экология фани

PDF 8 стр. 380,7 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 380,7 КБ

Тип файла PDF

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

1-маьруза. “экология фаннинг предмети. режа: 1. кириш. экологиянинг умумий масалалари 2. экология фанининг предмети ва вазифалари, ривожланиш тарихи 3.экологиянинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги ва вазифалари 4.экология фаннинг асосий бўлимлари. 5. экология фаннинг усуллари. таянч иборалар: абиотик муҳит, антогонистик, гипотеза, глобал, дифференциация, зоология, интеграцсия, контекст, концепция, ноосфера, органик муҳит, тур, сиёсатшунослик, барқарор ривожланиш, цивилизация. 1.1 экология ва табиатдан оқилона фойдаланиш предмет сифатида «экология» атамаси ва унинг маъноси фанга 1866 йилда немис биологи эрнст геккел томонидан киритилган (1834-1919). у экология дэганда муҳит ва организмларнинг ўзаро боғлиқлигини тушунган ва фаннинг бу тармоғига қуйидагича таъриф берган: «экология бу бутун тирик мавжудотларнинг муҳитдаги органик ва ноорганик компонентлари билан ўзаро алоқадорлигини ўрганади, бунда ҳайвонлар ва ўсимликларнинг ноантогонистик ва антогонистик ўзаро алоқадорлигини ҳисобга олади. бир сўз билан айтганда, экология-табиатдаги жами мураккаб алоқадорлик ва ўзаро муносабатларни ўрганадиган фан бўлиб, ч. дарвин фикрича, яшаш учун кураш шартларидан биридир. aйниқса, ч. дарвиннинг эволюцион таълимоти, «турларнинг табиий йўл билан танланишидан келиб …

2 / 8

ати ёки организмлар гуруҳининг атроф муҳитга ёки тирик организмларнинг бир- бири ва яшаш муҳити билан ўзаро муносабатлари ҳақидаги фандир». 1.2 экология ва табиатдан оқилона фойдаланишнинг бошқа фанлар билан ўзаро боғлиқлиги. экология биологик фан. у «организм - муҳит» тизимида организмларни белгиловчи элементларни ташкил этувчилардан биридир. шу билан бир қаторда бу маълум маънода муҳитга боғлиқ бўлган «кучсиз» элементдир. организмлар учун муҳитнинг «об - ҳавоси» муҳим аҳамиятга эга, бироқ ўз ўрнида «табиатда ноқулай об-ҳавонинг ўзи йўқ». шунга қарамасдан, яшаш муҳитининг ёмонлашиши муҳитга нисбатан бефарқ муносабатда бўлганда организмларга салбий таъсир этади. муҳит ёмонлашишни қабул қилмайди, уларни фақат организмларгина қабул қилади. шунинг учун ҳам экология ўз иши фаолияти давомида зоология, ботаника, микробиология, физиология, генетика, биокимё, еволюцион биология, геология, полеонтология ва бошқа фанларнинг маълумотлари ва услубларига таянган ҳолда иш кўради. бу фанлардан экология кўпгина изланиш услубларини ва қисман асосий тушунча ва атамаларни қабул қилган. бошқа жиҳатдан биз «муҳит» деб тушунаётган элемент геология, геокимё, геофизика, табиий география, …

3 / 8

дизлари билан биология фани заминида ривожланган бўлсада, унинг доирасидан чиқиб янги интеграллашган фанга айланди ва табиий, техник ва ижтимоий фанлараро кўприк вазифасини бажармоқда» деб мутлақо тўғри ёзган (24 бет). шунга кўра, ер ҳақидаги фанларга ҳам тааллуқлидир, дэсак хато қилмаймиз. экология нафақат юқорида қайд этилган фанлар билан, балки маълум даражада иқтисод, математика, информатика, кибернетика ва бошқа қатор фанлар билан ҳам чамбарчас боғлиқ. экология ва табиат муҳофазаси фани ҳақида ҳам тўхталиш лозим. экология ва табиат муҳофазасининг вазифалари бир-бирига чамбарчас боғлиқлигини ҳисобга оладиган бўлсак, уларни бир биридан ажратувчи чэгарани аниқлаш асло мумкин эмас. бошқача айтганда, экологияни табиат муҳофазасининг назарий асоси деб қараш мумкин. ўз навбатида, табиат муҳофазаси – экологик вазифаларнинг амалий тадбирлари ва ҳал етиш усулидир. шу маънода баъзи ҳолларда қўлланиладиган «техник экология», «саноат экологияси» ва баъзи тушунчалар экологик фан ҳисобланмайди. улар фақат экологик масалаларнинг муҳандислик ечимини таъминлайди ва дастлаб табиий муҳитнинг сифатини сақлаб қолади. 1.3 экология ва табиатдан оқилона фойдаланишнинг асосий бўлимлари. …

4 / 8

, экология бошқа фанлар сингари нафақат турдош фанлар ғояларини ўзига сингдиради ва унинг ўзи ҳам қуйидаги бўлимларга (1999) бўлинади. умумий экология – ўзаро боғлиқ ва ўзаро ҳаракатдаги организмларнинг яшаш муҳити қонуниятлари ҳақидаги фан. умумий экологиянинг асосий вазифаси 1954 йили киевда бўлиб ўтган екологларнинг иии конференцияси қарорларида қуйидагича белгиланган:  организмлар ва муҳит ўртасидаги к ўп қиррали муносабатларни аниқлаш учун турларнинг муҳитга тарихий мосланиш ёълларини ўрганиш;  турнинг яшаш шакли бўлмиш тур вакиллари ҳосил қиладиган ва ривожланадиган популяцияларни ўрганиш билан бир вақтда уларнинг фарқланиши, сон ва сифат ўзгаришини ўрганиш;  маълум жойда, маълум муҳит ҳосил бўлган ва ривожланаётган биоценозларни, улар ичидаги организмларнинг муносабатларини ўрганиш (эргашев a., 2003). умумий экология ўз навбатида аутэкология ва синэкологияга бўлинади. aутэкология муҳит билан алоқадор ва ўзаро ҳаракатдаги турлар популяцияси ёки уларнинг келиб чиқиши ва турлараро муносабатини ўрганади. шунинг учун баъзан экологиянинг бу бўлими турлар экологияси деб ҳам юритилади. бу атама 1896 йилда к. шрётер томонидан киритилган. …

5 / 8

а назарий таҳлил қилиш жараёнида жамият, табиат, инсон ва унинг яшаш муҳити ҳамда инсониятнинг глобал муаммоси бўлган яшаш муҳитини нафақат сақлаб қолиш, балки яхшилаш ёълларини ўрганади» (1998, 3-бет). экология, эволюцион биология, генетика ва полеонтология туташ келган жойда еволюцион экология вужудга келган бўлса, тарихий геология, палеогеография ва палеоклиматологиялар туташган жойда эса палеоэкология вужудга келди. охирги ўн йилликда. уни шаҳар экологияси, қишлоқ хўжалик экологияси (ёки агроэкология) ва саноат экологиясига бўлинган ҳудудий экология ривожланди. баъзан уларни махсус (ёки амалий) экологияга бирлаштирадилар. ундан умумий ишлаб чиқариш жараёнида жамиятнинг табиий муҳит билан ўзаро ҳаракатини ўрганувчи инженерлик экологияси ажралиб чиқди. космос экологияси, хужайралар экологияси ва микроорганизмлар экологияси каби экологиянинг тармоқ ва бўлимлари жадал равишда ривожланмоқда. хуллас, экологиянинг яна бир: ер шарининг тирик қисми ҳақидаги бўлими - глобал экология вужудга келди. глобал экология бутун ер шарини ўз ичига олувчи биосфера (ҳаёт қобиғи) ни ўрганади. 1.4 экология ва табиатдан оқилона фойдаланишнинг вазифалари. экология бошқа табиий фанлар сингари назария, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "экология фани"

1-маьруза. “экология фаннинг предмети. режа: 1. кириш. экологиянинг умумий масалалари 2. экология фанининг предмети ва вазифалари, ривожланиш тарихи 3.экологиянинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги ва вазифалари 4.экология фаннинг асосий бўлимлари. 5. экология фаннинг усуллари. таянч иборалар: абиотик муҳит, антогонистик, гипотеза, глобал, дифференциация, зоология, интеграцсия, контекст, концепция, ноосфера, органик муҳит, тур, сиёсатшунослик, барқарор ривожланиш, цивилизация. 1.1 экология ва табиатдан оқилона фойдаланиш предмет сифатида «экология» атамаси ва унинг маъноси фанга 1866 йилда немис биологи эрнст геккел томонидан киритилган (1834-1919). у экология дэганда муҳит ва организмларнинг ўзаро боғлиқлигини тушунган ва фаннинг бу тармоғига қуйидагича таъриф берган: «экология бу бутун тирик...

Этот файл содержит 8 стр. в формате PDF (380,7 КБ). Чтобы скачать "экология фани", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: экология фани PDF 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram