sug’d hukmdorlarining o’zaro ichki aloqalari

PDF 4 sahifa 221,7 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 221,7 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

11-maruza: sug’d hukmdorlarining o’zaro ichki aloqalari markaziy osiyo hududidagi yirik vohalardan biri bo’lgan sug’d buyuk ipak yo’li chorrahasida joylashgan hudud bo’lib, uning xitoy bilan savdo va madaniy aloqalari alohida ahamiyatga ega. sug’d va xitoy munosabatlari qadimgi davrlarga borib taqaladi. ayniqsa aleksandr makedonskiyning markaziy osiyoga yurishlari natijasida bu hududda yashaydigan etnoslar xitoy hududlariga ko’chib o’tishga majbur bo’lganlar. ana shu davrdan boshlab sug’d koloniyalarining vujudga kelishini kuzatamiz. bundan tashqari sinszyan (sharqiy turkiston/g’arbiy xitoy) hududlaridan sug’diy yozma yodgorliklarning topilishi bunga yanada oydinlik kiritadi. shuni alohida ta’kidlash lozimki, sug’d va xitoy o’rtasidagi munosabatlar ilk o’rta asrlar davriga kelib o’z taraqqiyotining yuqori cho’qqisiga chiqdi. sug’diylar ming yildan ortiqroq vaqt davomida qit’alararo buyuk ipak yo’lida faol bir tarzda o’z faoliyatlarini amalga oshirganlar. bu yo’l orqali sug’diylarning hunarmandchilik buyumlari, turli-tuman savdo mahsulotlari, madaniyati xitoygacha etib borgan. xitoylik olim sun syanning yozishicha, v asrdan x asrgacha samarqandlik sug’diylarning qo’shiqlari, raqslari va musiqa asboblari doimiy ravishda xitoy imperatorlarining saroylari, …

2 / 4

sug’d otliq askarining tasviri tushirilgan qalqon olimlarning diqqatini o’ziga jalb qildi. kalta qilich taqqan, bashang kiyingan, kamon osib olgan kishi ot choptirib ketayapti. otning qalin yoli xuddi jonli tebranayotganday. egar o’qdon-sadoq va kamon bilan to’silganligi uchun ko’rinmaydi. otliq chap qo’lida cho’qmor tutgan va o’ng qo’li bilan zotdor otning tizginini ushlab turibdi. qalqonning saqlanib qolgan qismida chavandozning boshi ko’rinmaydi. bu qalqon bo’lagi tarixchilarga qiziqarli xulosalarga kelishga turtki bo’la oldi. qalqon ularga uzoq sharqiy turkiston (sinszyan)dagi budda ibodatxonasining tasviriy suratlarini eslatdi. u erda ham xuddi ana shunday tasvirlar aks ettirilgan. suratda ham, otliqning harbiy ko’rinishida ham o’xshashlik bor. lekin boy zodagonlarning buyurtmasini bajargan sug’diy rassomlar bilan xitoy rassomlari ta’siri ancha-muncha kuchli bo’lgan sharqiy turkistonlik rassomlar o’rtasida qanday bog’liqlik bo’lishi mumkin? qadimdan xitoy va sug’d mamlakati o’rtasida teran tarixiy va madaniy aloqalar aynan sharqiy turkistondagi turfon, koshg’ar, xo’tan kabi voha hukmdorliklari vositasida amalga oshgan. v asrdayoq ko’plab sug’diylar sug’d va xitoy o’rtasidagi mazkur …

