orta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida

PDF 6 стр. 228,0 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 228,0 КБ

Тип файла PDF

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

1 6-mavzu. o’rta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida. reja: 1. o‘rta osiyoga arablar istilosining boshlanishi 2.xalifalik davrida iqtisodiy va madaniy o`zgarish 3.xalifalikka qarshi xalq qo`zg`alonlari tayanch tushunchalar: abruy qo’zg’aloni, arab xalifaligi, ummaviylar, abbosiylar, qur’on, arablar istilosi, movarounnahr, soliq siyosati, muqanna, islom dini. arablar istilosi va hukmronligi davrida o’rta osiyo. vi asrning oxiri va vii asr boshlarida (ya’ni islom dinining vujudga kelishi arafasida) arabiston yarim orolida somiy (semit) qavmiga mansub arab qabilalari tarqoq holda yashadilar. ular o’rtasidagi mavjud ijtimoiy - iqtisodiy va siyosiy taraqqiyot darajasi bir xil emas edi. arablar asosan ko’chmanchi, chorvachilik bilan hayot kechirgan. ko’chmanchilar badaviylar deb yuritilgan. vohalardagi aholi dehqonchilik bilan shug’ullangan. dengiz bo’ylari, vohalarda, xususan, yarim orolning qizil dengizga tutash hijoz vohasi va janubiy yamanda ahvol birmuncha boshqacharoq bo’lib, bu hududlarda arab qabilalari asosan o’troq hayot kechirgan, savdo-sotiq, hunarmandchilik ham ancha rivoj topgan edi. ayniqsa hijozning bosh shahri-makka xalqaro karvon savdosining muhim markazi hisoblangan. muhammad …

2 / 6

qin bo’lgan kishilarga so’ngra aholi orasida targ’ib qila boshladi. bu ta’limot aholining barcha qatlamlari manfaatlariga mos bo’lib, tez orada birinchi navbatda shahar ahli ichida tarqala boshlaydi. lekin yangi din tarafdorlarining ahvoli ularning e’tiqodlariga ko’ra og’irlashib borgandan so’ng bir qism musulmon aholi habashistonga, ba’zilari shimolga qarab ketishga majbur bo’ldilar. muhammad ham o’ziga qarshi turgan quraysh qabilasi a’zolarining ta’qibi kuchayib ketgach 622 yil 16 iyulda (ba’zi adabiyotlarda 15 iyul deyiladi) o’zining eng yaqin do’sti va safdoshi abu bakr bilan makkadan madinaga ko’chishga majbur bo’ladi. bu arab tilida «hijrat» deb atalib, shu kundan boshlab musulmon olamida qabul qilingan hijriy yil boshlanadi. hijriy yil hisobi 2 xil bo’ladi: hijriy-qamariy, ya’ni oy hisobi bo’yicha va hijriy- shamsiy, quyosh hisobi bo’yicha belgilanadi. madinada muhammad o’z ta’limotini davom ettiradi. muhammad binni abdulloh hayotining oxirlariga kelib 630 yilda ko’p sonli arab qabilalarining islom bayrog’i ostida birlashuvi negizida yagona davlatga 2 asos soldi. mazkur davlat yamandan sino yarimoroligacha, qizil …

3 / 6

iyatga ega. bular – abu bakr siddiq (632-634), hazrati umar (634-644), hazrati usmon (644-656) va hazrati ali (656-661). ular «al- xulafo arroshidun» (to’g’ri yo’ldan boruvchi xalifalar) degan nom oldilar1. narshaxiyning yozishicha, 673 yilning kuzida xalifa muoviya i (661-680)ning farmoni bilan xuroson noibi ubaydulloh ibn ziyod amudaryodan kechib o’tib buxoro viloyatiga bosib kiradi, poykand va romitonni egallab, buxoro shahrini qamal qiladi. bu jangda arablar g’olib keladilar. arablar o’z foydasiga sulh tuzib, yuz ming (bir lak) dirham hajmida boj undirib, katta o’lja bilan orqaga qaytishgan. 676 yili xurosonning yangi noibi said ibn usmon boshliq arablar buxoro va samarqandga yurish qiladi. buxoro malikasi xo’takxotun o’z qo’shini bilan arablarga qarshi chiqdi. bu jangga so’g’d, kesh, nasafdan harbiy qo’shin yordamga kelgan. ammo so’g’dliklar jang maydonini tashlab chiqib ketganlaridan so’ng malika kattagina boj to’laydi. said ibn usmonning samarqandga qilgan yurishida muhammad payg’ambarning jiyani qusam ibn abbos ibn abdul - mutallib ishtirok etadi. lekin u samarqand namozgohida …

4 / 6

ini yukladi. 705 yildan bu hududni xalifalikka butunlay qo’shib olish va zabt etishning ikkinchi davri boshlandi. bu paytda o’rta osiyodagi siyosiy parokandalik va kichik davlatlar o’rtasida tez-tez nizolarning bo’lib turishidan qutayba unumli foydalandi2. o’z harbiy yurishlarini qutayba 705 yil balx viloyatini bosib olish bilan boshladi. balxdan tashqari u 1 history of civilizations of central asia. volume iii/the crossroads of civilizations: a.d. 250 to 750. / unesco. 1996. p. 452-469. 2 the heart of asia / a history of russian turkestan and the central asian khanates from the earliyest times. f.h.skrine and e.d.ross. london-new york. 2005. p. 30-41. 3 chag’oniyon, shuman va o’rta osiyoning janubidagi kichik viloyatlarni o’ziga bo’ysundiradi. chag’oniyon hokimi tish arablar tomoniga o’tib ketadi. qutayba jo’nab ketishi oldidan shaharda o’z ukasi abdurahmon ibn muslim boshliq yaxshi saralangan qo’shinni qoldirib ketadi. ammo sug’d aholisining qarshiligi bu bilan tugamaydi. al-yaqubiyning yozishicha, 712 yil kuzida samarqandda arab noibiga qarshi qo’zg’olon ko’tariladi. ularga …

5 / 6

lifalik taxtiga sulaymon ibn abdulmalik (715-717) chiqdi. qutayba sulaymonga nisbatan g’animlik munosabatida bo’lib, unga isyon ko’tardi. natijada bu isyon muvaffaqiyatsiz tugab, 715 yil farg’onada askarlar tomonidan qutayba o’ldirildi. shunday qilib, o’n yil davomida olib borilgan doimiy kurashlar natijasida movarounnahr xalifalik tarkibiga kiritildi. buning eng asosiy va bosh sabablari quyidagilardan iborat: birinchidan, o’lka xalqlari o’rtasida ijtimoiy - iqtisodiy va siyosiy birlikning bo’lmaganligi va tarqoqlikning mavjudligidir. arablar movarounnahr yerlariga bostirib kelgan paytda o’lkada bir-biriga dushman bo’lgan 15 dan ortiq kichik - kichik feodal davlatchalar bor edi. bu holdan arablar ustalik bilan foydalandilar; ikkinchidan, arablar ko’chmanchi turk qabilalari bilan mahalliy o’troq xalqlar o’rtasida mavjud bo’lgan qarama - qarshiliklardan ham foydalandilar. uchinchidan, arablar movarounnahrga qadar juda ko’plab boshqa mamlakatlar va aholi hududlarini bosib olgan edilar. ular bu mamlakatlarning aholi kuchlari, moddiy boylik imkoniyatlaridan o’rta osiyo hududlarini bosib olish chog’ida foydalandilar. to’rtinchidan, arablar movarounnahr hududlariga bostirib kelganlarida bu yerda ko’p xudolik, ya’ni har xil diniy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "orta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida"

1 6-mavzu. o’rta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida. reja: 1. o‘rta osiyoga arablar istilosining boshlanishi 2.xalifalik davrida iqtisodiy va madaniy o`zgarish 3.xalifalikka qarshi xalq qo`zg`alonlari tayanch tushunchalar: abruy qo’zg’aloni, arab xalifaligi, ummaviylar, abbosiylar, qur’on, arablar istilosi, movarounnahr, soliq siyosati, muqanna, islom dini. arablar istilosi va hukmronligi davrida o’rta osiyo. vi asrning oxiri va vii asr boshlarida (ya’ni islom dinining vujudga kelishi arafasida) arabiston yarim orolida somiy (semit) qavmiga mansub arab qabilalari tarqoq holda yashadilar. ular o’rtasidagi mavjud ijtimoiy - iqtisodiy va siyosiy taraqqiyot darajasi bir xil emas edi. arablar asosan ko’chmanchi, chorvachilik bilan hayot kechirgan. ko’chmanchilar badaviylar d...

Этот файл содержит 6 стр. в формате PDF (228,0 КБ). Чтобы скачать "orta osiyo xalqlari arablar istilosi va hukmronligi davrida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: orta osiyo xalqlari arablar ist… PDF 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram