milliy iqtisodiyot va makroiqtisodiy ko'rsatkichlar

PDF 31 pages 1.1 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PDF

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

5-mavzu. milliy iqtisodiyot va makroiqtisodiy ko’rsatkichlar, milliy boylik. iqtisodiy o’sish va uning omillari 1. milliy iqtisodiyotning qaror topishi va uning makroiqtisodiy koʻrsatkichlari milliy iqtisodiyot koʻplab oʻzaro bogʻliq iqtisodiy unsurlardan iborat boʻlgan murakkab iqtisodiy tizimni namoyon etadi. mazkur unsurlar oʻrtasidagi amalda tarkib topgan munosabatlarning butun majmui iqtisodiyotning tarkibiy tuzilmasini tavsiflab beradi. milliy iqtisodiyot – barcha tarmoqlar va sohalarni, mikro- va makrodarajadagi iqtisodiyotlarni, funktsional iqtisodiyotni, koʻplab infratuzilmalarni oʻz ichiga olgan yaxlit iqtisodiyotdir. milliy xoʻjalikning tarkib topgan tuzilishi ijtimoiy mehnat taqsimoti rivojining natijasi hisoblanadi. makroiqtisodiy jihatdan qaralganda milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi mamlakatda mavjud boʻlgan ishlab chiqarish resurslari; ularning ijtimoiy mehnat taqsimoti asosida ajralib chiqqan iqtisodiy subyektlar oʻrtasidagi taqsimot hajmi; mazkur subyektlar ishlab chiqarish hajmlari, milliy mahsulotni ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va iste’mol qilish jarayonlarida shakllanuvchi tarkibiy qismlari oʻrtasidagi munosabat sifatida namoyon boʻladi. milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishini sodda koʻrinishda quyidagi 1-rasm orqali tasvirlash mumkin. milliy iqtisodiyot me’yorida faoliyat qilish va barqaror oʻsishi uchun barcha …

2 / 31

rish, xizmat koʻrsatish hajmi va ularning oʻsishi bir qator koʻrsatkichlar tizimi orqali, mikro- va makroiqtisodiy darajada aniqlanib, tahlil qilinadi. makroiqtisodiyot – bu mamlakat miqyosida moddiy ishlab chiqarish va nomoddiy sohalarini bir butun qilib birlashtirgan milliy va jahon xoʻjaligi darajasidagi iqtisodiyotdir. makroiqtisodiyot oʻz ichiga iqtisodiyotning moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish hamda xizmat koʻrsatish sohalarini oladi. 1-rasm. milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi. milliy iqtisodiyot iqtisodiy jihatdan nisbatan mustaqil birliklar korxonalar uy xoʻjaliklari davlat (koʻplab xoʻjalik yurituvchi birliklari bilan) milliy iqtisodiyotning asosiy funktsional ahamiyati mamlakat barcha aholisining doimiy ravishda oʻsib boruvchi ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini qondirishda namoyon boʻladi. milliy iqtisodiyotning mazkur asosiy muammosi naqadar samarali hal etilayotgani makroiqtisodiy tahlil yordamida aniqlanadi. makroiqtisodiy tahlilning maqsadi – takror ishlab chiqarish jarayonini obyektiv ravishda aks ettiruvchi koʻrsatkichlardan foydalanish asosida mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida vujudga kelgan holatlarni ochib berishdan iborat. bu maqsadga erishishning muhim shartlari sifatida quyidagilarni koʻrsatish mumkin: 1) asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlarning holati va harakatini obyektiv aks ettiruvchi statistik ma’lumotlarning …

3 / 31

ʻstirishga yoʻnaltirish; 6) aholi daromadlari, siyosiy va ijtimoiy barqarorlik oʻsishining yagona manbai boʻlib mamlakatning barcha aholisini ish joylari hamda daromadlarning oshishi bilan ta’minlovchi milliy ishlab chiqarishning barqaror va samarali oʻsishi ekanligini tushunish. koʻpgina mikroiqtisodiy koʻrsatkichlar yordamida korxonalar faoliyatiga baho berilib, ular faoliyatining rivojlanish tamoyillari aniqlansa, makroiqtisodiy koʻrsatkichlar orqali butun iqtisodiyotning holati, uning oʻsishi yoki pasayishi tahlil qilinib, xulosa chiqariladi. ular yordamida davlat oʻz iqtisodiy siyosatini belgilaydi. bu tizimga kiruvchi turli xil koʻrsatkichlar, birinchidan, bizga ma’lum vaqt oraligʻidagi ishlab chiqarish hajmini hisoblash va milliy iqtisodiyotning faoliyat yuritishiga bevosita ta’sir qiluvchi omillarni aniqlash imkonini beradi. ikkinchidan, makroiqtisodiy koʻrsatkichlar tizimi, milliy mahsulot harakatining barcha bosqichlarida, ya’ni ishlab chiqarish, ayirboshlash, taqsimlash, qayta taqsimlash va natijada foydalanish bosqichlarida koʻrgazmali shaklda aks ettirish imkonini beradi. nihoyat, uchinchidan, mazkur koʻrsatkichlar tizimi mavjud resurslar va ulardan foydalanishning mos kelishi kuzatilganda, mamlakatdagi umumiy iqtisodiy muvozanatlik holatini aks ettiradi. butun milliy iqtisodiyotning holatini tavsiflovchi muhim makroiqtisodiy koʻrsatkichlar – yalpi milliy …

4 / 31

i ham toʻxtovsiz yangilanib, takroran amalga oshib turadi. jamiyat miqyosidagi ishlab chiqarish jarayonlarining muntazam ravishda yangilanib va takroran amalga oshirilib turilishi ijtimoiy takror ishlab chiqarish deyiladi. ijtimoiy takror ishlab chiqarish ikki koʻrinishda amalga oshirilishi mumkin: oddiy va kengaytirilgan takror ishlab chiqarish. oddiy takror ishlab chiqarish – bu ishlab chiqarish miqyoslarining oʻzgarmagan holda takrorlanishini ifodalaydi. odatda bunday ishlab chiqarish koʻproq faqat oʻz ichki ehtiyojlarini qondirishga yoʻnaltirilgan an’anaviy iqtisodiyot sharoitidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlar uchun xos boʻlgan. kengaytirilgan takror ishlab chiqarish – bu ishlab chiqarish miqyoslarini muntazam ravishda oshirib borishga asoslangan holdagi takrorlanishidir. bu turdagi ishlab chiqarish barcha rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotining asosini tashkil etadi. ijtimoiy takror ishlab chiqarish natijasida mamlakat miqyosida milliy mahsulot yaratiladi. u barcha moddiy va nomoddiy ne’matlar hamda xizmatlarni oʻz ichiga olib, milliy hisobchilikda yalpi milliy mahsulot (yamm) deb yuritiladi. yalpi milliy mahsulot – bu oʻz mamlakati yoki xorijda joylashuvidan qat’iy nazar, milliy korxonalar tomonidan yaratilgan mahsulot va xizmatlar umumiy …

5 / 31

i qiymatining bozor narxlaridagi ifodasini namoyon etadi. u barcha ishlab chiqaruvchilar tomonidan qoʻshilgan qiymatlar yigʻindisi sifatida namoyon boʻladi. yalpi ichki mahsulot xuddi yalpi milliy mahsulot kabi hisoblanadi, biroq undan xorijiy mamlakatlar bilan hisob-kitoblar qoldigʻiga teng boʻlgan miqdorga farq qiladi. ya’ni, yaim koʻrsatkichiga mazkur mamlakatning chet ellardagi ishlab chiqarish omillaridan keluvchi tushumlari (omillar boʻyicha daromadlari) hamda mazkur mamlakatda xorijiy investorlar tomonidan olingan omillar boʻyicha daromadlar oʻrtasidagi farqni qoʻshilsa yamm koʻrsatkichi hosil boʻladi. yamm va yaimning oʻzaro farqini quyidagi chizma orqali yaqqolroq ifodalash mumkin (2-rasm). mamlakat ichidagi ishlab chiqarish chet ellardagi milliy korxonalar mahsuloti xorijiy korxonalar mahsuloti milliy korxonalar mahsuloti 2 trln.soʻm 10 trln.soʻm 3 trln.soʻm 2-rasm. yamm va yaim oʻrtasidagi tarkibiy nisbatlar. demak, chizmadan koʻrinadiki, mamlakat yamm 13 trln. soʻmni (m2 va m3 shartli raqamlar yigʻindisi), yaim esa 12 trln. soʻmni (m2 va m1 shartli raqamlar yigʻindisi) tashkil etadi. yamm va yaim oʻrtasidagi farq u qadar ahamiyatli emas. bu farq rivojlangan …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy iqtisodiyot va makroiqtisodiy ko'rsatkichlar"

5-mavzu. milliy iqtisodiyot va makroiqtisodiy ko’rsatkichlar, milliy boylik. iqtisodiy o’sish va uning omillari 1. milliy iqtisodiyotning qaror topishi va uning makroiqtisodiy koʻrsatkichlari milliy iqtisodiyot koʻplab oʻzaro bogʻliq iqtisodiy unsurlardan iborat boʻlgan murakkab iqtisodiy tizimni namoyon etadi. mazkur unsurlar oʻrtasidagi amalda tarkib topgan munosabatlarning butun majmui iqtisodiyotning tarkibiy tuzilmasini tavsiflab beradi. milliy iqtisodiyot – barcha tarmoqlar va sohalarni, mikro- va makrodarajadagi iqtisodiyotlarni, funktsional iqtisodiyotni, koʻplab infratuzilmalarni oʻz ichiga olgan yaxlit iqtisodiyotdir. milliy xoʻjalikning tarkib topgan tuzilishi ijtimoiy mehnat taqsimoti rivojining natijasi hisoblanadi. makroiqtisodiy jihatdan qaralganda milliy iqtisodiyotning tar...

This file contains 31 pages in PDF format (1.1 MB). To download "milliy iqtisodiyot va makroiqtisodiy ko'rsatkichlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy iqtisodiyot va makroiqti… PDF 31 pages Free download Telegram