o‘zbek folklori

PPTX 31 pages 12.2 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.2 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

pptxgenjs presentation o‘zbek folklori by mirzabek xolyorov xalq maqollari, topishmoqlar latifalar, lof, askiya janri. dramatik tur 1 reja: 1 maqol –og‘zaki ijodning eng faol janri. 2 topishmoq parimik janr sifatida.. 3 loflarning janr xususiyati. askiya o‘zbek xalqining milliy merosi sifatida. 4 o‘zbek xalq teatri va tomosha san’ati 2 m a o q l l a r maqol turmush tajribalari zaminida tug'ilgan va xalq donoligini ifodalagan qisqa, ko'pincha she’riy shakldagi hikmatli so'zlar, chuqur ma’noli iboralardir. maqollar xilma-xil mavzularda bo'lib, hayotning turli masalalarini qamrab oladi. xalq maqollari donish so‘zlari hayot haqidagi donishli fikrlar, ta’limlar va maslahatlar. qo‘shimcha ma’nolar maqollarda bir necha ma’no birlashishi, ramziy ma’nolar bo‘lishi mumkin. o‘xshashliklar maqollarning til va mazmun jihatidan o‘xshash o‘zaro aloqador bo‘lishi. o‘ziga xos xususiyatlar qisqa, ravshan, xotirda qoladigan ibora bo‘lib, hayot haqiqatlarini aks ettiradi. 4 maqol arabcha “qavolla” so‘zidan olingan va “aytmoq, so‘zlamoq” ma’nolarini anglatadi. xalq orasida “qavlida sobit” yoki “qavlida tutruqsiz” iboralari bor: birinchisida “so‘zida …

2 / 31

da”, “hunari yo'q kishining, mazasi yo'q ishining”. 2. maqol xalq og'zaki ijodining juda qadimiy shakllaridan biri bo'lib, unda xilma-xil badiiy ifoda vositalari — ohangdosh tovushlar takrori bo'ladi. 1.“maqol” atamasi arabcha qavlun - gapirmoq, aytmoq so’zidan olingan. maqol janrining o’rganilish tarixi mahmud koshg’ariyga borib taqaladi. o’zining “devonu lug’ati turk” asarida 400 ga yaqin maqol va matallar o’rin olgan, undan tashqari so’z mulkining sultoni alisher navoiy, zahiriddin muhammad bobur va boshqalarning ijodida ham maqollarga alohida e’tibor berilganligini ko’rishimiz mumkin. maqollar tuzilishiga ko‘ra, bir va bir necha sintaktik butunliklar asosida tashkil topgandir. bir sintaktik butunlikdan iborat maqollar, odatda bir qismli maqollar sanalib, ko‘pincha darak gap yo‘sinida bo‘ladi: “ayol tilini ayol biladi”, “arg‘imchiga qil-quvvat”, “vatanni sotgan er bo‘lmas”, “gavhar yerda yotmas”, “yomon it egasini qopar”, “ishni ishchandan o‘rgan” kabi. ko‘p sintaktik butunlikdan iborat maqollar esa ko‘p qismli, yoki murakkab maqollar deb yuritiladi. bunday maqollar bir-biriga o‘xshash, yoki zid fikrlar bayonidan iborat bo‘ladi. xalqning turmush …

3 / 31

, quyonni – uzunquloq, itni – shalpangquloq, ko‘zni – darcha, bug‘doyni – qizil deb atalashidagi sirlilik topishmoqlar turlari. 1 bir predmetli topishmoqlar “bossang, vaqillaydi” 2 ikki predmetli topishmoqlar tog‘da talaymonni ko‘rdim, suvda sulaymonni ko‘rdim. tuzsiz pishgan oshni ko‘rdim, yumalab yotgan toshni ko‘rdim,- 13 topishmoqlar yozma badiiy adabiyotga ham samarali ta’sir ko‘rsatib, mumtoz she’riyatda lug‘z, chiston, muammo, ta’rix va muvashshah singari janrlarning yuzaga kelishiga ta’sir ko‘rsatgan bo‘lsa, xx asrda o‘zbek bolalar she’riyatida adabiy topishmoqlar yozishning an’anaviy tus olishini ta’minladi. bu sohada jahon otin uvaysiy, g‘afur g‘ulom singari zabardast shoirlar boshlagan an’anani shukur sa’dulla, ilyos muslim, adham rahmat, po‘lat mo‘min, safar barnoyev, tursunboy adashboyev, rauf tolib va s.g‘afurov singari bolalar adabiyotining turli avlodiga mansub ijodkorlar davom ettirmoqdalar. “masal” arabcha sо‘z bо‘lib, “namuna, misol” ma’nosini bildiradi. masal xalq og‘zaki ijodida ham she’riy, ham nasriy yо‘lda yozilgan, asosini majoziy va ramziy obrazlarning faol harakati tashkil etgan, ta’limiy mazmundagi satirik va yumoristik tanqid ruhida bayon …

4 / 31

chki, qunduz, asalari obrazlaridir. bulbul va kaptar obrazi tinchlik, osoyishtalik, baxt va saodat ramzi bо‘lib kuylab kelingan. tez aytishlar tez aytish bolaning tilini ravon, burro qilishdan tashqari, aqliga – aql qo‘shadi, ongini rivojlantiradi, xotirasini mustahkamlaydi, ota-onasiga, el-yurtiga, o‘zini qurshab olgan olamga nisbatan mehr-muhabbatini oshiradi. 18 – e jo‘ra, bizning quyoshlamada quyoshmalashib ket, quyoshlamalashsang ham quyoshmalashib ket, quyoshlashmalashmasang ham quyoshmalashib ket. tez aytishni tez ayting! 19 olti juft oq chinni choynakka to ‘rt juft ko‘k qopqoq, to ‘rt juft ko‘k chinni choynakka olti juft oq qopqoq yopsa bo‘ladimi? qurilishga terak kerak, demak, ekmoq kerak terak. tolib turupni tarozida tortib topshirdi. oq choynakka oq qopqoq, ko‘k choynakka ko‘k qopqoq. oltin o‘tloq — oq о‘tloq. loflar. badiiy adabiyotda qo‘llanadigan san’atlardan biri «mubolag‘a» deyiladi. arab tilidan olingan bu so‘z kuchaytirish, bo‘rttiiish, giperbola ma’nolarini anglatadi. adabiyotshunoslikda mubolag‘aning uch turi belgilangan: tablig‘ - biror og‘ir ishni bajarish qayd etiladi, ammo shaxsning irodasi, xohishi va matonati bilan …

5 / 31

a ham, badiiy adabiyotdagi mazkur san’atni qo‘llash maqsadi bilan farqlanadi. chunki xalq ijodidagi dostonlar, ertaklar, yozma adabiyotdagi she’rlar, dostonlarda mubolag‘a qahramonning zimmasidagi og‘ir vaziyat, u bajargan vazifa oddiy emasligini ta’kidlash maqsadini ko‘zlaydi. «90 molning terisidan po‘stini, 15 molning terisidan kovushi», «14 botmon yoyni qo‘iiga ushlab, yetti yashar bola ko‘tarib tortdi, tortib qo‘yib yubordi... asqar tog‘ining katta cho‘qqilarini yulib o‘tdi, ovozasi olamga ketdi» mehr emas, ohim o‘tidin ko'kka yetmish bir sharar, ayb emasdur gar desam: «dam ursam aflok o‘rtanur» loflar badiiy adabiyotning epik turi (jinsi)ga mansub janr. uning hajmi cheklangan: ikki-uch, uch-to‘rt jumladan iborat. asosan, dialogda qatnashgan ikki lofchi suhbatidan bir lavha tarzida boiadi. ularda bo'rttirilgan yolg'on voqea to'qishda mohir, tajriba to'plagan lofchi deb hisoblangan shaxslar musobaqalashadi. har ikki taraf aytayotgan voqeasining yolg‘on va to'qima ekanini juda yaxshi biladi, lekin mutlaqo bu fikrini ochiq aytmaydi. loflami, ko‘pincha, latifago‘ylar, askiyachilar, qiziqchilar ijro etishgan. turli sayillarda, yig‘inlarda, gap-gashtaklarda kimdir lof aytishni boshlagani zahoti …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek folklori"

pptxgenjs presentation o‘zbek folklori by mirzabek xolyorov xalq maqollari, topishmoqlar latifalar, lof, askiya janri. dramatik tur 1 reja: 1 maqol –og‘zaki ijodning eng faol janri. 2 topishmoq parimik janr sifatida.. 3 loflarning janr xususiyati. askiya o‘zbek xalqining milliy merosi sifatida. 4 o‘zbek xalq teatri va tomosha san’ati 2 m a o q l l a r maqol turmush tajribalari zaminida tug'ilgan va xalq donoligini ifodalagan qisqa, ko'pincha she’riy shakldagi hikmatli so'zlar, chuqur ma’noli iboralardir. maqollar xilma-xil mavzularda bo'lib, hayotning turli masalalarini qamrab oladi. xalq maqollari donish so‘zlari hayot haqidagi donishli fikrlar, ta’limlar va maslahatlar. qo‘shimcha ma’nolar maqollarda bir necha ma’no birlashishi, ramziy ma’nolar bo‘lishi mumkin. o‘xshashliklar maqollarnin...

This file contains 31 pages in PPTX format (12.2 MB). To download "o‘zbek folklori", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek folklori PPTX 31 pages Free download Telegram