xorun ar-rashid davri xurosonlik

PDF 19 pages 4.7 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PDF

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ix-xii asrlarda o`zbek davlatchiligi toshkent shahridagi yodju texnika instituti ma`ruzachi: d.mamatov xorun ar-rashid (786-809) shahzoda amin shahzoda ma’mun xalifa xorun ar-rashid vafotidan so'ng taxtni egallash uchun o'g'illari - amin va ma’mun o'rtasida kurash boshlandi. bir necha yilga cho'zilgan bu mojaro nafaqat xalifalik markazini tang ahvolga solib qolmasdan, balki tobe bo'lgan hududlardagi voqealar rivojiga ham sezilarli ta’sir ko'rsatdi. ma’mun qo'shin tuzib, xurosonlik tohir ibn husaynni boshliq etib tayinladi. u ray yaqinidagi jangda amin qo'shinini yengadi va bag'dodga yurish boshlaydi. tohir 813- yilda bag'dodni ham qo'lga kiritadi. ma’mun halifalik taxtiga ko'tariladi. lekin 819-yilgacha bag'dodga bormay, marvdan turib hokimiyatni boshqaradi. uning buyrug'i bilan tohir ibn husayn iroq hokimiyati va bag'dod harbiy garnizoni boshlig’i bo'ladi. ray bag`dod xuroson marv 819 y ma’mun halifalik oldidagi katta xizmatlari evaziga tohir ibn husaynni 821-yilda xurosonga noib etib tayinlaydi. shu tariqa, tohiriylar davlati vujudga kelib, 873- yilga qadar davom etadi xuroson uning poytaxti avval marv, keyinroq nishopur bo'ladi. …

2 / 19

srda xalifa ma’mun sodiqlik bilan xizmat qilgan balxlik mahalliy hukmdorlardan somonxudot avlodlari (nabiralari)ga movarounnahrni boshqarish huquqini topshiradi. nuh ahmad yahyo xurosonda toxiriylar ag'darilgach (873), tarkibiga kirgan buxoro ham somoniylarga o'tadi. nasr ukasi ismoilni buxoroga noib etib tayinlaydi (874) va somoniylar movarounnahrning barcha hududlariga yoyiladi. ismoil ix asrda ahmad va o'g'li nasr movarounnahrni birlashtirdi. nasr davrida movarounnahr mavqeyi kuchaydi. poytaxt samarqand edi. ko'p o'tmay, ismoil o'z hokimiyatini kuchaytirib olgach, o'zining vassallik mavqeyini tan olmay, nasr hokimiyati xazinasiga to'laydigan yillik daromad miqdorini keskin kamaytiradi. buning natijasida aka-ukalar o'rtasida uzoq muddatli kurash boshlanadi. oqibatda 888- yilda ular o'rtasida urush kelib chiqib, unda ismoil g'olib bo'ladi va hokimiyatni o'z qo'liga oladi. akasi nasr vafotidan so'ng (892), ismoil movarounnahrning yagona hukmdoriga aylanadi. shu tariqa, vatanimizda davlat mustaqilligi qayta tiklanadi va yuksalib boradi. buxoro – davlat poytaxti bo'lib qoladi. ismoilning 893- yilda sharqdagi dashtlik qabilalarga qarshi olib borgan muvaffaqiyatli yurishi, tarozni egallab, o'lja va asirlar bilan …

