sharq siyosati

DOCX 8 стр. 24,9 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 24,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

abdurauf fitrat. sharq siyosati (1919) sharq siyosati[1] bir kun qon tengizlarinda botg‘an, tamug‘ o‘tlarinda ko‘milgan sharq bir kun tinchlik va taraqqiy beshigi edi. bu kun oyoqlar taginda ezilgan sharq bir kun madaniyatning yo‘lboshchisi, bilim va hunarning o‘chog‘i edi. ovro‘pa dunyosi vahshat va bilmaslik cho‘llarinda obdirab[2] shovqin-toshqig‘! yurar ekan, sharq dunyosi butun insoniyat olamini saodat va tinchlik o‘choqlarig‘a erishdurmak uchun ish ko‘rub turar edi. ovro‘pa(da) bir mahalla oqsoqollig‘i yo‘q ekan, sharqning «ko‘zquchinos», «barahma», «iso», «zardusht» va muhammadlari butun odam o‘g‘ullarini bir nuqtada to‘plab to‘g‘ri va bilgili yo‘lg‘a kirguzmak uchun tirishar edilar. chinlilar yozish uchun qog‘oz yasag‘anda ovro‘palilar o‘ng-so‘l qo‘llarini bir-birindan ayira olmas edilar. zamon buzg‘unlarindan qutulub tarix dunyosinda qolg‘an xitoy madaniyatining izlari bu kun dahi ovro‘palilarni hayron qilmoqdadir. bu kun tiriklikning har yog‘indan qarag‘anda taraqqiy va saodatning so‘ng bosqichini bosib o‘tgan ovro‘palilar orasinda hindustonda bo‘lib o‘tgan madaniyat zamonlarini ko‘rmagani uchun qayg‘urg‘an bilg‘uchilar bordir. ovro‘palilar din va kiliso[3] taassublarig‘a berilib, bilmaslikning eng …

2 / 8

r hozirg‘i madaniy yirtg‘uchilar[6] kabi o‘zlarindan bo‘lmag‘an millatlarni hayvon sanamas edilar. to‘g‘ridurkim, musulmonlar dahi boshqa millatlarg‘a qarshu urush ochdilar: to‘g‘ridirkim, musulmonlar daxi boshqalarning o‘lkalarini olurg‘a tirishdilar va oldilar, lekin unlarning jahongirliqlari bu kungi madaniy ovro‘paning jahongirlig‘i kabi olingan o‘lkalarning uluslarini talamoq, ezmak, yiqitmoq uchun emas, unlarni yanglish yo‘ldan qaytarmoq, unlarning orasinda kirib «haq» deya topilgan o‘z fikrlarini unlarga qabul etdirmak, butun dunyo ulusini «haq» va «haqiqat» tegrasinda to‘pdamoq uchun edi. «baytulmuqaddas»ni, misrni, andalusni, istanbulni olg‘an musulmon huqumatlarining u yerlardagi xalqqa bergan huquqlari, qolg‘an rivoyatlari tarix betlarindan o‘churilmaqdadir. arab boshliqlari bir o‘lkani olg‘anda u yerdag‘i ulusning tinchligini saqlamoq uchun biroz qo‘shun qo‘yar va shul qo‘shunning chiqimlari uchun biroz solug‘ olar edilar. biroq yovning yurushig‘a chidamasdan shul o‘lkani tashlab chiqmoqchi bo‘lg‘anda ulus oqsoqollarini chaqurub «biz bu solug‘ oqchalarini tinchligingizni saqlamoq uchun sizdan olg‘an edik. bundan keyin tinchligingizni saqlay olmaymiz, shuning uchun bu oqchalaringiz bizg‘a haromdir» deb olg‘an solug‘larini qaytarib ketar edilar. afriqog‘a …

3 / 8

ur. sharq madaniy yirtg‘uchi emas edi. sharq boshqalarning xalqlarini olmas edi. sharq bashariyatning yuksalishi uchun tirishar edi. sharq madaniyat o‘chog‘i, insof beshigi, axloq maktabi, bilim madrasasi edi. biz, sharqlilar, bashariyatga qilg‘an xidmatlarimiz uchun bu kungi qonli ovrupag‘a qarshi yaxshig‘ina maxtana olurmiz. biz, sharqlilar, madaniyat yo‘linda tutdigimiz xidmatlarda davom etganda bukun bashariyat dunyosini ko‘b yuksak mavqe'larda ko‘rmak mumkin edi. negakim, sharq bilim, hunar yo‘linda ovrupa jahongirlaridek o‘rtoq qoni ichmak va orqadosh uyin talamoq uchun emas, insonlik dunyosini yuksaltirmoq uchun tirishar edi. yozuqlar, esizlarkim, sharq o‘z yo‘linda davom eta olmadi, madaniyat tarixining eng buyuk va eng tugal qoidatarindan biri shudir: bir ulus tirikchiligining har to‘g‘risinda yuksalib, taraqqiy qilib tinchlansa, biror yoqda kuchliroq biron biri ko‘rinmasa, o‘lkasi kengayib, oqchasi ko‘paysa, ul ulusning bora-bora axloqi buzulur, totlig‘i yo‘ldan chiqa boshlar. biz, sharqlilar, dahi tinchlik va rohat so‘nginda buzulib qoldiq, yo‘ldan ozdik, ezgu tilaklarimizni unuta boshladik. bilim va hunardan yuz qaytardik, birlik va axloqdan ayrilduk, …

