buyuk britaniya sanoati olti yirik monopoliyasi

PDF 9 pages 164.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 164.5 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

1918-1939-yillarda buyuk britaniya reja: 1. urushning buyuk brotaniya uchun oqibati 2. ikki urush oralig`ida buyuk britaniya ichki va tashqi siyosati 3. ikkinchi jahon urushi arafasida buyuk britaniya i jahon urushi yillarida ishlab chiqarish va kapital konsentatsiyasi o‘sdi. sanoatning notekis rivojlanishi kuchaydi. toshko‘mir va kemasozlik sanoatlarida maxsulot ishlab chiqarish kamaysada, sanoatning avtomobil, kimyo, aviatsiya va qurolsozlik tarmoqlari tez o‘sdi, natijada urush davrida angliya monopoliyalarining foydasi 4 milliard funt sterling hajmida ko‘paydi. urush ingliz monopoliyalari uchun ulkan foyda manbaiga aylandi. u ingliz iqtisodiyotining barcha kuchlarini jamlashni taqozo etdi. bu esa o‘z navbatida sanoatning va kapitalning birligini kuchaytirdi. kichik va o‘rta korxonalarning majburiy kooperativlashtirilishi hamda banklarning birlashuvi ro‘y berdi. ayni shu jarayonda yirik london banklari - “lloyd”, “barklay”, “midlend”, “vestminister” va ingliz bankidan iborat “katta beshlik” vujudga keldi. ularning tasarrufida angliya pul resurslarining 85 foizi jamlangan edi. sanoatda oltita yirik monopoliya paydo bo‘ldi. bular “royyal datch shell” (neft), “ingliz-eron neft kompaniyasi” (neft), “yunilever” …

2 / 9

da bo‘lishiga olib keldi. ayni paytda bo‘lib o‘tgan urush ingliz mehnatkashlari ijtimoiy ongining yuksalishida katta ahamiyatga ega bo‘ldi. 1916 yilda irlandiya milliy ozodlik harakati ko‘tarildi. bu qo‘zg‘olon hukumat tomonidan shafqatsizlik bilan bostirildi. siyosiy vaziyat keskinlashgan vaqtda, 1916 yil oxirida liberallar partiyasining rahbari lloyd jorj (1863-1945 yy) boshchiligida liberallar, konservatorlar va o‘ng leyboristlardan iborat 1-chi koalitsion hukumat tuzildi. lloyd jorj hukumati germaniya ustidan g‘alaba qozonish munosabati bilan shovinistik kayfiyatni avj oldirdi. hukumat angliyaning harbiy qudrati va xalqaro roli oshib borayotganidan foydalanib o‘sha vaqtda tashkil topgan xalqaro tashkilot- millatlar ittifoqi orqali mustamlakachilik hukmronligini saqlab qolish uchun alohida rejim bo‘lgan mandat sistemasini joriy qildi. buning natijasida germaniya mustamlakalari (afrikada-tanganika, bundan tashqari fransiya bilan bo‘lishib olish asosida togo va kamerunning katta qismi) va turkiya imperiyasi xududlari (falastin, transiordaniya va iroq) hisobiga angliyaning mustamlaka yerlari kengaydi. biroq, germaniya va uning ittifoqchilari ustidan qozonilgan g‘alaba ko‘p zararlar evaziga bo‘ldi. angliya jahonda moliya ustunligidan mahrum bo‘ldi. urush …

3 / 9

keyinchalik uzoq vaqtgacha deyarli turg‘unlik holatida bo‘ldi. sanoat mahsulotining xajmi 1913 yildagiga nisbatan 1920 yilda 61%, 1921 yilda 62%, 1924 yilda 88%, 1929 yilda 99,1% ni tashkil qildi. 1918 yil dekabrida liberal partiya yetakchisi lloyd jorj boshchiligida tezkor saylovlar o‘tkazildi. u xalqqa tinchlik, ijtimoiy islohotlar, urush aybdorlarini jazolash va’dalarini berdi. saylovda lloyd jorj g‘alaba qozondi. 1919 yil yanvarida l.jorj boshchiligida konservatorlar va liberallardan iborat ikkinchi koalitsion hukumat tuzildi. mazkur hukumat mamlakatni 1922 yil kuzigacha boshqardi. konservatorlar hukumat tepasida epchil liberal l.jorjning bo‘lishini afzal ko‘rdilar, asosiy ministrliklar esa o‘z qo‘llarida bo‘ldi. konservatorlar partiyasining vakillari kerzon tashqi ishlar ministri qilib, cherchel harbiy ministr qilib tayinlandi. angliya mustamlaka va dominionlarida milliy ozodlik harakatlari ko‘tarildi va rivojlandi. 1918 yilgi saylovlarda “shinn feyn” ingliz parlamentining irlandiyaliklar uchun ajratilgan barcha o‘rinlarini egallab oldilar va angliya parlamentida qatnashishdan bosh tortdilar. 1919 yil 21 yanvarda angliya parlamentining irlandiya deputatlari dublinda yig‘ilishib, mustaqil irlandiya parlamentini tuzdilar: irlandiya respublika deb …

4 / 9

ominion huquqini oldi. lloyd jorj hukumati (1918-1922 yy) angliyaning xalqaro mavqeini saqlab qolishga intildi. u rossiyaning ichki ishlariga qo‘pol ravishda aralashdi. ingliz qo‘shinlari murmansk va arxangelsk shaharlariga kiritildi, mahalliy hokimiyat ag‘darildi. 1918 yil yozida ingliz qo‘shinlari ashxobod va boku shaharlarini egalladilar va kaspiy dengizida o‘z flotiliyalarini yaratib, dengizdagi barcha qatnovni nazorat ostiga oldilar. shuningdek, ular boku-batumi temir yo‘li ustidan nazorat o‘rnatdilar, gruziya, ozarbayjon va armanistonda mustaqil hukumatlar tuzilishiga ko‘maklashdilar. angliyaning maqsadi rossiyani bo‘lib yuborish, 1916 yilda fransiya bilan bitimda qayd etilgan va 1918 yil 13 noyabrda tasdiqlangan hududlar ustidan o‘z hukmronligini o‘rnatish edi. angliyaning o‘zida rossiyaga qarshi harbiy yurishlar xalqning keskin noroziligi va namoyishlariga sabab bo‘ldi. ingliz hukumati qurolli yo‘l bilan rossiya hukumatini yo‘q qilishga urinishdan voz kechishga majbur bo‘ldi. bu esa lloyd jorj hukumatiga berilgan og‘ir zarba edi. hindistonda ingliz mustamlakachilariga qarshi ozodlik xarakati yuksaldi. amritsar shahrida qonli voqea (1919 yil 13 aprel) panjob viloyatida qo‘zg‘olon (1919 yil aprel-may) …

5 / 9

ar va qishloq mehnatkashlari bu kurash va qo‘zg‘olonlarning asosiy kuchlari edi. 1922 yil fevralida angliya yon berishga majbur bo‘lib, misr ustidan bo‘lgan o‘z protektoratini bekor qilajagini bildirdi. misr rasman mustaqil davlat deb e’lon qilindi. lekin ingliz qo‘shinlari ilgargidek misrda qola berdi. angliya strategik jihatdan muhim bo‘lgan o‘rta yer dengizi hududida tayanch nuqtasiga ega bo‘lishni istar edi. kipr angliya tasarrufida bo‘lib, gretsiyani ham o‘z ta’sir doirasiga oladigan bo‘lsa, o‘rta yer dengizi mintaqasida angliyaning rolini oshirib yuborar edi. angliyaning bu rejalarini turkiya buzib yubordi. 1920 yilda izmirning greklar tomonidan bosib olinishi bilan boshlangan grek-turk urushi 1922 yilgacha davom etdi. angliya egey dengizining har ikki tomonida buyuk gretsiya davlatini yaratish niyatida bo‘lgan greklarning da’vosini qo‘llab-quvvatladi. ingliz siyosatining mohiyatini yaxshi tushungan fransiya va italiya esa gretsiyaning kuchayishiga qarshi chiqdilar. angliya birinchi jahon urushidan keyin birinchi marta yakkalanib qoldi. 1922 yil 9 sentabrda muddaniya yaqinidagi jangda grek qo‘shinlari tor-mor etildi va turk qo‘shinlari izmirga kirdi. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk britaniya sanoati olti yirik monopoliyasi"

1918-1939-yillarda buyuk britaniya reja: 1. urushning buyuk brotaniya uchun oqibati 2. ikki urush oralig`ida buyuk britaniya ichki va tashqi siyosati 3. ikkinchi jahon urushi arafasida buyuk britaniya i jahon urushi yillarida ishlab chiqarish va kapital konsentatsiyasi o‘sdi. sanoatning notekis rivojlanishi kuchaydi. toshko‘mir va kemasozlik sanoatlarida maxsulot ishlab chiqarish kamaysada, sanoatning avtomobil, kimyo, aviatsiya va qurolsozlik tarmoqlari tez o‘sdi, natijada urush davrida angliya monopoliyalarining foydasi 4 milliard funt sterling hajmida ko‘paydi. urush ingliz monopoliyalari uchun ulkan foyda manbaiga aylandi. u ingliz iqtisodiyotining barcha kuchlarini jamlashni taqozo etdi. bu esa o‘z navbatida sanoatning va kapitalning birligini kuchaytirdi. kichik va o‘rta korxonalarni...

This file contains 9 pages in PDF format (164.5 KB). To download "buyuk britaniya sanoati olti yirik monopoliyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk britaniya sanoati olti yi… PDF 9 pages Free download Telegram