jadidlarning siyosiy va huquqiy qarashlari

DOC 58,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663407077.doc jadidlarning siyosiy va xuquqiy qarashlari jadidlarning siyosiy va huquqiy qarashlari reja: 1. turkistonda jadidchilik xarakatining vujudga kelishi va jadidlar xarakatida milliy ziyoliylarning o`rni. 2. maxmudxo`ja bexbudiy va munavvar qori abdurashidxonovning siyosiy xuquqiy qarashlari. 3. yosh buxoroliklar: abdurauf fitrat, fayzulla xo`jaev va boshqalarning siyosiy-xuquqiy qarshlari. 4. yosh xivaliklar: bobooxun salimov, polvonniyoz yusupovlarning siyosiy va xuquqiy qarashlari. 5. mavzu yuzasidan tayanch so`z va iboralar turkistonda jadidchilik xarakatining vujudga kelishi va jadidlar xarakatida milliy ziyoliylarning o`rni. o`zbekiston siyosiy va huquqiy ta`limotlar tarixini yaratishda jadidchilik harakatini tadqiq qilish muxim ilmiy muammolardan biridir. bu sohada oxirgi vaqtda anchagina ilmiy va ommabop risola va maqolalar chop qilindi. ularda jadidchilikka berilgan bir tomonlama, xaqiqatga zid baholarni noto`g`ri ekanligini isbotlovchi faktlar va izohlar berilgan, hozir asosiy vazifa jadidchilik harakatining ilmiy jihatdan xolisona va halol tadqiq qilishdan iboratdir. jadidizmning o`rganishda qo`lga kiritilgan boy materiallarni umumlashtirish, unga yondoshishning nazariy masalalarini chuqurlashtirish, ob`ektiv ilmiy haqiqatni aniqlashga mos keladigan tadqiqot yo`llarini …

al ildizlari milliy burjuaziyanmng vujudga kelmshi va uni mmllmy ozodlikka intilishiga bog`liqdir. turkistonda jadidchilik harakatining shakllanishi va rivojlanishiga rossiya musulmonlarining milliy ozodlik harakati mafkurchilarini ta`siri ham katta bo`ldi. turkistonda sharqda rivoj topgan mustamlakachilik zulmiga qarshm qaratilgan mafkuraviy oqimlar g`oyalari ham kirib kelardi. 1906 ymldan boshlab jadidlar turkmstonda o`zlarining gazeta va jurnallarini nashr qila boshladilar. ularning saxifalarida mustamlakachilik siyosatiga, feodal tartibotlarining ximoyachilariga qarshi qaratilgan keskin maqolalar ham bosilib turardi. jadidchilik harakatining diqqat markazida turgan masalalardan biri maorif tizimini isloh qilishdan iborat edi. milliy manfaatlarni himoya qila biladigan, iqtisodiy va siyosiy qaramlik va qoloqlikdan chikish muammolarini biladigan zamonaviy bilimga ega savodli kadrlar zarurligini jadidlar yaxshi anglashardi. mana shuning uchun xam dunyoviy bilimlarni o`rganish ishlari, maorif tizimini islox qilish masalasi xix asr oxiri va xx asr boshlari turkiston ijtimoiy fikrining dikkat markazidagi siyosiy masala bo`lib qoldi^ ^. biz dinimiz va mamlakatimizni himoya qilishga qodir ishonarli va mustahkam vositaga ega bo`lmog`imiz shart. bu vosita …

rishgan shuxratlariga, diniy va xulqiy poklik masalalariga jalb qilganlar, bu o`tmishni mavjud ahvolga taqqoslab ko`rsatishga harakat qildilar. jadid ziyolilari orasida va matbuotda «turon» g`oyasi ham keng tarqala boshlandi. shu bilan bir qatorda jadidlar milliy doirada cheklanib qolmaslik, umuminsoniy madaniyat yutuqlari, fan va pedagogik fikr yangiliklaridan foydalanish zarurligini uqtirish sohasida ma`lum targ`ibot ishlarini olib bordilar. jadidlar siyosiy dasturi turkistonni mustakilligi uchun kurashish vazifasiga qaratilgan edi. birok jadidlar bu oliy maqsadni amalga oshirish chora va vositalarini tanlashda konkret ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat bilan xisoblashdilar, imkoniyatlaridan kelib chiqdilar. maxmudxo`ja bexbudiy va munavvar qori abdurashidxonovning siyosiy xuquqiy qarashlari. jadidlar harakatining yirik namoyondasi, uning nazariy asosichlaridan biri maxmud-xuja bexbudiydir (1879-1919). bexbudiy fikrlarining teranligi, siyosiy ongining yuksakligi bilan jadidlar orasida ajralib turardi. bexbudiy rossiya siyosiy hayotidagi turli partiyalarga bo`lgan munosabatini ifodalab, qoraguruxlar partiyasi faoliyatini koralaydi. bu partiya, deydi bexbudiy, podshox bilan xalqning bir-biri bilan muloqotda bo`lishiga g`ovdir. xususan., biz musulmonlar o`z talablarimizni, din va iqtisod sohasida …

diy 1905 yilda tashkil topgan musulmonlar partiyasiga xayrixoxligini alohida ta`kidlaydi. bu partiya, deydi bexbudiy, o`zining umumiy siyosiy talablari va e`tiqodi bilan kadetlar partiyasiga yaqin bo`lsada, u musulmonlarni manfaatlarini himoya k;ilish uchun tashkil qilingan. shuning uchun, biz turkiston musulmonlari, siyosatda kadeglarni ko`llasakda, musulmonlar partiyasiga qushilishimiz darkor. bu partiyaga xizmat qilish, uni tarafdori bo`lish, dinimiz, vatanimiz va millatimizga xizmat kilish demakdir. musulmonlar partiyasi 1905 yil nijniy novgorod shahrida tashkil qilindi. uning siyosiy talablaridan asosiysi musulmonlarning dinlariga xukumat ma`muriyatini aralashmasligini ta`minlash va mahalliy o`zini-o`zi idora qilish tizimini o`rnatishdan iborat edi. buni faqat davlat dumasi orqali amalga oshirish mumkindir, deb bildilar. behbudiy turkmstonda musulmonlarnmng diniy va grajdanlik ishlai bilan shug`ullanadigan mahalliy boshqarma tuzish zarurligini ta`kidlaydi. turkiston mahalliy boshqarmasi qozilar sudi, vaqf mulkini taqsimlash, maktab va madrasa masalalari va boshqa diniy va milliy muammolarni o`z qaramog`iga olishi kerak. biz turkiston musulmonlari uchun, deydi bexbudiy, diniy grajdanlik boshqarmasi suv va non kabi zarurdir, chunki busiz biz …

maorif va boshqa sohalarda mustaqillikni, matbuot erkinligini talab qildilar. bexbudiy turkiston muxtoriyati qanday bo`lishini shunday tushuntiradi: «muxtoriyat, biz turkiston musulmonlari istaymizkim, rossiya mamlakatiga yopishib turib, xorijiy va ishlarga aning ila bir bulib turib, daxil ishlar va tirikchiliklarimizni o`zimz idora etsak. besh viloyatdan iborat turkistonning har bir shahar va uezdidan bir necha nafardan-kishi saylanib toshkentda katta markaz bir majlisimiz bulurki, barcha olur soliq va minbad joriy bulaturgan qonun va nizomnomalarni alar tuzib turkistonda joriy qiladilar. rusiya xukumati ila musulmonlar orasmnda shul majlis vosita bulur. o`zimizning muxofazatimiz uchun milliy jandarma, askarimmiz bulur. mamlakat xazinasidan boshqa milliy va madaniy ishlarimizning masrafi uchun o`zimmizning aloxida xazinamiz bo`lur. maktab va madrasalarimiz , vaqf va doril kazolarimiz o`z karamog`imizda bulur. xulosa kalom davlat va siyosat ishlaridan boshqa barcha ishlarimiz o`z ixtiyorimizda bulur va buning uchun zamonaviy va madaniy nizomnoma va qonunnomalarni tahrir etmoq lozimdur. turkistonda rus, yaxudiy, armani va boshqalar bo`lib, alar ila muomalamiz tug`risida yana …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jadidlarning siyosiy va huquqiy qarashlari"

1663407077.doc jadidlarning siyosiy va xuquqiy qarashlari jadidlarning siyosiy va huquqiy qarashlari reja: 1. turkistonda jadidchilik xarakatining vujudga kelishi va jadidlar xarakatida milliy ziyoliylarning o`rni. 2. maxmudxo`ja bexbudiy va munavvar qori abdurashidxonovning siyosiy xuquqiy qarashlari. 3. yosh buxoroliklar: abdurauf fitrat, fayzulla xo`jaev va boshqalarning siyosiy-xuquqiy qarshlari. 4. yosh xivaliklar: bobooxun salimov, polvonniyoz yusupovlarning siyosiy va xuquqiy qarashlari. 5. mavzu yuzasidan tayanch so`z va iboralar turkistonda jadidchilik xarakatining vujudga kelishi va jadidlar xarakatida milliy ziyoliylarning o`rni. o`zbekiston siyosiy va huquqiy ta`limotlar tarixini yaratishda jadidchilik harakatini tadqiq qilish muxim ilmiy muammolardan biridir. bu sohada oxirgi ...

Формат DOC, 58,0 КБ. Чтобы скачать "jadidlarning siyosiy va huquqiy qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jadidlarning siyosiy va huquqiy… DOC Бесплатная загрузка Telegram