tasodifiy miqdorlar

PDF 11 pages 587.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 587.1 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

10-amaliy mashg’ulot. tasodifiy miqdor. tasodifiy miqdorlar. tasodifiy miqdorlarning turlari. tasodifiy miqdor deb, avvaldan noma’lum bo‘lgan va oldindan inobatga olib bo‘lmaydigan tasodifiy sabablarga bog‘liq bo‘lgan hamda sinash natijasida bitta mumkin bo‘lgan qiymat qabul qiluvchi miqdorga aytiladi. misol. 100 ta chaqaloq ichida o‘g‘il bolalar soni 0; 1; 2; …,100 qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo‘lgan tasodifiy miqdordir. biz bundan keyin tasodifiy miqdorlarni x, y, z bosh hariflar bilan, ularning mumkin bo‘lgan qiymatlarini tegishli x, y, z kichik harflar bilan belgilaymiz. diskret tasodifiy miqdorlar. diskret(uzlukli) tasodifiy miqdor deb, ayirim, ajralgan qiymatlarni ma’lum ehtimollar bilan qabul qiluvchi miqdorga aytiladi. diskret tasodifiy miqdorning mumkin bo‘lgan qiymatlari soni chekli yoki cheksiz bo‘lishi mumkin. uzluksiz tasodifiy miqdor deb chekli yoki cheksiz oraliqdagi barcha qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo‘lgan miqdorga aytiladi. ko‘rinib turibdiku, uzluksiz tasodifiy miqdorning mumkin bo‘lgan qiymatlari soni cheksizdir. eslatma. uzluksis tasodifiy miqdorning berilgan ta’rifi aniq emas. aniq ta’rif keyinroq beriladi. diskret tasodifiy miqdor ehtimollarining taqsimot qonuni. …

2 / 11

kin. diskret tasodifiy miqdorning taqsimot qonunining jadva orqali berilishida jadvalning birinchi satri mumkin bo‘lgan qiymatlardan ikkinchi satr esa ularning ehtimollaridan tuziladi: x x1 x2 … xn p p1 p2 … pn bitta sinashda tasodifiy miqdor mumkin bo‘lgan qiymatlardan bittasini qabul qilishini nazarda tutib, x=x1, x=x2, … , x=xn hodisalar to‘la gruppa tashkil qiladi, degan xulosaga kelamaz; demak, bu hodisalarning ehtimollari yig‘indisi, ya’ni jadvalning ikkinchi satridagimehtimollar yig‘indisi birga teng: p1+p1+p2+ … +pn=1. misol. pul loterezsida 100 ta bilet chiqarilgan. bitta 50000 so‘mlik va o‘nta 1000 so‘mlik yutuq o‘ynalmoqda. x tasodifiy miqdor- bitta lotereyasi bor kishi yutuqlari taqsimot qonunini toping. yechish. x ning mumkin bo‘lgan qiymatlarini yozamiz: x1=50, x2=1,x3=0. bu mumkin bo‘lgan qiymatlarning ehtimollari quyidagicha: p1=0,01; p 2=0,1; p3=1-(p1+p2)=0,89. izlanayotgan taqsimot qonunini yozamiz: x 50 10 0 p 0,01 0,1 0,89 tekshirish. 0,01+0,1+0,89=1. ravshanlik maqsadida diskret tasodifiy miqdorning taqsimot qonunini grafik usulida tasvirlash ham mumkin, buning uchun to‘g‘ri burchakli koordinata sistemasida (xi;yi) …

3 / 11

qiymatlari quyidagicha: x1=0; x2=1; x3=2, … ,xn+1=n bu mumkin bo‘lgan qiymatlarning ehtimollarini topish qoldi, buning uchun bernulli formulasidan foudalanish yetarlidir: knnk nn qpckp )( bu yerda k=0; 1; 2; 3; …;n. bernulli formulasi izlanayotgan taqsimot qonuning analitik ifodasidir. ehtimollarni binomial taqsimoti deb, bernulli formulasi bilan aniqlanadigan ehtimollar taqsimotiga aytiladi. qonunning “binomial” dyeilishiga sabab, formulaning o‘ng tomonini n`yuton binom yoyilmasining umumiy hadi sfatida qarash mumkin: no n knkk n nn n nn n n qcqpcqpcpcqp   ......)( 11 shunday qilib, yoyilmaning birinchi pn hadi qaralayotgan hodisaning n ta sinashda n marta ro‘y berish ehtimolini, npn-1 ikkinchi hadi hodisaning n-1 marta ro‘y berish ehtimlini, oxirgi qn hadi hodisanng bir marta ham ro‘y bermaslik ehtimolini aniqlaydi. binomial qonunini jadval ko‘rinishida yzamiz: x n n-1 … k … 0 p pn npn-1q … knkл т qpс  … qn misol. tanga ikki marta tashlandi. gerbli tomon tushish sonini bildiruvchi x tasodifiy miqdorning taqsimot …

