liberalizm

PPTX 17 pages 660.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 660.0 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

liberalizm liberalizm liberalizm qonun ustuvorligi erkinlik kapitalizm inson huquqlari tenglik liberalizm 17-18-asrlarda yevropa mamlakatlarida yuzaga kelgan, u jon lokk, adam smit, sharl lui monteskye va boshqalarning mutlaq hokimiyatga qarshi qaratilgan nazariyalariga asoslanadi. liberalizm g’oyalari birinchi bor aqsh konstitutsiyasi (1787) hamda “inson va fuqaro huquqlari deklaratsiyasida” (1789) mujassam bo’lgan. 19-asr va 20-asr boshlarida liberalizmning fuqarolik jamiyati, shaxs huquqlari va erkinliklari, huquqiy davlat, demokratik siyosiy muassasalar, xususiy tadbirkorlik va tijorat erkinligiga oid asosiy qoidalari shakllangan. hozirda liberalizm gʻoyalariga koʻra, erkin bozor mexanizmi samarali iqtisodiy faoliyat yuritish, ijtimoiy va iqtisodiy jarayonlarni tartibga solib turish uchun eng qulay shart-sharoit yaratadi; ayni chogʻda bozor va raqobatchilik normal sharoitda rivojlanishi uchun bu sohaga davlatning muntazam ravishda aralashuvi zarur. 20-asr oxirida liberalizm, konservatizm va sotsial-demokratiya gʻoyalari bir-biriga yaqinlashdi liberalizm – odamlarning o’zini, xatti-harakatlarini, mulkini boshqarishda erkin degan nuqtai nazarga asosgan falsafiy, iqtisodiy va siyosiy dunyo qarash yoki nazariya mana shunday yondashuv asosida klasik liberalizm merosiy hokimiyat shakllarini, …

2 / 17

yosiy liberalizm siyosiy liberalizm — alohida shaxslar qonun va jamiyat asosi xisoblanadi, ijtimoiy institutlar individuumlarni real hokimiyat bilan taʼminlash uchun mavjud deb taʼkidlovchi qarash. angliyaning buyuk erkinlik xartiyasi (1215-yil) baʼzi shaxs huquqlarining monarxdan kengroq doirada qoʻllanilishi namunasidir. bunda asosiy xolat ijtimoiy shartnomadan iboratdir. unga binoan, fuqarolar oʻzlari qonun yaratishadi va oʻzlari shu qonunga boʻy sunishadi. qonun ustuvorligiga alohida urgʻu beriladi. zamonaviy liberalizm, shuningdek, jinsi, ijimoiy kelib chiqishi, millati, eʼtiqodi va xokazolardan qatʼiy nazar ovoz berish huquqini oʻz ichiga oladi iqtisodiy liberalizm iqtisodiy yoki klassik liberalizm mulk egaligi huquqi va shartnoma erkinligini himoya qiladi. bu liberalizm shaklining shiori „erkin xususiy korxonadir“. davlatni aralashmaslik prinsipiga (laissez-faire) asoslangan kapitalizm muqobil deb bilinadi, bunda davlat subsidiyasi va savdo uchun yuridik cheklanuvlarni bekor qilish koʻzda tutiladi. iqtisodiy liberallar bozor davlat boshqaruviga muxtoj emas deb taʼkidlashadi. ularning baʼzilari davlat monopoliya va kartellarni nazorat qilishi mumkin desa, boshqalar monopoliyalar aynan davlat faoliyati tufayli yuzaga keladi deyishadi. iqtisodiy …

3 / 17

ni oʻz ichiga oladi. jon styuart mill oʻzining „erkinlik haqida“ essesida quyidagini taʼkidlaydi: „odamalrning mustaqil yoki guruhda boʻlib boshqalarni faoliyatiga aralashishining yagona maqsadi — oʻz-oʻzini himoya qilishdir. sivilizatsiyalashgan jamiyat aʼzosi ustidan hukm oʻtkazish faqat boshqalarga ziyon yetkazmaslik maqsadidagina amalga oshirilishi mumkin“. madaniy liberalizm u yoki bu darajada davlatning adabiyot va san'at, ilmiy guruhlar faoliyati, qimor o'yinlar, fohishabozlik, jinsiy aloqaga kirish yoshi, abort, kontratseptiv vositalardan foydalanish, evtanaziya, alkogol ichimliklar va giyohvand vositalar qabul qilish kabi sohalarni boshqarishiga eʼtiroz qilishadi. xozirgi kunda niderlandiya madaniy liberalizm eng yuqori darajasida boʻlgan davlat ijtimoiy liberalizm ijtimoiy liberalizm xix asr oxirida utilitarizm taʼsiri ostida yuzaga keldi. baʼzi liberallar, toʻliq yoki qisman, marksizm va ijtimoiy ekspluatatsiya nazariyasini qabul qilishdi va davlat ijtimoiy adolatni tiklash uchun oʻz hokimiyatidan foydalanishi lozim degan xulosaga kelishdi. jon dyui va mortimer adler kabi baʼzi faylasuflar barcha individuumlar, jamiyat asosi sifatida, oʻz qobiliyatlarini amalga oshirish uchun maʼlumot olish, iqtisodiy imkoniyatlar, tashqi ziyon yetkazuvchi …

