membranali jarayon va qurilmalarni hisoblash

DOCX 6 pages 109.7 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.7 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

amaliy mashg’ulot №9 mavzu: membranali jarayon va qurilmalarni hisoblash.(2 – soat). umumiy tushunchalar quyuq va gaz aralashmalarni ajratish jarayonlari xalq xo`jaligining ko`p sohalarida muhim ahamiyatga ega. bunday aralashmalarni ajratishda haydash, rektifikatsiya, ekstraktsiya, adsorbtsiya jarayonlari keng ishlatiladi. lekin, gaz va suyuq aralashmalarni ajratishning eng universal usuli, yarim o`tkazuvchan to`siq membranalar yordamida ajratishdir(3.61-rasm). kimyo va neftni qayta ishlash sanoatlarida membrana usullari azeotrop aralashmalarni ajratishda, eritmalarni tozalash va kontsentratsiyasini orttirishda, yuqori molekulali birikmalarni eritmalaridan ajratib olishda; biotexnologiya va meditsina sanoatida vaktsina, fermentlarni ajratish va tozalashda; oziq - ovqat sanoatida sabzavot va mevalar sharbatlari kontsentratsiyasini oshirish uchun, suvni va suvli eritmalarni qayta ishlashda, oqava suvlarni tozalashda membrana jarayonlari keng qo`lamda qo`llaniladi. oxirgi yillarda gaz aralashmalarni ushbu usulda ajratish jadal ravishda rivojlanmoqda. xozirgi kunda havodan kislorodni, geliyni va so2 ni tabiiy gazdan ajratib olishda ishlatilmoqda. hisobotlar va yig`ilgan tajriba natijalari shuni ko`rsatadiki, membranalarni qo`llash mavjud texnologiyalarda katta iqtisodiy samara berishi mumkin va yangi, sodda energetik …

2 / 6

modda bir yoki bir necha komponent bilan to`yinadi yoki shu komponentlar miqdoriga moddada kamayadi. qator hollarda jarayon shunchalik to`liq o`tadiki, moddada deyarli dispers faza qolmaydi, chunki ular membranada ushlanib qoladi. membranali jarayonlar asosiy harakatlantiruvchi kuch turiga qarab klassifikatsiyalanadi. odatda ushbu jarayonlarning harakatlantiruvchi kuchi bo`lib kimyoviy yoki elektrokimyoviy potentsial gradienti hisoblanadi. lekin texnik hisoblarda, ushbu jarayonlarning tezligini harakterlaydigan bosim, temperatura va h. gradienti qabul qilinishi mumkin. shunday qilib, membranali jarayonning harakatga keltiruvchi kuchi sifatida bosimlar gradienti - baromembranali jarayonlar (teskari osmos, nano-, ulgptra- va mikrofiltrlash), kontsentratsiyalar gradienti - diffuzion - membranali jarayonlar (dializ, membrana orqali bug`lanish, membrana yordamida gazlarni ajratish va hokazo), elektr potentsial gradienti - elektromembranali jarayonlar (elektrodializ, elektroosmos va hokazo), temperatura gradienti - termomembranali jarayonlar (membranali distillyatsiya va hokazo) bo`lishi mumkin. membrana orqali o`tgan modda permeat deb nomlanadi, membranada qolgan aralashma esa - retant (yoki kontsentrat) deb ataladi. membrana yordamida ajratish jarayonining selektivligi (%) quyidagicha aniqlanadi: (9.1) bu yerda …

3 / 6

montaj qilish, saqlash va transportirovka davriga yetarli mustahkamlik; 5) ishlatish davrida xossalari o`zgarmasligi kerak. membranalar turli polimer (tsellyuloza, atsetat, poliamid, polisulgpfon), keramika, shisha, metall folgpga va boshqa materiallardan yasaladi. mexanik mustahkamligiga qarab membranalar zichlanuvchi (polimerli) va qattiq strukturali, hamda g`ovakli va g`ovaksiz (diffuziyali) bo`lishi mumkin. g`ovakli membranalar teskari osmos, mikro - va ulgptrafiltrlash jarayonlarini amalga oshirish uchun qo`llaniladi, gazlarni ajratishda esa, kamroq ishlatiladi. bu membranalarning xizmat muddati membrana materialining kimyoviy chidamliligi bilan belgilanadi. diffuziyali membranalar yordamida gaz va suyuqlik aralashmalarni tozalash membrana orqali bug`lanish va dializ usullarida amalga oshiriladi. odatda diffuziyali membranalar g`ovaksiz bo`ladi. shuni alohida tahkidlash kerakki, gelgp qatlamidagi ayrim bo`laklarning polimer zanjiri o`zaro qanchalik sust bog`langan bo`lsa, diffuziya tezligi shunchalik yuqori bo`ladi. demak, diffuziyali membranalarni tayyorlashda liofil polimer materiallarni qo`llash maqsadga muvofiq. molekulalarni diffuziyali membranalar orqali o`tish tezligi diffuziya koeffitsientiga to`g`ri proportsional va u esa o`z navbati molekulalarning o`lchami, shakliga qattiq bog`liq. bu turdagi membranalarning yaxshi xususiyatlaridan biri …

4 / 6

an qurilmalar davriy va uzluksiz ishlaydigan bo`ladi. davriy kurilmalar, odatda laboratoriya sharoitlarida tajribalar o`tkazish uchun qo`llaniladi. sanoatda esa, asosan uzluksiz ishlaydigan qurilmalar ishlatiladi. membranali qurilmalar afzalliklari: juda katta solishtirma ajratish yuzali, yig`ilishi sodda, ishonchliligi yuqori va montaji oson. teskari osmos qurilmalarining eng katta kamchiligi shundaki, qurilmada ishchi bosim yuqori bo`lishi kerak. bu hol o`z navbatida yukori bosimga hisoblangan va quvurlarni ulanish joyida flanetsli birikmalar va maxsus, chidamli qistirmalar qo`llashni talab qiladi. filtrlovchi membrana joylashish usuliga qarab yassi, tsilindr va o`ram shaklli, hamda ichi bo`sh tolali membranali qurilmalar bo`ladi. ushbu qurilmalar alohida sektsiya va modullardan tarkib topgan. shuning uchun istalgan yuzali qurilmalar yig`ish oson. membranali qurilmalarga quyiladigan talablar: ishchi yuzasi katta, tuzilishi sodda va ixcham, suyuqlik oqimining tezligi yuqori va membrana bo`ylab bir tekisda taqsimlanishi, gidravlik qarshiligi kichik, mustahkamligi yuqori va germetik bo`lishi kerak. yassi yuza, membrana elementli qurilmalar. odatda bunday membranali kurilmalar oddiy filtr qurilmasiga o`xshash bo`lib, eng sodda qurilma …

5 / 6

4-membrana; 5-teshik. )bu turdagi qurilmalar oqsillarni ajratib olish, hamda yog`sizlantirilgan sut va tvoroglarni ulgptrafiltrlash uchun qo`llaniladi. yassi yuza, membrana elementli kurilmalar kamchiliklari: membranalar solishtirma yuzasi kichik 60...300 m2; membranalarni almashtirish va yigish qo`lda amalga oshiriladi. membranali jarayon va qurilmalarni hisoblash membranali qurilmalarning hisobi texnologik, gidravlik va mexanik hisoblardan iborat. eritma isitilsa yoki sovutilsa, jarayon issiqlik hisobi ham o`tkazilishi kerak. texnologik hisoblashlarda membrananing ishchi yuzasi, suyuqliklar sarfi va tarkibi aniqlanadi. gidravlik hisoblashdan maqsad - qurilma va armaturalarning gidravlik qarshiliklarini aniqlashdir. mexanik hisob esa, qurilma qismlarining o`lchamlarini aniqlash va ishchi bosim uchun to`g`ri keladigan armatura tanlashdan iborat. issiqlik hisoblashga esa, issiqlik almashinish yuzasini va issiqlik eltkichlar sarfini aniqlash kiradi. moddiy balans. odatda membranali jarayonlar o`zgarmas temperatura va bosimda olib boriladi. boshlang`ich eritmaning sarfi l0 (kg/soat) va uning tarkibi s0 (kg/kg) permeatning kontsentratsiyasi s2 (kg/kg), va qurilmadan chiqayotgan permeat miqdori a: (9.3) bu yerda w - permeat sarfi, kg/soat. permeat a chiqishi bo`yicha …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "membranali jarayon va qurilmalarni hisoblash"

amaliy mashg’ulot №9 mavzu: membranali jarayon va qurilmalarni hisoblash.(2 – soat). umumiy tushunchalar quyuq va gaz aralashmalarni ajratish jarayonlari xalq xo`jaligining ko`p sohalarida muhim ahamiyatga ega. bunday aralashmalarni ajratishda haydash, rektifikatsiya, ekstraktsiya, adsorbtsiya jarayonlari keng ishlatiladi. lekin, gaz va suyuq aralashmalarni ajratishning eng universal usuli, yarim o`tkazuvchan to`siq membranalar yordamida ajratishdir(3.61-rasm). kimyo va neftni qayta ishlash sanoatlarida membrana usullari azeotrop aralashmalarni ajratishda, eritmalarni tozalash va kontsentratsiyasini orttirishda, yuqori molekulali birikmalarni eritmalaridan ajratib olishda; biotexnologiya va meditsina sanoatida vaktsina, fermentlarni ajratish va tozalashda; oziq - ovqat sanoatida sabzavot v...

This file contains 6 pages in DOCX format (109.7 KB). To download "membranali jarayon va qurilmalarni hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: membranali jarayon va qurilmala… DOCX 6 pages Free download Telegram