3 / 19

tizim ahmad ibn ismoil, nasr ibn ahmad, nuh ibn nasr davrida ham takomillashib boradi. amir oliy dargoh devon shayxulislo m davlat xazinasi vazirlik devoni davlat ishlari nazorati davlatlararo munosabat harbiy ishlar qozilik devoni pochta aloqalari xizmati bozor, savo-sotiq ishlari davlat mulklari devoni vaqf devoni shaharlarda hunarmandchilik korxonalari, karvonsaroy, bozorlar doimiy ishlab turgan. shahar maqomiga ega bo'lish uchun kamida 32 xil kasb-hunar turlari faoliyat yuritishi kerar edi. qishloqda mahsuloilaridan ishlov berish yo'li bilan har xil matolar ishlab chiqara boshladi. zandana qishlog'ida sifatli, tilla rang «zandanachi» deb atalgan bo'z to'qish, samarqanddagi vador qishlog'ida chiroyli, yumshoq, pishiq «vodoriy» deb nomlangan matolar tayyorlangan. bu yerdagi to'qilgan matodan mamlakatning oliy amaldorlari ham kiyim tiktirishda foydalanganlar. metall ishlash, nodir metallardan, chunonchi, oltin, kumush, mis va boshqa ma’danlardan qimmatli, bezakli buyumlar, asbob-anjomlar tayyorlash shaharlarda keng rivojlangan. uch joyda (buxoro, samarqand, farg'ona) kumush pullar zarb etilgan. mulki sultoniy mulk yerlari (xususiy yerlar) mulki xos (ruhoniy, sayyid) vaqf yerlari …

4 / 19

o'nggi vakili ismoil al-muntasir (1000-1005) hukmronligi barham topdi. oqibatda butun movarounnahr hududlari qoraxoniylar tasarrufiga o‘tadi. hasan va nasr bug'roxon xoqon bosh vazir devoni eloqxonlar • • • • • • • devonu mushrifiy devoni mustavfiy devoni barid devoni amid devoni ushrot devoni vaqf voley bek • • • • • • • ulug` hojib munshiy bitikchi qushchi oshchi og`ichi tavochi saljuqiylarning so'nggi podshohi sulton sanjar qoraxoniylarning movarounnahrdagi hukmdori arslonxonning zaiflashib qolganligidan va mahalliy ruhoniylar fitnasidan foydalanib, samarqand va uning atroflarini bosib oladi. shundan so'ng, qoraxoniylar sulolasiga mansub mahalliy xonlar amalda sulton sanjarga tobe bo'lib qoladilar. faqatgina 1211-yilga kelib, ya’ni so'nggi xorazmshoh alouddin muhammad (1200-1220) davrida qoraxoniylarning movarounnahrdagi rasmiy boshqaruviga butunlay barham beriladi. dehqon mulkchiligini tugatib, bu mulklarni davlat tasarrufiga oldi “iqto‘” va iqtodorlik munosabatlari yanada chuqur ildiz otadi turkiy tilning iste’mol doirasi to'xtovsiz kengayib bordi.

5 / 19

xorun ar-rashid davri xurosonlik - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorun ar-rashid davri xurosonlik"

ix-xii asrlarda o`zbek davlatchiligi toshkent shahridagi yodju texnika instituti ma`ruzachi: d.mamatov xorun ar-rashid (786-809) shahzoda amin shahzoda ma’mun xalifa xorun ar-rashid vafotidan so'ng taxtni egallash uchun o'g'illari - amin va ma’mun o'rtasida kurash boshlandi. bir necha yilga cho'zilgan bu mojaro nafaqat xalifalik markazini tang ahvolga solib qolmasdan, balki tobe bo'lgan hududlardagi voqealar rivojiga ham sezilarli ta’sir ko'rsatdi. ma’mun qo'shin tuzib, xurosonlik tohir ibn husaynni boshliq etib tayinladi. u ray yaqinidagi jangda amin qo'shinini yengadi va bag'dodga yurish boshlaydi. tohir 813- yilda bag'dodni ham qo'lga kiritadi. ma’mun halifalik taxtiga ko'tariladi. lekin 819-yilgacha bag'dodga bormay, marvdan turib hokimiyatni boshqaradi. uning buyrug'i bilan tohir ibn ...

This file contains 19 pages in PDF format (4.7 MB). To download "xorun ar-rashid davri xurosonlik", click the Telegram button on the left.

Tags: xorun ar-rashid davri xurosonlik PDF 19 pages Free download Telegram