4 / 17

ini (soliqlar yordamida) ijtimoiy himoya qilishini kutadi. ogʻalik liberalizm ogʻalik yoki fraternitar liberalizm (xalqlar ogʻaligi) urushdab keyin uchinchi dunyo davlatlarining kolonializmga qarshi kurashi natijasida paydo boʻldi. bugungi kunda u huquqiy norma sifatida emas balki koʻproq turli intilishlar bilan bogʻliqdir. uning maqsadi boshqaruv, moddiy boyliklar va texnologiyalarni rivojlangan davlatlar qoʻl ostida boʻlishiga qarshi kurashdan iborat. bu oqim tarafdorlari tinchlik, oʻz oʻzini aniqlash, iqtisodiy rivojlanish va umuminsoniy boylikalrga (tabiiy boyliklar, ilm-fan yutuqlari, madaniy boylikalar) jamiyatning kollektiv huquqi bor deb taʼkidlashadi. ogʻalik liberalizmi, shuningdek, dunyo ekologik axvoli va gumanitar yordamga oʻz eʼtiborini jalb qiladi. fransiya liberalizmi siyosiy dasturini ishlab chiqqam shaxs benjamen konstan edi u o'zining g'oyalarini "konstitutsiya ocherklari", "siyosiy printsiplar", "yangi xalqlar erkinligiga nisbatan qadimgi xalqlar erkinligi haqida" va boshqa asarlarida ifodaladi. b.konstanning diqqat markazida shaxs va davlatning o'zaro munosabati muammosi turadi. uning aytishicha, insonga xos muhim xususiyat erkinlikdir. fuqaroning barcha huquqlari erkinlikdan kelib chiqadi. erkinlik inson hayotining asosidir. fuqarolar xech qanday …

5 / 17

da bentam foyda tamoyiliga asoslanadi. uning fikricha inson o'z faoliyatida foyda olishga intiladi, lazzat istaydi va azob, zararli narsalardan qochishga xarakat qiladi. xullas inson doim lazzat va azob xukmronligi ostida yashaydi. xix asrning birinchi yarmi nemis liberalizmining yirik namoyondalari v.gumbol`dt (1767-1835), i.shteyn (1815-1890). v.gumbol`dt davlatga gumanistik individualizm nuqtai nazaridan yondashadi. uni ko'proq inson va davlat o'rtasidagi munosabatlar qiziqtiradi. l.shteyn davlat va jamiyat haqida qator fundamental asarlar yaratdi. uning liberalizmi inson, uning huquqlari va mulkiy muammolarga bo'lgan munosabatida yorqin namoyon bo'ladi. xix asrning oxiri xx asrning boshlarida liberalizm yangi bosqichga ko'tarildi. bu kapitalizmning yangi bosqichga o'tishi bilan bog'liq edi. shu davrda liberalizmning kuchli tomonlari bilan bir qatorda bo'sh tomonlari ham namoyon bo'la boshladi. xususan, klassik liberalizmning erkin bozor munosabatlari va erkin raqobat kabi muhim qoidalari aholining imtiyozli qatlamlari manfaatlarini himoya qilishga bo'ysundirildi. shuning uchun ham yevropa va aqsh da bu urinishlarga qarama-qarshi g'oyalar bilan bir qancha atoqli siyosatshunoslar, iqtisodchilar guruxi klassik …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "liberalizm"

liberalizm liberalizm liberalizm qonun ustuvorligi erkinlik kapitalizm inson huquqlari tenglik liberalizm 17-18-asrlarda yevropa mamlakatlarida yuzaga kelgan, u jon lokk, adam smit, sharl lui monteskye va boshqalarning mutlaq hokimiyatga qarshi qaratilgan nazariyalariga asoslanadi. liberalizm g’oyalari birinchi bor aqsh konstitutsiyasi (1787) hamda “inson va fuqaro huquqlari deklaratsiyasida” (1789) mujassam bo’lgan. 19-asr va 20-asr boshlarida liberalizmning fuqarolik jamiyati, shaxs huquqlari va erkinliklari, huquqiy davlat, demokratik siyosiy muassasalar, xususiy tadbirkorlik va tijorat erkinligiga oid asosiy qoidalari shakllangan. hozirda liberalizm gʻoyalariga koʻra, erkin bozor mexanizmi samarali iqtisodiy faoliyat yuritish, ijtimoiy va iqtisodiy jarayonlarni tartibga solib turish uc...

This file contains 17 pages in PPTX format (660.0 KB). To download "liberalizm", click the Telegram button on the left.

Tags: liberalizm PPTX 17 pages Free download Telegram