avesto: qadimgi tariximizni o'rganish

PDF 4 pages 187.2 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇
1 / 4
1 3-mavzu: avesto- qadimgi tariximizni o`rganishda noyob manba reja: 1.ilk diniy qarashlar va ularning hususiyati. 2. zardushtiylik dini va uni g`oyalari. 3. avesto kitobi tarixiy manva sifatida. tayanch tushunchalar: animism, totemizm, feteshizm, zardushtiylik, avesto, ahurazamda, ahriman, mitra, anaxita, ossuary, kenotaf, nous. dastlabki sivilizatsiyaning ilk madaniy va ma’naviy asoslari misr, falastin, xitoy, eron, turon kabi hududlarda paydo bo‘lgan. tabiiyki, bu davlatlar va xalqlarning tili, dini, madaniyati bir-biriga ta’sir ko‘rsatgan. masalan, o‘rta osiyo xalqlari tomonidan yaratilgan zardo‘shtiylik ta’limoti va uning muqaddas kitobi “avesto” eron, ozarbayjon va shimoliy hindistonda keng yoyildi. dastlabki sivilizatsiyaning ma’naviy asoschilaridan biri bo‘lgan zardusht kim? zardushtiylik nima? “avesto”chi? qadimda o‘lkamizda yashagan aholining ma’naviy va madaniy qiyofasi mashhur “avesto” mazmunida o‘z ifodasini topgan. ma’lumki, bu muqaddas kitob markaziy osiyo xalqlari to‘g‘risidagi dastlabki noyob manbadir1. “avesto” avval xalq og‘zaki ijodi shaklida tarqalgangan va bir necha asrlar davomida og‘izdan og‘izga o‘tib, qadimgi turon, xuroson, eron, ozarbayjon elatlarining ijtimoiy iqtisodiy hayotini, olam haqidagi …
2 / 4
angidan kitob holiga keltirilgan. bizga qadar “avesto”ning ayrim qismlarigina yetib kelgan. bular: “yasna” ibodat paytida ijro etiladigan matnlar; “yasht” otashparastlarning tangrini ta’riflash madhiyalari; “videvdat” zulm timsoli devlarga qarshi qonunlar va afsonalar; “visparat” ibodat yo‘sinlari va mazmuni haqida ma’lumotlardir. “avesto” katta hajmda bo‘lganligi sababli, dindorlarning kundalik faoliyatida foydalanish uchun kichik “avesto” ham yaratilgan. unga katta “avesto”dan tanlab olingan duolar kiritilgan. demak, “avesto”da zardushtiylik dinining qonun qoidalari, ibodat vaqtida ijro etiladigan qo‘shiqlari bitilgan. “avesto” ta’limotining asoschisi tarixda payg‘ambar nomi bilan tanilgan zardusht (zardust) ismli shaxs bo‘lgan. zardusht oltin tuyali yoki oltin tuya yetaklovchisi degangan ma’noda ishlatilgan. zardusht otashparastlik g‘oyalarini o‘z ham fikrlari bilan birgalikda katta xorazm, baqtriya, 1 qarang: авесто. форс тилидан а.маҳкам таржимаси. –т., “ғофур ғулом”. 2015. 2 sug‘d iyona, eron, ozarbayjon qisman hindiston aholisi o‘rtasida targ‘ib etgan. beruniy keltirgan rivoyatga ko‘ra, baqtriya podshosi vishtasp va malika xutaosa birinchilardan bo‘lib zardushtiylik e’tiqodini qabul etganlar, so‘ng bu din keng yoyilgan. “avesto”da dunyo …
3 / 4
glar, pirovard natijada o‘zlaringiz har xil illatlardan va balolardan xoli bo‘lasizlar. bilib qo‘yinglar, ishlov berilmagan tashlandiq yerlarda turli kasalliklar, iflos narsalar va balo qazolar paydo bo‘ladi. demak, sizlar yerga ishlov berib, unga yaxshi urug‘ sepib, tuproqni e’zozlasangiz har xil balolardan qutulasiz, hayotga, insonga ishonchingiz kuchayadi, yashagan joyingizga, vataningizga mehringiz oshadi, degandi. ko‘rib turibmizki, zardushtiylikda tabiatga ehtirom asosiy yo‘nalish bo‘lgan. zardushtiylik diniga oid turli buyumlar, rasmlar, urf–odat asoratlari qadimgi xorazm, sug‘d va boshqa o‘lkalarda ko‘plab topilgan. ko‘pchilik taqiqotchilarning fikricha, “avesto”ning vatani amudaryo sohili, aniqrog‘i qadimgi xorazmdir. bu asarda tilga olingan 16 yirik hududiy geografik nomlarning ko‘pchiligi o‘rta osiyoga taalluqlidir. bular xorazm, sug‘d, baqtriya yurtlari, hisor, pomir, tyanshan og‘lari, kaspiy, orol, issiqko‘l suv havzalari, amudaryo va sirdaryolardir. demak , bu muqaddas asarda geografiyaga oid mulohazalar ham bisyor. “avesto” jahon olimlari tan olgan boqiy yodgorlik, noyob tarixiy manba. u dunyoning ko‘p tillariga tarjima qilingan. kitob frantsuz, ingliz, rus, nemis, fors va boshqa tillarda …
4 / 4
bugungi rivojiga o‘zining munosib hissalarini qo‘shganlar. shu bois bugungi mustaqil o`zbekiston xalqlarida milliy g‘urur bilan birga taraqqiyotga, sivilizatsiyaga intilish hissi kattadir. zardushtiylikning qachon, qaerda paydo bo‘lganligi to‘g‘risida olimlar o‘rtasida turli fikrlar bor. masalan, e.berzin uning vatani eron desa, v.v.struve, 3 s.p.tolstov, n.proxorov va boshqalar zardushtiylikning vatani o‘rta osiyo deb hisoblaydilar. bu dinning muqaddas kitobi “avesto”da yagona xudo axuramazda yaratgan 16 mamlakatning 9 tasi o‘rta osiyoga tegishli-so‘g‘diyona (gava), marg‘iyona (marv), balx (baxdi), nisoya (ashxobod atrofi), hirot, qobul, tus (xuroson), gurgan (urganch), varana (turkmaniston va eron chegarasida) ekanligi ham buni isbotlaydi. zardushtiylikning vatani o‘rta osiyo, aniqrog‘i xorazm deyishga yana bir asos shuki, zardushtiylik tamoyiliga ko‘ra oldingi odat-murdalarni olovda kuydirib kulini dafn etish o‘rniga marhum suyaklarini maxsus idish (ostadonlar)ga solib ko‘mish joriy etilgan. bunday ostadonlar tadqiqotchi yu.a.rapponortning ta’kidlashicha asosan o‘rta osiyo hududlaridan topilmoqda. manbalarning guvohlik berishicha zardusht mil.avv. vi asrda yashab ijod etgan. 40 yoshida ko‘p xudolikka qarshi chiqib yakkaxudolikni targ‘ib qilgan. o‘z …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avesto: qadimgi tariximizni o'rganish"

1 3-mavzu: avesto- qadimgi tariximizni o`rganishda noyob manba reja: 1.ilk diniy qarashlar va ularning hususiyati. 2. zardushtiylik dini va uni g`oyalari. 3. avesto kitobi tarixiy manva sifatida. tayanch tushunchalar: animism, totemizm, feteshizm, zardushtiylik, avesto, ahurazamda, ahriman, mitra, anaxita, ossuary, kenotaf, nous. dastlabki sivilizatsiyaning ilk madaniy va ma’naviy asoslari misr, falastin, xitoy, eron, turon kabi hududlarda paydo bo‘lgan. tabiiyki, bu davlatlar va xalqlarning tili, dini, madaniyati bir-biriga ta’sir ko‘rsatgan. masalan, o‘rta osiyo xalqlari tomonidan yaratilgan zardo‘shtiylik ta’limoti va uning muqaddas kitobi “avesto” eron, ozarbayjon va shimoliy hindistonda keng yoyildi. dastlabki sivilizatsiyaning ma’naviy asoschilaridan biri bo‘lgan zardusht kim? zardus...

This file contains 4 pages in PDF format (187.2 KB). To download "avesto: qadimgi tariximizni o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: avesto: qadimgi tariximizni o'r… PDF 4 pages Free download Telegram