3 / 4

hga asos bo’lganligi juda qiziqarlidir. sug’d va xitoy munosabatlarning ilk o’rta asrlar davriga kelib rivoj topganligini manbalar bilan bir qatorda tasviriy san’an namunalari ham tasdiqlaydi. afrosiyob devoriy suratlarida sug’d hukmdorining xorijiy davlatlarning elchilarini qabul qilishi marosimi aks ettirilgan. manbalardagi ma’lumotlarga ko’ra, 718 yilda samarqand hukmdorining tan imperiyasiga jo’natgan sovg’a-salomlari orasida ko’k rangli «indigo» deb nomlanadigan bo’yoq ham bo’lgan. ma’lumki, xitoy va sug’d o’rtasidagi savdo aloqalarining rivojlanganligi va 753 yilda xitoy qog’ozi sug’dga aynan samarqandga keltirilganligi hamda ana shu asosda “samarqand qog’ozi” ishlab chiqarilgan. lekin bu ma’lumotda “samarqand qog’ozi” ning kirib kelishi sanasi noto’g’ri keltirilganligi ko’zga tashlanadi. aslida, xitoy qog’ozining kirib kelishi 751 yildagi talas jangi bilan bog’liq bo’lib, bu bir guruh xitoy jangchilari arablarga asir tushib samarqandga olib kelinadi. asirlar orasida qog’oz tayyorlash siridan xabardor bo’lgan hunarmandlardan “samarqand qog’ozi”ni tayyorlashda foydalanilgan. umuman olganda sug’d san’ati dunyo san’ati tarixiga juda katta hissa qo’shgan. bu o’lkada rassomchilik, haykaltaroshlik o’z taraqqiyotining yuqori cho’qqisiga …

4 / 4

itoy - sug’d savdo munosabatlari mil. avv. 4-3 asrdan o’rnatilgan edi. ayni shu davrdan sharqiy turkistonda tijoratchi muhojir sug’diylarning koloniyalari paydo bo’ldi. bu jarayon keyingi asrlarda yana tezlashdi. 197 yilga oid sug’diy maktublar to’plami “ko’xna xatlar”da (2-xat) xitoyning loyan (sug’dcha - sarag’) va chan’an (sug’dcha - axumtan)dan to szyusyuan (sug’dcha - chuchan)gacha bog’lagan hududda joylashgan sug’diylarning koloniyalari haqida ma’lumotlar uchraydi. ilk o’rta asrlar, 350 yillargacha sug’diy savdo manzilgohlari asosan tijorat maqsadlarida barpo etilgan bo’lsa, 350-750 yillarda bu manzilgohlar ahamiyati siyosiy, iqtisodiy va madaniy darajaga ko’tarildi. e.g. puleyblenk: “ular (sug’diylar) nafaqat mohir savdogar, balki musavvir, hunarmand va yangi din targ’ibotchisi edi. sug’diylar markaziy osiyoga tarqalib, ipak yo’li bo’ylab joylashib, xitoyning ichki viloyatlari hamda ko’chmanchilari orasiga kirib bordilar. shulardan biri sug’diylarning turkiylarga sivilizasion ta’siri edi” deb, ta’riflaydi. v asr 20-50 yillarida shimoliy vey (386-550) sulolasi hukmdorlari o’rta osiyoga - eftallar huzuriga uch bor elchilar yuborgan. 425 yildagi missiyaga van enshen va xey …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sug’d hukmdorlarining o’zaro ichki aloqalari" haqida

11-maruza: sug’d hukmdorlarining o’zaro ichki aloqalari markaziy osiyo hududidagi yirik vohalardan biri bo’lgan sug’d buyuk ipak yo’li chorrahasida joylashgan hudud bo’lib, uning xitoy bilan savdo va madaniy aloqalari alohida ahamiyatga ega. sug’d va xitoy munosabatlari qadimgi davrlarga borib taqaladi. ayniqsa aleksandr makedonskiyning markaziy osiyoga yurishlari natijasida bu hududda yashaydigan etnoslar xitoy hududlariga ko’chib o’tishga majbur bo’lganlar. ana shu davrdan boshlab sug’d koloniyalarining vujudga kelishini kuzatamiz. bundan tashqari sinszyan (sharqiy turkiston/g’arbiy xitoy) hududlaridan sug’diy yozma yodgorliklarning topilishi bunga yanada oydinlik kiritadi. shuni alohida ta’kidlash lozimki, sug’d va xitoy o’rtasidagi munosabatlar ilk o’rta asrlar davriga kelib o’z taraqq...

Bu fayl PDF formatida 4 sahifadan iborat (221,7 KB). "sug’d hukmdorlarining o’zaro ichki aloqalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sug’d hukmdorlarining o’zaro ic… PDF 4 sahifa Bepul yuklash Telegram