaki, donli ekinlardan durra, tariq, arpa, bugʻdoy, makkajoʻxori, dukkaklilar, sabzavot ekinlari ekiladi. mamlakatning janubiy va janubi-sharqidagi choʻl va chala choʻllarda voha dehqonchiligi rivojlangan (tariq, joʻxori, bugʻdoy, arpa, kunjut, paxta, kofe, tamaki, sabzavot, kokos va xurmo palmasi yetishtiriladi). chorvachilikda qoramol (asosan, zebu), ʻ qoʻy, tuya, ot, eshak, parranda boqiladi. mamlakat janubiy va janubi-sharqida koʻchmanchi chorvachilik rivojlangan. asalarichilik bilan ham shugʻullaniladi. baliq ovlanadi. qizil dengizning qirgʻoqqa yaqin joylaridan marvarid olinadi. sanoatida neft, …

5 / 11

tlari: adan, hudayda, moxa, salif, muqalla. ya. chetga neft va neft mahsulotlari, kofe, baliq va dengiz mahsulotlari, paxta, teri, tamaki chiqaradi. chetdan oziq-ovqat, jihozlar, sanoat buyumlari oladi. tashqi savdoda yaponiya, aqsh, saudiya arabistoni, yevropa ittifoqi mamlakatlari va boshqalar davlatlar bilan hamkorlik qiladi. pul birligi — yaman riali. maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari davlat maktablarida oʻqish bepul. xususiy maktablar ham bor. boshlangʻich maktablarda oʻqish muddati 6 yil, oʻrta maktablarda ham 6 yil oliy oʻquv yurtlari: adandagi oliy pedagogika kolleji (1970-yil tashkil etilgan), universitet (1975), musiqa instituti, sano shahridagi universitet (1974). ilmiy tadqiqotlar adandagi universitetda olib boriladi. sano https://uz.wikipedia.org/wiki/yaponiya https://uz.wikipedia.org/wiki/aqsh https://uz.wikipedia.org/wiki/saudiya_arabistoni https://uz.wikipedia.org/wiki/yevropa_ittifoqi https://uz.wikipedia.org/wiki/yevropa_ittifoqi shahrida kutubxona (1925), adan shahrida "misvat" va universitet kutubxonalari, arxeologiya muzeyi bor. matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi. ya.da bir qancha gaz. va jurnal nashr etiladi. asosiylari: "arbaatashar oktobr" ("14 oktyabr", arab tilidagi kundalik gazeta, 1968-yildan), "aljumhuriya" ("respublika", arab tilidagi kundalik gazeta, 1948-yildan), "assakafa aljadida" ("yangi madaniyat", arab tilidagi oylik jurnal, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yaman respublikasi"

ma’ruza № 8 mavzu:arabiston yarim oroli (fors ko‘rfazi) hududidagi arab davlatlari yaman, ummon tabiiy va iqtisodiy geografiyasi yaman respublikasi— arabiston yarim orolning janubiy qismidagi davlat. maydoni 528 ming km². aholisi 21 mln. kishidan ortiq (2023). poytaxti — sanaa shahri. maʼmuriy jihatdan 19 viloyat (muhofaza)ga boʻlinadi. davlat tuzumi yaman — respublika. amaldagi konstitutsiyasi 1991-yil 15— 16 mayda qabul qilingan; 1994 va 2001-yillarda oʻzgartirishlar kiritilgan. davlat boshligʻi — prezident (1990-yildan ali abdulloh solih; 1978—90 yillarda yaman arab respublikasi prezidenti), u umumiy yashirin ovoz berish yoʻli bilan 7 yil muddatga saylanadi. qonun chiqaruvchi hokimiyatni deputatlar palatasi (1 palatali parlament), ijrochi hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi hukumat a...

This file contains 11 pages in PDF format (639.9 KB). To download "yaman respublikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yaman respublikasi PDF 11 pages Free download Telegram