tafakkur

PDF 15 стр. 482,0 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 482,0 КБ

Тип файла PDF

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

5-mavzu: tafakkur va nutqning psixologik tavsifi. tafakkur bilish jarayonlari tizimida. 1. tafakkur haqida tushuncha. tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi aʼzolarimiz bilan bevosita aks ettirib boʻlmaydigan narsa va hodisalani ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar oʻrtasida koʻz bilan koʻrib, quloq bilan eshitib boʻlmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud.anashu ichki bogʻlanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar oʻrtasidagi eng muxim bogʻlanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. aynan tafakkur orqali biz moddiy olamdagi narsa va hodisalarning mohiyatini bilish imkoniga ega boʻlamiz. shu bois, dunyoni bilishda bevosita sezish, idrok, tasavvur va boshqa tafakkur muhim rol oʻynaydi. tafakkur tushunchasining mazmun mohiyati psixologiya darsliklarida olimlar tomonidan turlicha talqin qilinadi. jumladan, umumiy psixologiya darsliklarida tafakkurga berilgan taʼrifda turlicha boʻlib uning ikkita yoki uchta muxim xususiyati taʼkidlab oʻtiladi, holos. jumladan, p.i.ivanovning darsligida “ tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqeilikni …

2 / 15

alo analizatorlarning miyadagi uchlari oʻrtasida vujudga keladigan murakkab bogʻlanishlar muhim ahamiyatga egadir. analizatorlarning bosh miya poʻstidagi uchastkalari bir-biridan keskin ajralgan holda emas, balki bir-biriga tutashib, bir-biri bilan chambarchas bogʻlanib ketganligi sababli mazkur bogʻlanishlarning vujudga kelishi yuqorida aytib oʻtilgandek, tafakkurning maxsus nerv-fiziologik mexanizmlaridir. bunda ikkinchi signallar tizimining bogʻlanishlari birinchi signal tizimidagi bogʻlanishlarga tayanadi. i.p. pavlov ikkinchi signal tizimining ishi hamisha birinchi signal tizimi bilan oʻzaro oʻtkazish jarayonida hozir boʻladi, deb taʼkidlagan. ikkinchi signal tizimi asosida birinchi signal bilan oʻzaro taesir qilish jarayonida dastlab umuminsoniy empirizimini va nihoyat odamning oʻz tevaradagi olamni va uning oʻzini bilish uchun oliy qurol boʻlgan oliy tafakkur voqʼe boʻladi. tafakkurning muayyan bir narsaga qaratilishi uchun nerv-fiziologik asos boʻlgan orientirovka refleksi tafakkur jarayonlarida katta rol oʻynaydi. akademik i.p.pavlov taʼkidlaganidek, “ avvalo umuminsoniy empirizimni nihoyat, atrof olamni va insonning oʻzini ham bilishi uchun oliy qurol boʻlgan fanni ham yaratuvchi maxsus insoniy oliy tafakkur zarurdir”. 3. tafakkur operasiyalari. tafakkur jarayoni …

3 / 15

siyasidirki uning yordami bilan biz narsa va hodisalarni fikran yoki amaliy jihatdan xususiyatlarini tahlil qilamiz. analiz jarayonida butunning uning qismlariga va elementlariga boʻlgan munosabati aniqlanadi. allomalarimizning taʼkidlashicha, maymunning yongʻoqni chaqishning oʻziyoq boshlangʻich, oddiy analizdir. oʻquvchi va talaba yoshlar turmushda va dars jarayonida analiz yordami bilan koʻpgina ishlarni amalga oshiradilar, topshiriqlar, misol va masalalarni echadilar. demak, tabiat va jamiyatdagi bilim va tajribalarni inson tomonidan oʻzlashtirib olish analizdan boshlanadi. dars jarayoni vaqtida tafakkurning analiz qilish faoliyati katta oʻrin tutadi. masalan, savodga oʻrgatish nutqni tahlil qilishdan, gapni soʻzlarga, soʻzlarni boʻgʻinlarga, boʻgʻinlarni tovushlarga ajratishdan boshlanadi. sintez - shunday tafakkur operasisidirki, biz narsa va hodisalaning analizda boʻlingan. ajratilgan ayrim qismlarni, boʻlaklarni sintez yordami bilan fikran va amaliy ravishda birlashtirib, butun holiga keltiramiz. sintez elementlarning, narsa va hodisalarning qismlari va boʻlaklarni bir butun qilib qoʻshishdan iborat aqliy faoliyat ekanligi taʼrifdan koʻrinib turibdi. analiz aqliy boʻlgani kabi sintez ham amaliy harakter kasb etadi. masalan, birinchi sinf bolasi …

