rivojlanish falsofasi

PDF 27 стр. 437,6 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 437,6 КБ

Тип файла PDF

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

42 3-mavzu. rivojlanish falsafasi reja: 1 rivojlanish kontseptsiyasi 2. falsafiy qonunlar. kategoriya tushunchasi va uning turlari. 3. metodlarning tasnifi: fan va falsafa metodlari. tayanch tushunchalar: rivojlanish, harakat, qonun, ayniyat qonuni, tafovud qonuni, qarama-qarshilik birligi qonuni, inkorni-inkor qonuni, kategoriya, yakkalik, xususiylik, umumiylik, sistema, struktura, element, mazmun va shakl, mohiyat va hodisa, imkoniyat-voqelik, bahona va shart, sabab va oqibat, metod, metodika, metodologiya, dialektika, metafizika, sofistika, eklektika, sinergetika. olamdagi narsa va hodisalarning harakati, o‘zgarishi, bir holatdan ikkinchi holatga o‘tib turishi, rivojlanishi, ular o‘rtasidagi aloqadorlik va o‘zaro ta’sir kabi masalalar qadimdan mutafakkirlar, olimlar, faylasuflar o‘rtasida turli bahs, munozara, tortishuvlarga sabab bo‘lgan. chunki ular to‘g‘risida aniq bilimga ega bo‘lmasdan turib, olam va uning taraqqiyoti, rivojlanish manbai, harakatlantiruvchi kuchlari to‘g‘risida hamda, eng asosiysi, kelajak haqida ilmiy tasavvurga ega bo‘lish qiyin. atrofimizdagi jamiki narsa-hodisalar, ya’ni eng mayda zarrachalardan tortib to yer, quyosh, koinotgacha barchasi, shu jumladan, kishilik jamiyati ham, doimo harakat, o‘zgarish va rivojlanishdadir. ular o‘rtasida abadiy …

2 / 27

odisalardan alohida, ular bilan bog‘liq, o‘zaro aloqadorlikda va ta’sirda bo‘lmagan birorta ham voqea yoki hodisa mavjud emas. demak, o‘zaro bog‘lanish va ta’sir natijasida narsa-hodisalarda o‘zgarish sodir bo‘ladi. lekin, barcha o‘zgarishni har doim ham birdaniga, yaqqol sezish mumkin emas. chunki olamning namoyon bo‘lishi turli darajada bo‘lganligi sababli, o‘zgarishlar ham turlichadir. masalan, yangi tug‘ilgan chaqaloqning bir hafta, bir oy, yarim yil mobaynidagi o‘zgarishini, ya’ni ulg‘ayishini yoki bo‘lmasa, tabiatdagi qish faslidan bahor fasliga o‘tishdagi o‘zgarishlarni oddiy ko‘z bilan yaqqol sezish mumkin. lekin biron jonsiz predmet, masalan, yer qa’ridagi ichki jarayonlarni ma’lum davrdan keyin sezish mumkin. ana shu sababdan ham odamlar zilzilalar, vulqonlar otilishi kabi ofatlar qarshisida lol, gohida esa g‘aflatda qolib kelmoqdalar. ya’ni tashqi faktorlar (inson faoliyati, yorug‘lik, issiqlik, namlik, atmosfera bosimi) natijasida ro‘y bergan o‘zgarishlarni ko‘z ko‘radi, quloq eshitadi. xullas, ular oson anglab olinadi, ochiq-oydin namoyon bo‘ladi. ulardagi o‘zaro bog‘liqlikni ham oson ko‘rish, ilg‘ash mumkin. ana shunday oson ko‘rish va ilg‘ash mumkin …

3 / 27

akrorlanishi, har soniya va har daqiqada bu holatning sodir bo‘lib turishini isbotlaydi. xo‘sh, qonun o‘zi nima? u kishi va umuman, jamiyat hayotida qanday 44 ahamiyatga ega qonunni bilmasdan, o‘rganmasdan turib yashash mumkinmi? qonun tushunchasi kundalik hayotimizda nisbatan tez-tez ishlatib turiladigan tushunchadir. xususan, fizika yoki kimyo qonunlari deymiz, tabiat qonuni yoki bo‘lmasa, iqtisodiy qonunlar, yuridik qonunlar va h. k. bozor iqtisodiyotiga o‘tish tamoyillarining uchinchisi ham qonun to‘g‘risida bo‘lib, unda barcha sohada qonunning ustuvorligi ta’minlanishi ta’kidlanadi. yuqoridagilarni birlashtirib turadigan, barchasi uchun ham umumiy bo‘lgan xossa, xususiyatlar bormi? qancha ko‘p qonun kashf qilinsa, taraqqiyot shuncha tez bo‘ladi. taraqqiyot qonunlarini bilmasdan turib, rivojlanishga erishish qiyin. yaqin o‘tmishda iqtisodiyotning o‘ziga xos qonunlarini pisand qilmay, turli xil syezd, plenum, konferenstiya qarorlari asosida eksperimentlar o‘tkazib, barcha uchun farovon hayot -kommunizm jamiyatini barpo qilmoqchi bo‘lishganini va bunday siyosat qanday oqibatlarga olib kelgani barchaga ma’lum. endi shunday savol: nima uchun inson qonunni bilishi kerak? bunda oddiy misollarga murojaat qilamiz: …

4 / 27

amoyon bo‘lishdir. erkinlik esa ana shu zaruriylikni anglab olish va unga amal qilishdan iborat faoliyatni anglatadi. yuristlarda shunday ibora bor: “qonunni bilmaslik javobgarlikdan xalos qilmaydi”. ana shu tufayli siz yuridik qonunlarni qancha yaxshi bilsangiz, o‘zingizning faoliyatingizni shunga moslab olib borasiz. demak, shuncha erkin bo‘lasiz. bu holda siz nima qonuniy, nima esa qonuniy emasligini yaxshi bilasiz, 45 qonunga xilof qadamlar qo‘ymaysiz. yuqoridagi fikrlarni xulosa qilib, qonunga quyidagicha ta’rif berish mumkin: qonun - olamdagi narsa va hodisalarning muhim, zaruriy, umumiy va takrorlanib turuvchi bog‘lanishlari, o‘zaro aloqalari va munosabatlarining namoyon bo‘lishidir. endi qonunning belgilariga to‘xtalamiz: - qonun turli-tuman aloqadorliklar, bog‘lanishlardan faqat muhimlarini, ya’ni shunday bog‘lanishlarni ifodalaydiki, bular olamning mavjudligi, o‘zgarishlari va undagi narsa hamda hodisalarning mohiyatidan kelib chiqqan bo‘ladi; - qonun zaruriy bog‘lanishlarni ifodalaydi, ya’ni tasodifiy bog‘lanishlar, goh paydo bo‘lib, goh yo‘qolib ketadigan bog‘lanishlarga asoslanmaydi. - qonun narsa va hodisalarning umumiy bog‘lanishlarini ifodalaydi. qonun nisbatan barqaror, takrorlanib turuvchi bog‘lanishlarni (munosabatlarni) ifodalaydi, ya’ni bir …

5 / 27

birga, bir-birini istisno qiladigan qarama-qarshi tomonlar birligidan iborat. demak, voqelik va o‘zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyatning bo‘lishi ham odatiy hol. masalan, issiq va sovuq, oq va qora, kecha va kunduz, elektrning musbat va manfiy zaryadlari, yaxshilik va yomonlik, adolat va jaholat va h. k. qarama-qarshi tomonlar bir-birini inkor etadi va shu bilan birga biri ikkinchisini taqozo etadi, biri ikkinchisisiz mavjud bo‘la olmaydi. faraz qilaylik, magnitning manfiy zaryadi bo‘lmasa, u holda ushbu narsa magnit bo‘lolmaydi. ayniyat tushunchasi narsa va hodisalar o‘rtasidagi o‘xshash tomonlarni 46 ifodalaydi. shu bilan birga narsa-hodisalar bir-biridan farq qiladigan tomonlar, xususiyatlar, belgilarga ham egadir. aynan bturgan 2 barg ham bir-biridan farq qiluvchi ba’zi jihatlarga ega. hech bo‘lmaganda, bir xil bo‘lgan narsaning o‘zi yo‘q. hatto daraxtning bir shoxida yonma-yon bir-biridan makondagi o‘rni bilan farq qiladi. hayotdan misol keltiradigan bo‘lsak, bir-biriga tashqi tomondan tamomila o‘xshash bo‘lgan hasan va husanlarda ham juda ko‘p farq qiluvchi xususiyatlar bor. masalan, ularda fe’l-atvor, qiziqish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "rivojlanish falsofasi"

42 3-mavzu. rivojlanish falsafasi reja: 1 rivojlanish kontseptsiyasi 2. falsafiy qonunlar. kategoriya tushunchasi va uning turlari. 3. metodlarning tasnifi: fan va falsafa metodlari. tayanch tushunchalar: rivojlanish, harakat, qonun, ayniyat qonuni, tafovud qonuni, qarama-qarshilik birligi qonuni, inkorni-inkor qonuni, kategoriya, yakkalik, xususiylik, umumiylik, sistema, struktura, element, mazmun va shakl, mohiyat va hodisa, imkoniyat-voqelik, bahona va shart, sabab va oqibat, metod, metodika, metodologiya, dialektika, metafizika, sofistika, eklektika, sinergetika. olamdagi narsa va hodisalarning harakati, o‘zgarishi, bir holatdan ikkinchi holatga o‘tib turishi, rivojlanishi, ular o‘rtasidagi aloqadorlik va o‘zaro ta’sir kabi masalalar qadimdan mutafakkirlar, olimlar, faylasuflar o‘rtasi...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PDF (437,6 КБ). Чтобы скачать "rivojlanish falsofasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: rivojlanish falsofasi PDF 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram