xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari

PDF 7 стр. 864,6 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 864,6 КБ

Тип файла PDF

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

“o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari” mavzusidagi xalqaro konferensiya 2021-yil, 18-oktabr alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti «o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari 2021-yil 18-oktabr toshkent- 2021 o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari 177 3. vinay j., darbelnet j. stylistique comparee du fraicais et de i’anglais. – paris: 1958. 4. xolmonova z., saidahmedova o., nurillayeva o. lingvokulturologiyaga oid tushunchalar tadqiqi /monografiya/. – t.: navro‘z, 2018. 5. гак в.г. сравнительная типология французского и русского языков. – ленинград: просвещение, 1977. 6. гумбольдт в. язык и философия культуры. – м., 1985. 7. неъматов ҳ., расулов р. ўзбек тили систем лексикологияси асослари. -т.: ўқитувчи, 1995. 8. тўйчибоев б. халқ тилида жинс тушунчасини ифодаланиши // ўзбек тили ва адабиёти 2013 йил, №1, 83-89-бетлар. 9. …

2 / 7

hududlarning dialectal tabiati ham bafurja bayon qilingan. kalit so‘zlar: elektron platforma, sheva, dialekt, korpus, bir tilli korpus, shevalar platformasi, dialektal matnlar korpusi, keywords: electronic platform, dialect, corpus, monolingual corpus, dialect platform, dialectal text corpus keyingi yillarda o‘zbek tilshunosligining turli tarmoqlarini to‘liq yoritishga bag‘ishlangan qator izlanishlar olib borilmoqda. zamonaviy axborot texnologiyalari tilning funksional imkoniyatlaridan foydalanish borasida benihoya keng qulayliklar eshigini ochdi. kompyuter tarjimasi, tahriri, tahlili, elektron lug‘atlar va tezaurus(til xazinasi)lar fikrimiz tasdig‘idir. ayniqsa, zamonaviy elektron lug‘atlar tuzish va ulardan foydalanish madaniyatini shakllantirish til imkoniyatini kengaytirishda muhim ahamiyatga ega. bu borada til korpusini yaratish hamda korpus lingvistikasini rivojlantirish tilshunoslik, til o‘qitish metodikasi sohalaridagi dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. istiqlol yillarida kompyuter lingvistikasida avtomatik tarjima, sun’iy intellektning o‘zbek tilini tushunish va qayta ishlashiga erishish borasida qator tadqiqotlar amalga oshirilgan bo‘lsa ham, korpus lingvistikasi yaxlit tarzda, monografik planda o‘rganilmagan. binobarin, barcha ilmiy yo‘nalishlar qatorida tilshunoslikda ham “...ilmiy va ijodiy izlanishlarni har tomonlama qo‘llab- quvvatlash, ular …

3 / 7

rni elektronlashtirish jahon tilshunosligida dolzarb masalaga aylandi. kompyuter lingvistikasini yanada rivojlantirish, xususan, til korpuslari yaratish, mavjudlarini to‘ldirib borish, hajmini kengaytirish, matnni avtomatik tahrir qiladigan dasturlar yaratish tilshunoslik oldida turgan yechimi muhim ahamiyatga ega masalalardandir. o‘zbek tili milliy korpusini yaratish jarayonida xalqaro miqyosda korpus lingvistikasi bo‘yicha amalga oshirilgan ishlarni o‘rganish va ularning tajribasini o‘zbek tilining milliy korpusini yaratishga joriy qilish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. bir tilli korpusda til varianti va shevalar bir-biriga qarama-qarshi qo‘yilsa, ikki va ko‘p tilli korpus bir mavzu doirasida turli tilda yozilgan matnlar majmuidan iborat bo‟ladi. masalan, ma`lum ilmiy muammo borasida turli davlatda turli tilda o‘tkazilgan konferensiya materiallarini qamrab olishi mumkin. ko‘p tilli korpuslar, odatda, tarjimonlar tomonidan foydalaniladi. ko‘p tilli korpusning yana bir ko‘rinishi original matn va tarjima matndan iborat bo‘ladi. korpusning ushbu turi qiyosiy chog‘ishtirma tadqiqot olib borishda, tarjima nazariyasi hamda kompyuter tarjimasini o‘rganishda juda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. ko‘p tilli korpusning 2 turi mavjud: 1) bir-birining …

4 / 7

ek tilining izohli lug‘ati” zarur. bu ish, o‘z navbatida, leksik sath islohidan so‘ng umumlashtirishni talab qiladigan hodisadir. o‘zbek tilining elektron platformasini yaratishda biringchi navbatta ma’lum bir hududni tanlab olish maqsadga muvofiq. ushbu jarayonda tizimlilik alohida ahamiyat kasb etadi. shu asosda hudud va unga yondosh hududlar birvarakayiga tahlil qilinadi. elektron platforma ichiga kiritilgan ma’lumotlar tahrirlanadi va tahlil qilinadi. shavalarimizda mavjud so‘zlarning tarixi va etimologiyasi o‘rganiladi. ushbu jarayon dialektal matnlar korpusini yaratishimiz uchun asos bo‘ladi. xo‘sh dialektal matnlar korpusi o‘zi nima va u qanday ahamiyatga ega? bunda o‘zbekistonning turli mintaqalariga tegishli dialektal nutqi ularning grammatik spetsifikatsiyasini saqlangan holdagi yozuvlari kiritiladi, dialektal morfologiya hisobga olingan maxsus qidiruv e’tiborga olinadi. yahlit bir tizim orqali sheva materiallari to‘planadi ma’lumki, o‘zbekiston hududida o‘zbeklar, tojiklar turkiy xalq vakillari – qoraqolpoq, qozoq, qirg‘iz turkmanlar bilan yondash yashashganlar. mazkur holat hududda eski o‘zbek adabiy tiliga turli shevalar va qardosh va yondosh xalq tillarining ta’siri katta bo‘lishiga olib kelgan. a.po‘latov …

5 / 7

lab qiladigan hodisadir. umuman olganda, leksik omonimlar muammosini bartaraf etishning barcha choralari to‘liq ko‘rilgan va bu ancha qiyin kechmaydigan jarayon desa ham bo‘ladi. masalaning boshqa bir tomoni bizni qiziqtiradi. matnlar bilan ishlaganda omonimlar izohli lug‘atida qayd etilmagan ba’zi o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari 179 omonimlik hodisasi tadqiqotchilarni o‘ylantirib qo‘ydi. so‘zlarga morfemalarning qo‘shiluvi bilan yuzaga chiqadigan omonimlik bu jihatdan fikrimizga isbot bo‘ladi. masalan, qor + tushum kelishigi = qorni // qorin + egalik qo‘shimchasi = qorni; yaralmoq + sifatdosh = yaralar// yara + ko‘plik qo‘shimchasi = yaralar. bu kabi omonimlarni bartaraf etish kompyuter tilshunoslari oldida turgan muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. tabiiy tilning o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga olib, matn muammosiga oid bo‘lgan dasturlarning lingvistik ta’minoti tuzilgan ishlar puxta o‘rganib chiqildi. kelgusida davom etadigan tadqiqot ishi uchun muayyan yo‘nalish belgilab olindi. til – ijtimoiy hodisa. shu sababli amalga oshiriladigan ishlar sirasiga kiruvchi shevalar platformasi tildagi o‘zgarishlar oqibatida qayta ishlanishi yoki sayqallanib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari"

“o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari” mavzusidagi xalqaro konferensiya 2021-yil, 18-oktabr alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti «o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari 2021-yil 18-oktabr toshkent- 2021 o‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari 177 3. vinay j., darbelnet j. stylistique comparee du fraicais et de i’anglais. – paris: 1958. 4. xolmonova z., saidahmedova o., nurillayeva o. lingvokulturologiyaga oid tushunchalar tadqiqi /monografiya/. – t.: navro‘z, 2018. 5. гак в.г. сравнительная типология фра...

Этот файл содержит 7 стр. в формате PDF (864,6 КБ). Чтобы скачать "xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xalqaro ilmiy-amaliy anjuman ma… PDF 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram