yopishmagan gajjaklar

DOCX 6 pages 20.8 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.8 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

abdurauf fitrat. yopishmagan gajjaklar (1919) yopishmagan gajjaklar (o'rtoq boybo‘latovga ochiq xat)[1] do‘stim, oylar, yillar tirishib, bir asar chiqarg‘an muharrir[2] do‘stlarning shu asar haqidag‘i muhokamalarini tinglashdan, asarning kamchiliklarini o‘rganishdan, albatta, mamnun bo‘ladi. mening «o'zbek adabiyoti namunalari» atalg‘an arzimas bir asarim[3] haqinda fikringizni bildirmaslik uchun ancha urinib, 3-son gazetni to‘ldirganingizni ko‘rib mamnun bo‘ldim[4], o‘qib ham chiqdim. hamma gapdan burun sizga tashakkurimni bildiraman. lekin baxtga qarshi maqolangizni shunchalar kengaytirgansizkim, kengligi asl maqsadning yo‘qolishig‘a sabab bo‘lg‘an. bizda bolalar orasida «ko‘zim ko‘rmaydir» degan bir o‘yun bor: bir bola ko‘zini qattiq bog‘lag‘andan keyin qo‘lig‘a uzun bir tayoq olib, o‘rtada turadi. boshqalar uning oyog‘ini olmoq uchun atrofdan hujum qiladilar. tayoqli bola tayog‘ini ko‘tarib «ko‘zim ko‘rmaydir» deb, tez-tez aylanaberadir, tayoq kimga to‘g‘ri kelsa, shunga tegadir. maqolani yozg‘anda sizning qalamingiz ham shul ko‘zi ko‘rmas bolaning tayog‘iga o‘xshag‘an: aylang‘an, aylang‘an, kimga to‘g‘ri kelsa, shunga tekkan, orada mening kitobim unutilgan, juda oz o‘rin olg‘an. har holda maqolangiz ko‘brak mening shaxsimga qaratilg‘ani …

2 / 6

r. bu taqsimni o‘zbek adabiyoti tarixig‘a tadbiq qilishning o‘zi katta ham yangi bir ish. buning hududini tayin qilishda ba'zi yanglishlarning bo‘luvi mumkin. lekin ularni ko‘rsatib, isbot qilib, so‘ngra til tekirish[6]kerak edi. siz maqolangizda bu tomong‘a yaqinlashg‘an davrlarni bir-biridan ajratg‘an xususiyatlarning yo‘qlig‘idan shikoyat qilg‘ansiz, lekin siz har davrning namunalarini o‘qidingizmi? masalan: «savdo sarmoyasi» davri bilan «feo‘dalizm» davrining namunalari orasidag‘i shaklda va mazmundag‘i ayirmalarni ko‘ra oldingizmi? yoki ko‘rib, qanoatlanmadingizmi? qanoatlanmagan bo‘lsangiz siz bu davrlarni bir-biridan ajratgan qanday xususiyatlar istaysiz (ki namunalari bo‘lmasin). mas'alaning bu tomonlaridan (ya'ni eng muhim va foydaliq tomonlaridan) maqolangiz sukut qiladir. holbuki, shu tomonlarni ochiq ko‘rsatganingizdagina mening kitobimning kamchiliklarini ko‘rsatgan va menga bir narsa o‘rgatgan bo‘lur edingiz. buni ham sizning adabiyot tarixining odami bo‘lmasdan tasodifan maydong‘a chiqg‘aning‘izga bag‘ishlayman. maqolangizda chig‘atoy adabiyoti va uning proletar adabiyotiga asos bo‘lishi to‘g‘rilarida ko‘brak turib, bor kuchingiz bilan hujum qilasiz. fitrat so‘z boshida «chig‘atoy adabiyoti proletariat adabiyotig‘a asos bo‘ladir degan» deb, qoravul qichqirasiz, hatto …

3 / 6

smini tamoman ko‘chiraman, yangidan o‘qishingizni va e'tirozingizni shunga tayandirib, yangidan maydong‘a chiqishingizni talab qilaman: «biz o‘zbeklarning va, umuman, o'rta osiyo turklarining tarixiga oid arabiy, forsiy, turkiy tillarda bir ko‘b asarlar yozilg‘an. biroq bu asarlar bizning siyosiy harakatlarimizni tor bir ramkada ko‘rsatmakdan boshqa ishga oz yaramakdadir. xalqimizning, o‘lkamizning ijtimoiy-iqtisodiy hollarig‘a oid xabarlarni bu asarlardan istab topish juda qiyindir, ba'zan mumkin ham bo‘lmaydir, chunki yo‘qdir. adabiy tariximizni tekshirish esa, mana shu kamchiliklarni to‘ldirishga katta yordam qiladir. feo‘dallarning, umuman, hokim sinfning omma bilan munosibatlarini, ommag‘a qarashlarini, ziyolilarning, shoirlarning hokim sinfga munosibatlarini, hokim sinf foydasig‘a qarab ommani qanday ovutg‘anlarini, oldag‘anlarini, hokim sinfning kayf-safoni (bobircha, «aysh va fisqi») qaysi darajalarg‘a chiqarg‘anlarini yolg‘iz adabiyot tariximizda ko‘rishimiz mumkindir. bundan boshqa, tarixiy san'atkorlarimizni tekshirish, ularning tajribalaridan qo‘rmoq istaganimiz proletar adabiyoti uchun foydalanish ham keraksiz bir harakat bo‘lmaydir. mana shu qisqag‘ina izohot bu kitobni qanday tilak bilan tartib qilg‘animizni bildirg‘an bo‘lsa kerak. mana shu so‘z boshimda mening tomonimdan aytilgan …

4 / 6

davrni nima deb atamoq to‘g‘risida fikringizni bildirmaysiz. siz shuni unutasizki, savol alomati qancha chiroyli bo‘lsa bo‘lsin, ilm uchun bir narsa bermaydir. bizning fikrimizga qarshi ekansiz, fikringizni bildiring. ayting-chi, temuriylar davriga qanday ism berasiz? bundan so‘ng maqolangizda mening tarjimayi holimni tekshirishga kirishasiz. mening bir vaqtlar mutasavvif, panislomist, panturkist bo‘lg‘animni turli dalillar bilan isbot qilmoqchi bo‘lasiz. piloningiz yaxshi. maqtanarliq pilon, agar siz mening «namunalar»imni burungi panislomistligimning, panturkistligimning davomi ekanini, bu asarim bilan mazkur fikrlarning bittasini o‘zbek ommasiga taqdim qilg‘animni isbot qila olsa edingiz, ishingiz ko‘b muvaffaqiyatli chiqar edi. lekin buni qila olmag‘ansiz. bu kun bir ko‘b kishilarning moziylari haqida gapirish mumkin. lekin, bu gapirishgina yetarli emas. ularning moziylari bilan bugungi ishlari orasidagi munosibat va aloqani kashf etish kerak! 8-, 10- yillarda (ya'ni, 18-20 yil burun) yozilg‘an asarlarimdan shohidlar keltirasiz. azizim, mening qo‘limg‘a qalam tutib, asar yozg‘animga yigirma yil to‘lg‘anini o‘zingiz ham e'tirof qilasiz. bu yigirma yil orasida men o‘zbekcha, tojikcha yuz o‘n …

5 / 6

reforma tarafdori edim: dinni fan bilan kelishtirish, fang‘a to‘g‘ri kelmayturgan xurofot qismini dindan chiqarish, dinni tozalash xayollarig‘a ishong‘an edim. voqean esa, panislomizm g‘oyasining churugan bir xayol ekanin kun sayin ocha bordim. panislomizmning bo‘lmag‘ur xayol ekanini onglag‘ach, panturkizm xayolig‘a berildim. bu vaqtlarda yozg‘anim asarlarda diniy reformistik fikrlar ko‘rilib turadir. siz esa, mazkur asarlardan mening mutasavvif ekanimni chiqarasiz. tasavvuf bilan ozg‘ina tanish bo‘lsa edingiz, u kitoblarda mazkur maslakning asarini ko‘ra olmag‘aningizni o‘zingiz onglar edingiz. men hech bir vaqt tasavvufga mansub bo‘lmadim. lekin adabiyot tarixini tekshiruchi bir muallim bo‘lg‘anim sifati bilan tasavvufni juda ko‘b tekshirdim. bu kun tasavvufning har tomonini, eng qorong‘u sirlarini bilaman. hatto, shu kunlarda «o'rta osiyoda tasavvuf tarixi» ismli bir kitob[8] vujudga keltirmak uchun tirishmakdaman. tasavvufning qanday zaharli, qanday zararli bir maslak ekanini har kimdan ham yaxshi bilib olg‘anman. lekin hech vaqt mutasavvif bo‘lmaganman. so‘ngralari hayot meni panturkizmda qotib qolishda qo‘ymadi. men o‘zbek millatchisiga aylandim. 17-18-yillarda o'rta osiyoda panturkizm harakati …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yopishmagan gajjaklar"

abdurauf fitrat. yopishmagan gajjaklar (1919) yopishmagan gajjaklar (o'rtoq boybo‘latovga ochiq xat)[1] do‘stim, oylar, yillar tirishib, bir asar chiqarg‘an muharrir[2] do‘stlarning shu asar haqidag‘i muhokamalarini tinglashdan, asarning kamchiliklarini o‘rganishdan, albatta, mamnun bo‘ladi. mening «o'zbek adabiyoti namunalari» atalg‘an arzimas bir asarim[3] haqinda fikringizni bildirmaslik uchun ancha urinib, 3-son gazetni to‘ldirganingizni ko‘rib mamnun bo‘ldim[4], o‘qib ham chiqdim. hamma gapdan burun sizga tashakkurimni bildiraman. lekin baxtga qarshi maqolangizni shunchalar kengaytirgansizkim, kengligi asl maqsadning yo‘qolishig‘a sabab bo‘lg‘an. bizda bolalar orasida «ko‘zim ko‘rmaydir» degan bir o‘yun bor: bir bola ko‘zini qattiq bog‘lag‘andan keyin qo‘lig‘a uzun bir tayoq olib, o‘r...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.8 KB). To download "yopishmagan gajjaklar", click the Telegram button on the left.

Tags: yopishmagan gajjaklar DOCX 6 pages Free download Telegram