4 / 11

mulasidan foydalaniladi. ammo hodisaning ehtimoli kichik ( 1,0p ) bo‘lsa, bu formula yaroqli emas. bunday hollarda (n katta, p kichik) puassonning asimptotik formulasiga murojaat qilinadi. shunday qilib, har birida hodisaning ro‘y berish ehtimoli juda kichik bo‘lgan juda ko‘p sinashlar o‘tkazilganda hodisaning rosa k marta ro‘y berish ehtimolini topish masalasini qo‘yaylik. muhim shart qo‘yaylik: np ko‘paytma o‘zgarmas qiymatini saqlab qoladi, chunonchi np=  . bu sinashlarning har xil seriyasida, ya’ni n ning har xil qiymatlarida hodisa ro‘y berishining o‘rtacha soni o‘zgarmasdan qolishini bildiradi. bizni qiziqtirayotgan ehtimolni hisoblash uchun bernulli formulasidan foydalanamiz:   knk n pp k knnnn kp    )1( ! )1()...2)(1( )( . pn= bo‘lgani uchun n p   bo‘ladi. demak,   knk n nnk knnnn kp    )1()( ! )1()...2)(1( )(  n juda katta qiymatga egaligini nazarda tutib, )(kpn o‘rniga )(lim kpn n  ni topamiz. bunda izlanayotgan ehtimolning taqribiy qiymati …

5 / 11

. x tasodifiy miqdor - olingan oq sharlar soni bo‘lsa, uning taqsimot qonunini tuzing. 2. 10 ta detal solingan yashikda 8 ta yaroqli detal bor. tavakkaliga 2 ta detal olingan. olingan detallar orasidagi yaroqli detallar sonining taqsimot qonunini tuzing. 3. x diskret tasodifiy miqdor ushbu taqsimot qonuni bilan b erilgan: x: 2 4 5 6 p: 0,3 0,1 0,2 0,6 x: 10 15 20 p: 0,1 0,7 0,2 taqsimot ko‘pburchagini yasang. 4. x diskret tasodifiy miqdor tangani ikki marta tashlashda «gerbli» tomon tushish sonining binomial taqsimot qonunini yozing. 5. ikkita o‘yin soqqasi birgalikda ikki marta tashlandi: ikkala o‘yin soqqasida juft ochkolar tushishi sonidan iborat x diskret tasodifiy miqdorning binomial taqsimot qonunini toping; taqsimot ko‘pburchagini yasang. 6. ikki mergan bitta nishonga baravariga bittadan o‘q uzadi. bitta o‘q uzishda birinchi mergan uchun nishonga tegish ehtimoli 0,5 ga, ikkinchi mergan uchun 0,4 ga teng. diskret tasodifiy miqdor nishonga tegishlar soni. x diskret tasodifiy …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasodifiy miqdorlar"

10-amaliy mashg’ulot. tasodifiy miqdor. tasodifiy miqdorlar. tasodifiy miqdorlarning turlari. tasodifiy miqdor deb, avvaldan noma’lum bo‘lgan va oldindan inobatga olib bo‘lmaydigan tasodifiy sabablarga bog‘liq bo‘lgan hamda sinash natijasida bitta mumkin bo‘lgan qiymat qabul qiluvchi miqdorga aytiladi. misol. 100 ta chaqaloq ichida o‘g‘il bolalar soni 0; 1; 2; …,100 qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo‘lgan tasodifiy miqdordir. biz bundan keyin tasodifiy miqdorlarni x, y, z bosh hariflar bilan, ularning mumkin bo‘lgan qiymatlarini tegishli x, y, z kichik harflar bilan belgilaymiz. diskret tasodifiy miqdorlar. diskret(uzlukli) tasodifiy miqdor deb, ayirim, ajralgan qiymatlarni ma’lum ehtimollar bilan qabul qiluvchi miqdorga aytiladi. diskret tasodifiy miqdorning mumkin bo‘lgan qiymatlari son...

This file contains 11 pages in PDF format (587.1 KB). To download "tasodifiy miqdorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tasodifiy miqdorlar PDF 11 pages Free download Telegram