falsafa fanining mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli

PDF 59 pages 1.9 MB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PDF

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

3-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g‘arb falsafasi 1 1-mavzu. falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma‟ruzachi: m.l.sharipov 2 reja 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi. 2. falsafaning asosiy yo`nalishlari, sohalari va vazifalari. 3. dunyoqarashning tuzilishi, tarixiy shakllari, vazifa va tamoyillari. 4. hozirgi davr o`zbek falsafasining asosiy masalalari va ularni o`rganish vazifalari. 1-mavzu. falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli 3 «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so„zlaridan kelib chiqqan bo„lib, mazkur atamaning dastlabki ma‟nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi.  filosof va filosofiya tushunchalarini birincha marta qadimgi yunon mutafakkiri pifagor ilmiy muomalaga kiritgan. pifagorning fikricha, falsafaning ma‟nosi - haqiqatni izlashdir. 4 pifagor (er.avv. 570-490 y) o„z-o„zingni yerga urish, tubanlashish nodonlikdan boshqa narsa emas, o„zligingdan yuqori turish esa — faylasuflikdir. 5 …

2 / 59

ofimdagi dunyo haqida nimalarni bilaman?  men o`zimni va yashayotgan dunyoni to`g`ri tushunyapmanmi?  aqlga tayanib, narsalarning mohiyatini bilish mumkinmi?  e`tiqod va aql bilimda qanday bog`liq?  hayotning mazmuni va insonning yashashdan maqsadi nima? 9 falsafa - olam, odam va olamda insonning tutgan o`rni, olam bilan odam o`rtasidagi munosabatlarning eng umumiy qonunlari va tamoyillari to`g`risidagi fandir. falsafa - bu ijtimoiy ongning o`ziga xos shakli, nazariy dunyoqarash turidir. bunda insonning dunyoga bo`lgan universal munosabatlari (ontologik, gnoseologik, aksiologik va praksiologik) kategoriyalarning muayyan tizimi orqali umumiylashgan shaklda aks etadi va inson madaniyati yutuqlari sintezlanadi. 10 falsafa fani nimani o`rganadi? falsafaning predmeti nima? falsafaning predmeti - insonda bilishga qiziqish uyg„otadigan, bilimlar va tajriba, muayyan e‟tiqod, ishonch va intuitsiyaga tayangan holda oqilona asoslangan javoblar berishga harakat qiladigan, savollar tug„diradigan har qanday ob‟ektiv va sub‟ektiv borliqdir. boshqacha aytganda, muayyan ob‟ekt haqida muayyan tasavvur hosil qilish maqsadida savol berishga asos bo„lishi mumkin bo„lgan hamma narsa falsafaning …

3 / 59

siya moddiy yoki ruhiy shaklda bo`lishi mumkin, shunga qarab falsafa tarixida materializm, idealizm, monizm, dualizm, plyuralizm kabi ta`limotlar vujudga kelgan. 14 falsafa muammolar ichida “nima birlamchi: ruhmi yoki materiya, ideallikmi (ma`naviylik) yoki moddiylikmi?`` - degan muammo asosiylardan biridir. materializm va idealizmga bo`linish falsafa taraqqiyotining qadimgi davrlaridan boshlangan. nemis faylasufi g.v.leybnis (1646-1716) epikurni eng yirik materialist, aflotunni esa eng yirik idealist deb atagan edi. 15 16 idealistlar - dunyo zamirida materiyadan oldin paydo bo„lgan va uni yaratuvchi ideal narsalar va hodisalar yotadi, degan fikrni himoya qiluvchilar materialistlar – dunyo azaldan moddiy, ong esa bu materiyaning mahsulidir, deb hisoblovchilar 17 falsafani o„rganishdagi yondashuvlar idealizm materializm ob‟yektiv idealizm sub‟yektiv idealizm sodda materializm mexanistik materializm dualizm 18 materializm ("demokrit yo‘li") – falsafadagi yo„nalish, uning tarafdorlari materiya va ong munosabatlarida materiya birlamchi deb hisoblashgan asosiy qoidalari • materiya real mavjud; • materiya ongdan mustaqil mavjud (ya‟ni fikrlovchi jonzotlardan, u haqdagi fikrlar bor yoki yo`qligiga qaramasdan …

4 / 59

qarashlarining mantiqiy isbotlanishi. • materializmning zaif tarafi – ongning mohiyatini to`liq ochib bermagani, olamda materialistlar tushuntira olmaydigan hodisalarining mavjudligi. • materializmda maxsus yo„nalish - vulgar materializm ajratiladi. uning namoyondalari (foxt, moleshott) materiyaning rolini absolyutlashtiradi, materiyani faqat fizika, matematika, ximiya nuqtai-nazaridan ko`rib chiqadi, uning mexanik tomoni bilan qiziqishadi, ongning borligi va materiyaga ta‟sirini tan olishmaydi. • materializm falsafaning asosiy yo„nalishi sifatida demokratik gresiyada, ellinistik davlatlarda, angliyaning, fransiyaning burjua revolyutsiyalari davrida (xvii- xviii), xx asrda sssr va sotsialistik mamlakatlarda tarqalgan. 19 falsafa asosiy masalasining ontologik jihatini namoyon etuvchi falsafiy yondashuvlar dualizm – falsafaning oraliqli (kelishuvchi) yo„nalishi bo„lib, bunda materializm va idealizm qutbiy (bir-birini taqozo etuvchi) munosabatda mavjud bo„ladi. mazkur yo„nalishga r.dekart asos solgan. asosiy holatlari: • ikkita mustaqil substansiya mavjud: moddiy (davom etish xususiyatiga ega bo„lgan) va ma‟naviy (fikrlash xususiyatiga ega bo„lgan); • dunyoda barcha narsalar yoki u bu substansiyalardan kelib chiqqan (ya‟ni moddiy narsalar moddiy, ma‟naviy narsalar ma‟naviydan kelib chiqqan); • …

5 / 59

mas, faqatgina ramziy, deb tan olishgan). deistlar, shuningdek, materiyani ruhiy deb hisoblashgan va materiya bilan ruhni bir-biriga qarama-qarshi qo„yishmagan. 20 falsafa asosiy masalasining gnoseologik jihati empirizm – asoschisi f.bekon, empiristlar bilimning asosida faqat tajriba va hissiy tuyg„ular yotadi, ongda tajribadan oldin hech narsa mavjud emas, degan fikrni ilgari suradi. ratsionalizm – asoschisi r.dekart, ratsionalistlar haqiqiy (ishonchli) bilim faqatgina ongdan keltirib chiqarilgan bo„lishi kerak va bilim hissiy tajribaga bog„liq emas, degan fikrni ilgari suradi. irratsionalizm – asoschilari f.nisshe, a.shopengauer, irratsionalistlarning fikricha, ratsionalist- larning fikrlari ichki mantiqqa ega emas, shuning uchun haqiqiy bilimni faqat aql bilan to„la tushuntirib bo„lmaydi. gnostitsizm – asoschilari materialistlar, gnostiklar bilishning hozirgi holati va kelajagiga optimistik ruhda qaraydilar. ularning fikricha, dunyoni bilib bo„ladi, bilim olish imkoniyati esa, cheklanmagan. agnostiklar - insonning dunyoni bilishini inkor etadi, ya‟ni dunyoni anglab bo„lmaydi, anglash imkoniyatlari insonning bilish imkoniyatlari bilan cheklangan deb hisoblaydi. birlamchi ibtido bilan monizm, dualizm, plyuralizm haqidagi masalalar o`zaro bog`langan …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli"

3-mavzu. falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g‘arb falsafasi 1 1-mavzu. falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma‟ruzachi: m.l.sharipov 2 reja 1. falsafa fanining predmeti, asosiy muammolari va ularning o`ziga xosligi. 2. falsafaning asosiy yo`nalishlari, sohalari va vazifalari. 3. dunyoqarashning tuzilishi, tarixiy shakllari, vazifa va tamoyillari. 4. hozirgi davr o`zbek falsafasining asosiy masalalari va ularni o`rganish vazifalari. 1-mavzu. falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli 3 «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so„zlaridan kelib chiqqan bo„lib, mazkur atamaning dastlabki ma‟nosini donolikka muhabbat deb ...

This file contains 59 pages in PDF format (1.9 MB). To download "falsafa fanining mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining mohiyati va ja… PDF 59 pages Free download Telegram