ona tilida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish

DOCX 36 pages 62.1 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.1 KB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

www.xurshid.com; ona tilida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish mundarija kirish i bob. tanqidiy fikrlash tushunchasi va uning nazariy asoslari 1.1. tanqidiy fikrlash tushunchasi, mohiyati va xususiyatlari 1.2. ona tili ta’limida tanqidiy fikrlashni shakllantirishning ilmiy-nazariy asoslari ii bob. ona tili darslarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning samarali yo‘llari 2.1. tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga yo‘naltirilgan metod va usullar 2.2. tanqidiy fikrlashga o‘rgatuvchi mashg‘ulotlar tahlili va ularning natijalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: tanqidiy fikrlash – bu insonning atrof-muhitdagi hodisalarni puxta o‘ylab, tahlil qilib, asosli xulosa chiqara olishi, voqelikka biryoqlama emas, balki har tomonlama yondashib, muammoning tub ildizini anglay olishi demakdir. ushbu kompetensiyani rivojlantirish yoshlar ongida shunchaki bilimni emas, balki chuqur tushunchalarni shakllantiradi. bugungi kunda ko‘plab mamlakatlar ta’lim tizimida “o‘rgatuvchi ta’lim”dan “o‘ylashga majbur qiluvchi ta’lim”ga o‘tish yo‘li tanlanmoqda. o‘quvchi tayyor bilimni emas, uni mustaqil izlab topish, uni turli manbalar orqali sinchiklab tahlil qilish, haqiqatga yaqin xulosa chiqarish ko‘nikmasini egallashi kerak. bugungi globallashuv davrida har bir millatning taraqqiyoti, …

2 / 36

irish uchun nihoyatda samarali maydonga aylanishi mumkin. chunki til faqat aloqa vositasi emas, balki tafakkur, tafsir, anglash va tahlil qilish vositasi hamdir. ona tili darslarida beriladigan matnlar, topshiriqlar, grammatik tahlillar, ifoda uslublari, savol-javoblar orqali o‘quvchilarda nafaqat til ko‘nikmalari, balki fikrlash uslublari, mulohaza yuritish madaniyati ham shakllanadi. ayniqsa, adabiy matnlar ustida ishlash, har xil fikrlar bildirish, qahramonlarning xatti-harakatlarini baholash, muqobil yakunlarni taklif qilish orqali o‘quvchilar turlicha qarashlarni solishtirishga, ishonchli dalillar asosida o‘z pozitsiyasini himoya qilishga o‘rganadilar. yana bir muhim jihat shundaki, bugungi yoshlar ko‘plab axborot oqimlari orasida yashamoqda. ijtimoiy tarmoqlar, ommaviy axborot vositalari, turli bloglar va reklama materiallari orasida haqiqiy va yolg‘on axborotni ajrata olish, tanqidiy yondashuv orqali har bir ma’lumotni sinchiklab o‘rganish, uning foyda yoki zararini ilg‘ay olish tanqidiy fikrlashni talab qiladi. o‘qituvchi bu borada o‘quvchilarning faqat bilim darajasini emas, balki dunyoqarashi, tafakkur kengligini ham rivojlantirishi kerak. shuningdek, tanqidiy fikrlashni shakllantirish o‘quvchining nutq madaniyatiga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. fikrni aniq, …

3 / 36

larni aniqlay oladi, yangicha qarashlarni ilgari suradi va oxir-oqibat ongli, mas’uliyatli qaror qabul qilishga o‘rgatiladi. bundan tashqari, tanqidiy fikrlovchi o‘quvchi dars jarayonida faol bo‘ladi. u berilgan topshiriqni shunchaki bajarmaydi, balki topshiriqni nima maqsadda bajarayotgani, qanday muammoni hal qilayotgani, bu topshiriqdan qanday foyda olishi mumkinligi haqida ham o‘ylaydi. shu sababli zamonaviy metodikalarda tanqidiy fikrlashni rag‘batlantiruvchi mashg‘ulotlar – “muammo asosida ta’lim”, “debat metodlari”, “muloqotli savollar” va boshqa usullar keng qo‘llanmoqda. o‘qituvchining vazifasi – bu vositalarni did bilan tanlash, mavzuga moslashtirish va har bir o‘quvchini ushbu jarayonga faol jalb qilishdan iborat. tanqidiy fikrlash bugungi yosh avlodni hayotga tayyorlash, uni puxta bilimli, mustaqil fikrlaydigan, ijtimoiy faol, fikr-mulohazali shaxs sifatida shakllantirishning muhim omilidir. ona tili darslari esa bu yo‘lda eng qulay va samarali vositalardan biri hisoblanadi. zero, til bu – tafakkur, tafakkur esa jamiyatning yuksalish mezonidir. demak, ona tilida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish – nafaqat ta’limning, balki butun jamiyatning taraqqiyotiga xizmat qiladigan asosiy vositadir. kurs ishining …

4 / 36

hiqish. kurs ishining obyekti: o‘rta ta’lim muassasalarida ona tili fanini o‘qitish jarayoni. kurs ishining predmeti: ona tili darslarida tanqidiy fikrlashni shakllantirishga qaratilgan metodik usullar, yondashuvlar va amaliy mashg‘ulotlar. kurs ishining tuzilishi: kirish, 2 bob, 4 paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar iborat. i bob. tanqidiy fikrlash tushunchasi va uning nazariy asoslari 1.1. tanqidiy fikrlash tushunchasi, mohiyati va xususiyatlari bugungi kunda ta’limda o‘quvchilarni faqat bilim bilan qurollantirish emas, balki ularni olingan bilimlarni tahlil qilish, baholash, xulosa chiqarish va yangilik yaratishga yo‘naltirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. bunday kompetensiyalarni shakllantirishda tanqidiy fikrlash asosiy vosita bo‘lib xizmat qiladi. tanqidiy fikrlash – bu inson tafakkurining yuqori bosqichidir. u o‘z ichiga tahlil qilish, solishtirish, baholash, muqobil fikrlarni ko‘ra olish, dalillarga asoslangan xulosalar chiqarish kabi intellektual faoliyatlarni oladi[footnoteref:1]. [1: abduazizov a. “nutq madaniyati asoslari”, toshkent: o‘qituvchi, 2005.] tanqidiy fikrlash tushunchasi ko‘plab ilmiy manbalarda turlicha ifodalangan bo‘lsa-da, ularning barchasida quyidagi umumiy jihatlar mavjud: – tanqidiy fikrlash shaxsning muammoni chuqur …

5 / 36

ususiyatlar bilan tavsiflanadi: 1. faollik – tanqidiy fikrlovchi shaxs passiv axborot qabul qiluvchi emas, balki faol tahlilchi sifatida ishtirok etadi. 2. mantiqiylik – fikrlar zanjiri mantiqan asoslangan, izchil va aniq bo‘ladi. 3. dalillilik – har qanday fikr yoki mulohaza dalil va faktlarga tayanadi. 4. ochiqlik – tanqidiy fikrlovchi turli nuqtai nazarlarni qabul qilishga tayyor bo‘ladi, ularni solishtirib baholaydi. 5. tahlilchanlik – voqelik yoki fikr mohiyatini tahlil qilib, sabab-oqibat bog‘liqligini aniqlay oladi. 6. skeptiklik – har qanday axborotga shubha bilan emas, sinchkovlik bilan yondashadi, ishonchliligini tekshiradi. tanqidiy fikrlash, ayniqsa, ona tili ta’limida alohida o‘rin tutadi. matnni tahlil qilish, muallif pozitsiyasini aniqlash, qahramonlar harakatiga baho berish, savollarga mustaqil javob berish, qarama-qarshi fikrlar bilan ishlash – bularning barchasi tanqidiy fikrlashni faollashtiradigan omillardir. o‘quvchining o‘qigan matn asosida tahliliy savollarga javob berishi, fikrini asoslab ifodalashi uning tanqidiy tafakkurini rivojlantiradi. tanqidiy fikrlash – bu shunchaki fikr bildirish emas, balki fikrni chuqur asoslash, tahlil qilish va xulosaga …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tilida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish"

www.xurshid.com; ona tilida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish mundarija kirish i bob. tanqidiy fikrlash tushunchasi va uning nazariy asoslari 1.1. tanqidiy fikrlash tushunchasi, mohiyati va xususiyatlari 1.2. ona tili ta’limida tanqidiy fikrlashni shakllantirishning ilmiy-nazariy asoslari ii bob. ona tili darslarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning samarali yo‘llari 2.1. tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga yo‘naltirilgan metod va usullar 2.2. tanqidiy fikrlashga o‘rgatuvchi mashg‘ulotlar tahlili va ularning natijalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: tanqidiy fikrlash – bu insonning atrof-muhitdagi hodisalarni puxta o‘ylab, tahlil qilib, asosli xulosa chiqara olishi, voqelikka biryoqlama emas, balki har tomonlama yondashib, muammoning tub ildizini angl...

This file contains 36 pages in DOCX format (62.1 KB). To download "ona tilida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tilida tanqidiy fikrlashni … DOCX 36 pages Free download Telegram