4 / 8

q yo‘qsulliqning eng teran chuqurig‘a tushdi. sharqning xitoyi, eroni, turoni, arabiston bilan hindustoni barisi bir turtki o‘t bilan, bilmaslik va g‘aflat o‘ti bilan yonib bitdi. sharq g‘aflat va bilimsizlik tamug‘larig‘a yumalab yotaturg‘an chog‘da ovrupa ko‘zi uyqusindan yangigina tura(r) edi. ovrupalilar uzun va zararli g‘aflat uyqusidan uyg‘ongach, och qolg‘an yirtg‘uchilar kabi sharq ustiga otildilar. dunyoning eng yog‘li bir bo‘lagi bo‘lgan sharq yirtg‘uchi hayvonlar orasinda qolg‘an semiz, lekin kuchsiz bir qo‘y holatini oldi. ovrupa yirtg‘uchilari sharqning har yonindan soldurdilar. tish, tirnoqlarig‘a ilingan yerlarini yirtib, uzub olaberdilar. boyaqish sharq o‘z jonini qutqarg‘ali ko‘b tirishdi, tebrandi, qichqirdi, dodladi, yugurdi, hamla qildi, qochdi, qo‘rqutdi, yalindi, esiga kelgan har yo‘lg‘a kirib ko‘rdi. biror osug‘[8], biror unum, biror foyda ko‘ra olmadi, nega-kim, unga oxsum[9] bo‘lg‘an yirtg‘uchilarning kuchlari ko‘b, tishtirnoklari o‘tkir edi. anglizlar hindustonni yutdilar, misrni bosdilar. adanga kelib arabistong‘a qo‘l uzatdilar. rus imperialistlari qafqasiyoni taladilar, turkistonga kirib, xitoy, afg‘onga, eronga ko‘z tikdilar. franso‘zlar tunis bilan jazoyirni g‘asb …

5 / 8

ldirmoq, o‘zgalarning uyini yondurub, o‘z qozonlarini qaynatmoq uchun edi. lekin unlar tilaklarini ulusg‘a bildirmas edilar. «sharq xalqi vahshiydir, ularni madaniylashdurmak uchun borarmiz», «sharq xalqi bilimsizdir, unlarg‘a bilim tarqatmoq uchun borarmiz», «sharq xalqini xoch buyruqlarig‘a[11]bo‘ysundirmak uchun borarmiz», deb o‘z ishchi va dehqonlarini aldab, bizim ustimizga yuborur edilar. unlar bu yolg‘on bahona va so‘zlarni yolg‘uz o‘z askarlari orasinda emas, biz sharqlilarg‘a ham uyalmasdan aytib turalar: «siz, sharqlilarg‘a madaniyat yo‘qdir, sizlar ibtidoiy vahshiy kishilar erursiz, sizni isloh etmak, tartib bermak, o‘qutmak, madaniylashdurmak keraqdir, bu ish bizning (ya'ni ovrupaning) vazifalarimizdir. yer yuzining eng obdon bo‘lagi bo‘lg‘an sharqni ishga solmoq, bashariyat dunyosining eng katta yig‘ini bo‘lg‘an sharqlilarni vahshatdan qutqarmoq bizga farzdir. mana shuning uchun biz (ovrupalilar) sharqg‘a keldik. sharq hukumatlarining bir qismini oldik va qolg‘an qismini ham olmoqchi bo‘lub turamiz» deyarlar. bu so‘zlarning sharq to‘g‘risindag‘i bir qismi to‘g‘ridir. voqean, bilimsiz qolmishdir, sharq ovrupag‘a qarag‘anda ko‘pdan-ko‘p orqada qolmishdir. lekin ovrupaning sharqqa madaniyat berishi yolg‘ondir. ovrupa jahongirlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq siyosati"

abdurauf fitrat. sharq siyosati (1919) sharq siyosati[1] bir kun qon tengizlarinda botg‘an, tamug‘ o‘tlarinda ko‘milgan sharq bir kun tinchlik va taraqqiy beshigi edi. bu kun oyoqlar taginda ezilgan sharq bir kun madaniyatning yo‘lboshchisi, bilim va hunarning o‘chog‘i edi. ovro‘pa dunyosi vahshat va bilmaslik cho‘llarinda obdirab[2] shovqin-toshqig‘! yurar ekan, sharq dunyosi butun insoniyat olamini saodat va tinchlik o‘choqlarig‘a erishdurmak uchun ish ko‘rub turar edi. ovro‘pa(da) bir mahalla oqsoqollig‘i yo‘q ekan, sharqning «ko‘zquchinos», «barahma», «iso», «zardusht» va muhammadlari butun odam o‘g‘ullarini bir nuqtada to‘plab to‘g‘ri va bilgili yo‘lg‘a kirguzmak uchun tirishar edilar. chinlilar yozish uchun qog‘oz yasag‘anda ovro‘palilar o‘ng-so‘l qo‘llarini bir-birindan ayira olmas ...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (24,9 КБ). Чтобы скачать "sharq siyosati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq siyosati DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram