yashil iqtisodiyotni baholash amaliyoti va indikatorlari

PDF 15 pages 472.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 472.5 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

iii-mavzu: “yashil iqtisodiyot”ni baholash amaliyoti va indikatorlari 3.1. “yashil iqtisodiyot”ni baholashning kompleks usuli. jahon banki yondashuvi. 3.2. “yashil iqtisodiyot”ni baholashda xalqaro tashkilotlar yondashuvi: umumiy va farqli jihatlar. 3.3. unep va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tishni baholash. 3.4. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish jarayonini baholashning ihtt yondashuvi. 3.5. gggi va dual citizen xalqaro agentliklarining reyting usuli. 3.1. “yashil iqtisodiyot”ni baholashning kompleks usuli. jahon banki yondashuvi. “yashil iqtisodiyot” konsepsiyasini amaliyotga tadbiq etish o‘z navbatida samarali qarorlar qabul qilish va zarur chora-tadbirlarni amalga oshirishga ko‘maklashuvchi, “yashil iqtisodiyot”ni baholashning ishonchli ko‘rsatkichlar tizimini ishlab chiqishni taqozo etadi. xalqaro amaliyotda “yashil iqtisodiyot”ni baholash tizimini shakllantirishga oid turlicha yondashuvlar mavjud. ulardan biri iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik komponentlar qiymatini kompleks, ya’ni pulda baholashdir. misol uchun, jismoniy, tabiiy va inson kapitalining yig‘indisi sifatida baholanadigan milliy boylik hajmi shu tariqa hisoblanadi. jahon banki mutaxassislarining hisob-kitoblariga ko‘ra, 1995-2014- yillarda jahon milliy boyligining hajmi deyarli ikki martaga ortgani holda uning tarkibida tabiiy kapital bor-yo‘g‘i 9,0%ni (shundan …

2 / 15

70%ini inson kapitali tashkil etgani holda ihtt a’zosi hisoblanmagan yuqori daromadli mamlakatlarda inson kapitalining ulushi 42%ga teng. ushbu holat oxirgi guruh mamlakatlarda iqtisodiy rivojlanish ustun darajada tabiiy resurslar hisobiga ta’minlanayotganligidan dalolat beradi ma’lumki, iqtisodiy o‘sish tabiiy resurslarga bo‘lgan yukning ortishi bilan bog‘liq. tahlillar ko‘rsatishicha, lotin amerikasi, g‘arbiy va sharqiy yevropa, rossiya, osiyo-tinch okeani mintaqasida har bir foizi yo‘qotilgan tabiiy kapital hisobiga 2-3% ortiq iqtisodiy o‘sishga erishilmoqda. afrikada esa tabiiy kapitalni yo‘qotish darajasi iqtisodiy o‘sish darajasi bilan deyarli bir xil. ushbu holat afrikada tabiiy resurslardan intensiv foydlanilayotganligi va tabiiy resurslar inson kapitalining jamg‘arilishiga yo‘naltirilmayotganligini anglatadi57. jahon banki tomonidan qo‘llaniladigan “yashil iqtisodiyot” ko‘rsatkichlari barqaror iqtisodiy o‘sish ko‘rsatkichlari tasnifiga kirib, inklyuziv yashil o‘sish ko‘rsatkichlaridan iborat. jahon banki instituti ilmiy izlanishlariga ko‘ra barqaror iqtisodiy o‘sishning inkyuzivligini ta’minlovchi yo‘nalish bu “yashil o‘sish”dir 58 . shu bois jahon banki tomonidan qo‘llanilayotgan “yashil iqtisodiyot” ko‘rsatkichlari “yashil o‘sishning” quyidagi yo‘nalishlari bo‘yicha guruhlanadi: atrof-muhit, iqtisodiy va ijtimoiy. ular jamiyat, …

3 / 15

lotlar yondashuvi: umumiy va farqli jihatlar. barqaror rivojlanishga erishishda inson farovonligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va atrmof-muhitga yetkazilayotgan zararni minimallashtirish maqsadi xalqaro tashkilotlar tomonidan “yashil iqtisodiyot”ni baholashdagi umumiy jihat hisoblanadi. xalqaro tashkilotlar tomonidan “yashil iqtisodiyot”ni baholashdagi farqli jihatlar esa ular tomonidan qo‘llanilayotgan ko‘rsatkichlar tizimida namoyon bo‘ladi. xalqaro amaliyotda “yashil iqtisodiyot”ni baholashda “yashil o‘sish” ko‘rsatkichlaridan keng foydalaniladi. jumladan, 2009 yilda 34 mamlakat vakillari tomonidan “yashil o‘sish” deklaratsiyasi imzolandi va uzoq muddatli davrda barqaror iqtisodiy o‘sishni faqatgina “yashil o‘sish” hisobidan ta’minlanishi mumkin, degan xulosa qilingan. “yashil o‘sish” an’anaviy iqtisodiy o‘sish tushunchasiga nisbatan yangi, keng qamrovli tushuncha bo‘lib, iqtisodiy o‘sish bilan bir vaqtda yuz beradigan zararlarni (implicit cost) ham hisobga oladi. jumladan, iqtisodiy o‘sish natijasida tabiatga keltiriladigan zararlar va milliy boylikning kamayishi shular jumlasiga kiradi.64 iqtisodiy o‘sishning “yashil modeli” agar mukammal ishlab chiqilib, samarali amalga oshirilsa resurslar sarfi jihatdan barqaror ishlab chiqarish, iste’mol tanloviga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi va quyidagi natijalarga erishish imkonini beradi: …

4 / 15

b chiqarish va inson kapitali) hajmining oshishi; trof-muhitga salbiy ta’sir etish darajasining kamayishi va tabiat bilan bog‘liq risklarni boshqarishning takomillashuvi. ijtimoiy sohada: holi, jumladan kambag‘allar yashash sharoiti, daromadlari va turmush sifatining oshishi; ambag‘allar uchun munosib va aholi turmush darajasini oshirish imkonini beruvchi ish o‘rinlarining yaratilishi va rag‘batlantirilishi; jtimoiy, inson va bilim kapitalining oshishi; abaqalashuv darajasining pasayishi. “yashil iqtisodiyot” barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga xizmat qiluvchi konsepsiya hisoblanadi. ammo ushbu konsepsiya doirasida “yashil o‘sish”ni ta’minlovchi va “jigarrang iqtisodiyot”dan “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish jarayonlarini tavsiflovchi ko‘rsatkichlar tizimi rasmiy ravishda qabul qilinmagan. shu sababdan hozirda “yashil iqtisodiyot” va “yashil o‘sish”ni tavsiflash uchun global yashil o‘sish xalqaro tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan ko‘rsatkichlar tizimidan foydalanib kelinmoqda. mazkur ko‘rsatkichlar tizimining ayrimlari o‘xshash bo‘lgani holda, ekanligiga bog‘liq unep “yashil iqtisodiyot”ni baholashda atrof-muhit o‘zgarishi bilan bog‘liq jahon banki atrof-muhit strategiyasida “yashil o‘sish” samarali, toza va moslashuvchan ijtimoiy-iqtisodiy o‘sish sifatida ta’riflanadi. ihtt yondashuvi esa inson farovonligi bilan bog‘liq tabiiy aktivlar barqarorligini …

5 / 15

sish” jarayoni sur’atlarini aniqlash, “yashil siyosat”ni tartibga solish va samaradorlikning maqsadli ko‘rsatkichlarini tanlash va ularga ta’sir etuvchi o‘rsatkichlar hisobi va prognozi, jumladan ularga ta’sir qiluvchi omillar imkoniyatlariga muvofiq “yashil o‘sish”ning samaradorlik bo‘yicha ustuvor yo‘nalishlarini aniqlash. 3.3. unep va “yashil iqtisodiyot” ga o‘tishni baholash. unep doirasida ishlab chiqilgan “yashil iqtisodiyot” va “yashil o‘sish” ko‘rsatkichlari atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati samaradorligini va shu siyosat natijasida iqtisodiy-ijtimoiy farovonlikni ortishini aks ettiruvchi ko‘rsatkichlardir. ushbu ko‘rsatkichlar uch guruhga bo‘linadi: 1. “yashil o‘sish” oldiga qo‘yilgan maqsad va mavjud muammolarni tavsiflovchi ko‘rsatkichlar; 2. “yashil o‘sishni” tartibga solish dastaklari va chora-tadbirlarini tizimini aniqlovchi ko‘rsatkichlar; 3. “yashil o‘sish”ning ijtimoiy-iqtisodiy ex-ante ta’siri, ex-post monitoringi va erishilgan natijalarning miqdoriy baholarini ifodalovchi ko‘rsatkichlar. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish holatini aniqlashda qo‘llaniladigan bmt ko‘rsatkichlari “yashil o‘sish” jarayoni bosqichlari tahlili bilan bog‘liqdir. mazkur jarayonlar bir-biriga bog‘liq bo‘lgan uch bosqichni o‘z ichiga oladi: 1. muammo aniqlash va maqsadni belgilash; 2. muammoni hal etish chora-tadbirlarini ishlab chiqish va baholash; …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yashil iqtisodiyotni baholash amaliyoti va indikatorlari"

iii-mavzu: “yashil iqtisodiyot”ni baholash amaliyoti va indikatorlari 3.1. “yashil iqtisodiyot”ni baholashning kompleks usuli. jahon banki yondashuvi. 3.2. “yashil iqtisodiyot”ni baholashda xalqaro tashkilotlar yondashuvi: umumiy va farqli jihatlar. 3.3. unep va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tishni baholash. 3.4. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish jarayonini baholashning ihtt yondashuvi. 3.5. gggi va dual citizen xalqaro agentliklarining reyting usuli. 3.1. “yashil iqtisodiyot”ni baholashning kompleks usuli. jahon banki yondashuvi. “yashil iqtisodiyot” konsepsiyasini amaliyotga tadbiq etish o‘z navbatida samarali qarorlar qabul qilish va zarur chora-tadbirlarni amalga oshirishga ko‘maklashuvchi, “yashil iqtisodiyot”ni baholashning ishonchli ko‘rsatkichlar tizimini ishlab chiqishni taqozo etadi. xalq...

This file contains 15 pages in PDF format (472.5 KB). To download "yashil iqtisodiyotni baholash amaliyoti va indikatorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yashil iqtisodiyotni baholash a… PDF 15 pages Free download Telegram