ma'lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi

PDF 8 pages 306.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 306.6 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

презентация powerpoint 5-ma’ruza. munosabat reja: 1. ma’lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi 2. munosabatli model va munosabatning xossalari. 3. birlamchi va tashqi kalitlar tushunchasi hamda munosabatlarning turlari. 4. normalizatsiya va uning bosqichlari hamda sql orqali munosabatlar yaratish. ma’lumotlar bazasi (mb) deganda, ma’lumotlarni tartiblangan, bir-biri bilan bog‘liq holda saqlash va boshqarish imkonini beruvchi tizim tushuniladi. zamonaviy axborot texnologiyalarining rivojlanishi bilan mb asosiy informatsion resursga aylandi. ma’lumotlar bazasining samarali ishlashi, ularning to‘g‘ri tuzilishi va ma’lumotlar o‘rtasidagi munosabatlarga bog‘liqdir. munosabat tushunchasi. ma’lumotlar bazasida “munosabat” (relationship) tushunchasi asosiy hisoblanadi. u jadval ko‘rinishida ifodalanadi va bu jadvaldagi qatorlar (yoki yozuvlar) va ustunlar (atributlar) o‘rtasidagi munosabatni anglatadi. har bir jadval ma’lum bir obyekt yoki hodisani tavsiflaydi. munosabatlarni normalizatsiyasi normalizatsiya – bu munosabatli jadvallardagi ma’lumotlarni redundant (ortiqcha) saqlashdan qochish va ular orasidagi bog‘lanishni optimallashtirish usulidir. 1nf, 2nf, 3nf kabi shakllar mavjud. munosabat modeli. munosabatli model 1970-yillarda edgar f. codd tomonidan ishlab chiqilgan. ushbu model asosida mbdagi ma’lumotlar jadval …

2 / 8

osabatlarni yaratish sql (structured query language) yordamida jadvallarni yaratish, ularga ma’lumot qo‘shish va ular o‘rtasida bog‘lanish o‘rnatish mumkin. masalan: create table talabalar ( id int primary key, ism varchar(50), guruh_id int, foreign key (guruh_id) references guruhlar(id) ); amaliy misollar universitet axborot tizimida “talabalar”, “fanlar”, “baholar” jadvallari o‘zaro bog‘langan bo‘lishi mumkin. masalan, “baholar” jadvali talabalar va fanlar jadvaliga tashqi kalitlar orqali ulanadi. ma’lumotlar bazasida munosabat tushunchasi mbni samarali loyihalashda markaziy rol o‘ynaydi. to‘g‘ri tashkil etilgan munosabatlar ma’lumotlarning yaxlitligini, izchilligini va tezkor ishlov berilishini ta’minlaydi. ma‘lumotlarning relyatsion modeli birinchi bor 1970 yilda ye.f.kodd tomonidan taklif qilingan bo‘lib, u ma‘lumotlarni tavsiflash va tasvirlashning amaliy dasturlaridan bog‘liq bo‘lmasligini ta‘minlash masalasini hal qilishga xizmat qiladi. ma‘lumotlarning relyatsion modeli asosida «munosabat» tushunchasi yotib, u inglizcha relation so‘zidan olingan. ba‘zi bir qoidalarga amal qilgan holda munosabatlarni ikki o‘lchovli jadval ko‘rinishda tasvirlash mumkin. chunki jadval har qanday odamga tushunarli va qulaydir. real dunyo ob‘ektlari haqidagi ma‘lumotlarini ehm xotirasida …

3 / 8

nosabat (jadval) kompyuterlarning xotirasida fayl ko‘rinishda joylashadi. jadval hamma uchun qulay bo‘lishi bilan bir qatorda ma‘lumotlarni manipulyatsiya qilishning asosiy uch operatsiyasini bajarish birmuncha noqulaylikni ham tug‘diradi, asosan tartiblash, guruhlash va daraxt ko‘rinishidagi parametrlar bilan ishlashda. jadvalda ushbu uch operatsiya bir-biri bilan chambarchas bog‘langan. bu esa ba‘zi bir operatsiyalarni bajarishda ma‘lum bir qiyinchiliklarga olib keladi. masalan, ma‘lumotlarni bir parametr asosida tartiblash ikkinchi bir parametr bo‘yicha tartiblashni buzib yuborishi tufayli zarur ma‘lumotlarni izlab topish operatsiyasi bir parametr bo‘yicha osonlashsa, boshqalari bo‘yicha qiyinlashadi. ma‘lumotlarning relyatsion bazasidagi munosabatlar ustida bajariladigan asosiy operatsiyalar sakkizta bo‘lib, ular quyidagilardan iborat: -to‘plamlar ustidagi ananaviy operatsiyalar, ya‘ni to‘plamlarning birlashmasi (yig‘indisi), kesishmasi (ko‘paytmasi), to‘ldiruvchisi (ayirmasi), dekart ko‘paytmasi, bo‘lishmasi; -maxsus relyatsion operatsiyalar, ya‘ni proyeksiyalash, bog‘lanish (qo‘shilish), birlashtirish (ulab qo‘yish) va tanlash. relyatsion mbbtda munosabatlar ustida operatsiyalar bajarish uchun mo‘ljallangan tillarni ikki sinfga ajratish mumkin: relyatsion algebra tili (rat) va relyatsion hisob tili (rht). rat relyatsion algebraga (kodd algebrasiga, - algebraga) asoslangan. …

4 / 8

ma'lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi - Page 4

5 / 8

ma'lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi - Page 5

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi"

презентация powerpoint 5-ma’ruza. munosabat reja: 1. ma’lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi 2. munosabatli model va munosabatning xossalari. 3. birlamchi va tashqi kalitlar tushunchasi hamda munosabatlarning turlari. 4. normalizatsiya va uning bosqichlari hamda sql orqali munosabatlar yaratish. ma’lumotlar bazasi (mb) deganda, ma’lumotlarni tartiblangan, bir-biri bilan bog‘liq holda saqlash va boshqarish imkonini beruvchi tizim tushuniladi. zamonaviy axborot texnologiyalarining rivojlanishi bilan mb asosiy informatsion resursga aylandi. ma’lumotlar bazasining samarali ishlashi, ularning to‘g‘ri tuzilishi va ma’lumotlar o‘rtasidagi munosabatlarga bog‘liqdir. munosabat tushunchasi. ma’lumotlar bazasida “munosabat” (relationship) tushunchasi asosiy hisoblanadi. u jadval ko‘rinishida ifod...

This file contains 8 pages in PDF format (306.6 KB). To download "ma'lumotlar bazasi va munosabat tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi va munosabat… PDF 8 pages Free download Telegram