4 / 15

ravshan tushunib olishni istasangiz, uning oʻziga juda oʻxshash boʻlgan narsalardan tafovutini topingiz va uning oʻzida juda o‘zoq boʻlgan narsalar bilan oʻxshashligini topingiz. ana shunda siz shu narsaning eng muhim belgilarini payqab olasiz, demak shu narsani tushunib olasiz” narsa va hodisalar oʻrtasidagi oʻhshashlik yoki farqni, teng yoki tengsizliklarni, ayniyat yoki ziddiyatlarni aniqlashdan iborat boʻlgan fikr yuritish operasiyasi, bilishning dastlabki va zarur vositasi boʻlib hisoblanadi. ajdodlarimiz taqqoslashning taʼlimdagi roli toʻgʻrisida shunday fikrlarni bildirgan edi. taqqoslash har qanday tushunishning va har qanday tafakkurning asosidir. olamdagi narsalarning hammasini taqqoslab koʻrish yoʻli bilan bila olmasak, boshqa yoʻl bilan bila olmaymiz, agar biz hech narsa bilan solishtirishimiz va farqni bilib olishimiz mumkin boʻlmagan biron bir narsaga duch kelganimizda edi, u holda biz shu narsa toʻgʻrisida hech qanday fikr qila olmagan boʻlar edik.abstraksiya – shunday tafakkur operasiyasidirki, bu operasiya yordami bilan moddiy dunyodagi narsa va hodisalarning muhim xususiyatlarini farqlab olib, ana shu xususiyatlardan narsa va hodisalarning muhim …

5 / 15

abstraksiyalash jarayoni yuzagakeladi. bunda narsa va hodisalarning mavjud belgilariga, masalan tusiga, shakliga, tezligiga, ogʻirligiga, qiymatiga va shu kabi oʻxshash sifatlarga qarab taqqoslanadiabstraksiya operasiyasi bilan insonni qurollantirish intellektual jihatidan intensiv rivojlanishiga olib keladi, shuningdek mustaqil bilim olish faoliyatini takomillashtiradi. umumlashtirish – tafakkurda aks etgan bir turkum narsalarning, oʻhshash muhim belgilarning shu narsalar toʻgʻrisidagi bitta tushuncha qilib, fikrda birlashtirish demakdir. psixologiyada umumlashtirish muammosi boʻyicha yagona yoʻnalishdagi nazariya mavjud emas. shuning uchun psixologlar bu jarayonni turlicha talqin qiladilar, goho uni guruhlarga boʻlib oʻrganadilar. shuningdek, maktab taʼlimini qaysi umumlashtirish usuli asosida amalga oshirish toʻgʻrisida olimlar turlicha nuqtai nazardan yondashadilar. s.l. rubinshteyn, v.v. davidov tomonidan taʼlimda nazariy jihatdan umumlashtirish usulini yoqlab chiqsalar, n.a. menchinskaya, d.n. bogoyavlenskiylar ham nazariy. ham amaliy usulni qoʻllashni tavsiya etmoqdala. psixologiyada umumlashtirishning keng qoʻllaniladigan 2 turi: tushunchali umumlashtirish va hissiy-konkret umumlashtirish yuzasidan koʻproq fikr yuritiladi. tushunchali umumlashtirishda predmetlar obʼektiv muxim belgi asosida umumlashtiriladi. hissiy-konkret umumlashtirishda esa predmetlar ttopshiriq talabiga binoan tashqi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tafakkur"

5-mavzu: tafakkur va nutqning psixologik tavsifi. tafakkur bilish jarayonlari tizimida. 1. tafakkur haqida tushuncha. tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shaklidir. tafakkur orqali biz sezgi aʼzolarimiz bilan bevosita aks ettirib boʻlmaydigan narsa va hodisalani ongimizda aks ettiramiz. umuman olganda tashqi muhitdagi narsa va hodisalar oʻrtasida koʻz bilan koʻrib, quloq bilan eshitib boʻlmaydigan ichki munosabatlar hamda qonuniyatlar mavjud.anashu ichki bogʻlanish hamda qonuniyatlarni biz tafakkur orqali bilib olamiz. demak, tafakkur deb narsa va hodisalar oʻrtasidagi eng muxim bogʻlanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishiga aytiladi. aynan tafakkur orqali biz moddiy olamdagi narsa va hodisalarning mohiyatini bilish imkoniga ega boʻlamiz. shu bois, dunyoni bilishda bev...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PDF (482,0 КБ). Чтобы скачать "tafakkur", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tafakkur PDF 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram