sun’iy intelekt va ekspert tizim tushunchalari

DOCX 36 pages 71.5 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.5 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

www.xurshid.com; sun’iy intelekt va ekspert tizim tushunchalari mundarija kirish………………………………………………………………………………3 asosiy qisim 2.1 sun’iy intelektual tizimlar………………………………………………..…….5 2.2 sun’iy intelekt va uning rivojlanish bosqichlar…………………………...……10 2.3 expert tizimlari va uning rivojlanish bosqichlari………………………………21 xulosa…………………………………………………………………….………35 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………37 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi: axborot texnologiyalari kundan - kunga rivojlanib borayotgan hozirgi kunda bizning respublikamizda ham bu sohaga alohida e’tibor qaratilmoqda. respublikamiz prezidenti sh.m. mirziyoyev tomonidan pq-2909-sonli “oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori oliy ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish, mamalakatimizni ijtimioy-iqtisodiy rivojlantirish borasidagi ustuvor vazifalarga mos holda kadrlar tayyorlashning ma’no-mazmunini tubdan qayta ko‘rib chiqish, xalqaro standartlar darajasida oliy malakali mutaxassislar tayyorlash uchun zarur sharoitlar yaratish maqsadida qabul qilingan qarorlar fikrlarimizga yaqqol dalil bo‘la oladi. shu munosabat bilan respublikamizning qator ta’lim muassasalarining texnika bazasi, jumladan, kompyuter texnikasining yangi avlodi bilan jixozlanishi, shuningdek, ularning internet tarmog‘lariga ulanishi, elektron aloqalar bilan ta’minlanishiga e’tibor yanada kuchaydi. bularning hammasi ta’lim mazmunini samarali jihozlash maqsadida respublika ta’lim muassasalariga yangi pedagogik va axborot …

2 / 36

ning maqsad va vazifalari: umumiy o‘rta ta’lim maktablarida “informatika va hisoblash texnikasi asoslari” fanining “intellektual va ekspert tizimlari” bobini o‘qitish uslubiyotini takomillashtirish. mazkur kurs ishida “informatika va hisoblash texnikasi asoslari” fanining “intellektual va ekspert tizimlari” bobini o‘qitish uslubiyotini rivojlantirish. kurs ish predmeti va obyekti: umumiy o‘rta ta’lim maktablarida “informatika va hisoblash texnikasi asoslari” fanining “intellektual va ekspert tizimlari” bobini o‘qitish uslubiyoti. umumiy o‘rta ta’lim maktablarida “informatika va hisoblash texnikasi asoslari” fanining “ intellektual va ekspert tizimlari” bobini o‘qitish jarayoni. 1.1. sun’iy intelektual tizimlar sun’iy intellekt borasida oxirgi 30 yil ichida olib borilayotgan tadqiqotlarni shartli ravishda uch bosqichga bo‘lish mumkin. birinchi bosqichda (50-yillarning oxiri) olimlarning xarakati evristik (mutaxassisning tajribasi asosida) izlash nazariyasini yaratishga va faoliyat yoki intellekt darajasiga tegishli bo‘lgan «masala yechuvchilar»ni yaratish bo‘yicha muammoni hal qilishga qaratilgan. tadqiqot uchun instrument (asbob) bo‘lib exm xizmat qilgan xar hil o‘yinlar, oddiy musiqa asarlari, matematik masalalar o‘ylab topilgan. shunga o‘xshash masalalarni tadqiqot uchun …

3 / 36

y moxiyat asosida a. n yuell va g. saymon tomonidan yaratilgan «universal masalalar echuvchi»ni yaratishga bo‘lgan urinish bexuda ketdi, chunki evristik algoritmlar xar bir masalaning xususiyatiga kuchli darajada bog‘liq. asosiy qiyinchiliklar masalani yechish uchun yaratilgan usullarni sun’iy muxitlarda emas, balki xaqqoniy muxitda qo‘llashga urinish jarayonida sodir bo‘ldi. bu qiyinchiliklar tashqi dunyo to‘g‘risidagi bilimlarni ifodalash muammolari bilan, bu bilimlarni saqlashni tashqil qilish va ularni yetarli darajada izlash, exm xotirasiga yangi bilimlarni kiritish xamda eskirib qolganlarini olib tashlash, bilimlarning to‘laligi va bir-biriga zidligini tekshirish va shunga o‘xshashlar bilan bog‘liq. ko‘rsatilgan muammolar bugungi kunda ham to‘la yechilmagan, lekin xozirgi paytga kelib shu narsa ravshan bo‘lib qoldiki, muammolarni yechish — samarali sun’iy intellekt sistemasini yaratishning kaliti ekan. ikkinchi bosqichda asosiy e’tibor (60-yillarning oxiridan to 70 yilgacha) intellektual robotlar (real uch o‘lchovli muxitda mustaqil xolda xarakat qiladigan va yangi masalalarni yechadigan robotlar) qurishga qaratildi. bu borada «intellektual» funksiyalarning kerakli doirasi: maqsadga yo‘naltirilgan xulq (xolat)ni ta’minlash, …

4 / 36

ashtirilgan xarakatlarning kutilayotgan natijalarini nazorat qiluvchi algoritmlar kiritilishi kerak. demak, intellektual robotlar bilimlar manbaiga ega bo‘lishi shart. bu bilimlar manbaida bilimlar va maxsus blok («reja tuzuvchi») saqlanadi. «reja tuzuvchi» blokning zimmasiga robotning xarakati programmasini tuzish yuklangan. bu xarakat programmasi robot tomonidan qabul qilinadi va robotning sensor (ko‘rish vositasi) sistemasi orqali kuzatiladi. robotning ish jarayonida «yechuvchi blok» bo‘lishi kerak. bu blok robotning xarakati to‘g‘risidagi yechimni qabul qiladi. xar ikkala blok bilimlar manbaida saqlanuvchi bilimlar asosida ishlaydi. bu bosqichda ayrim muammolar aniqlandiki, intellektual robotlar yaratishda ularni xal etish zarur. shunday muammolarga faoliyat ko‘rsatadigan muxit xaqidagi bilimlarni tasavvur etish, ko‘z bilan ko‘rganlarni o‘zlashtirish, o‘zgaruvchan muxitda robotlar xulqi (xo-lati)ning murakkab rejalarini tuzish va robotlar bilan tabiiy tilda muloqotda bo‘lish kiradi. uchinchi bosqichda (70-yillarning oxiridan boshlab) tadqiqotchilarning e’tibori amaliy masalalarni yechish uchun mo‘ljallangan intellektual sistemalarni yaratish muammolariga qaratildi. xar qanday intellektual sistema, uning qayerda qo‘llanishiga bog‘liq bo‘lmagan xolda odam mashina sistemasidir. mashina sifatida exm ishlatiladi. …

5 / 36

va muloqot sistemasini ko‘rsatish mumkin. «yechuvchi» bilimlar manbaidan keladigan ma’lumotlar asosida foydalanuvchi uchun kerakli programmalarni avtomatik tarzda birlashtiradi. muloqot sistemasi — bu bilimlar manbaida foydalanuvchi tilidan bilimlarni tasavvur qilish tiliga o‘tkazishni hamda teskari jarayonni amalga oshiradigan translyator («tarjimon»)lar majmuasidir. «yechuvchi» va muloqot sistemalarining vazifalari va ishlash prinsipi xususida risolaning keyingi qismida so‘z yuritiladi. sun’iy intellektli sistemalarga: informatsion qidiruv sistemalari (savol-javob sistemalari), xisob-mantiq sistemalari va ekspert sistemalari kiradi. intellektual informatsion-qidiruv sistemalari exm bilan muloqot jarayonida foydalanuvchilarning tabiiy tilga yaqin bo‘lgan kasb tillarida so‘nggi foydalanuvchilar (programma tuzmaydiganlar) bilan ma’lumotlar, bilimlar manbalari o‘rtasida o‘zaro muloqotni ta’minlaydi. bu sistemalar sun’iy intellekt sistemalarining dastlabkilaridan bo‘lib, ular ustida olib borilgan tadqiqotlar xisoblash texnikasi rivojlanishi bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan. xisob-mantiq sistemalari, amaliy matematika va programmalashtirish soxasida mutaxassis bo‘lmagan so‘nggi foydalanuvchilarni, murakkab matematik usullar va shunga o‘xshash amaliy programmalardan foydalanib, o‘zaro muloqot shaklida o‘zlarining masalalarini exmda yechishni ta’minlaydi. ekspert sistemalar nima? yuqori malakali mutaxassislar bilimiga ega bo‘lgan sistemalar …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sun’iy intelekt va ekspert tizim tushunchalari"

www.xurshid.com; sun’iy intelekt va ekspert tizim tushunchalari mundarija kirish………………………………………………………………………………3 asosiy qisim 2.1 sun’iy intelektual tizimlar………………………………………………..…….5 2.2 sun’iy intelekt va uning rivojlanish bosqichlar…………………………...……10 2.3 expert tizimlari va uning rivojlanish bosqichlari………………………………21 xulosa…………………………………………………………………….………35 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………37 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi: axborot texnologiyalari kundan - kunga rivojlanib borayotgan hozirgi kunda bizning respublikamizda ham bu sohaga alohida e’tibor qaratilmoqda. respublikamiz prezidenti sh.m. mirziyoyev tomonidan pq-2909-sonli “oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori oliy ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish, mamalakatimiz...

This file contains 36 pages in DOCX format (71.5 KB). To download "sun’iy intelekt va ekspert tizim tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: sun’iy intelekt va ekspert tizi… DOCX 36 pages Free download Telegram