o’lchamlar, og’ishlar va joizliklar to’g’risida tushunchalar

DOCX 14 pages 178.2 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 178.2 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

3 o’lchamlar, og’ishlar va joizliklar to’g’risida tushunchalar 4 3.1 o’lchamlar va og’ishlar 2 3.2 joizliklar to’g’risida tushunchalar 2 4 joizliklar va o’tqazishlarning yagona tizimi 4 4.1 birikmalar va o’tqazishlar turlari 2 4.2 joizliklar va o’tqazishlarni tanlash printsiplari va chizmalarda belgilash 2 17 апрель 2020 й 1. ўлчамлар, 2. чекка оғишлар асосий атама ва таърифлар ўзбекистон республикаси стандартига биноан жорий қилинган. ўлчам — чизиқли катталик (диаметр, узунлик ва хоказо)нинг танланган ўлчам бирликларидаги сонли қиймати. масалан, 5 км; 10 м; 25 дм; 4 см; 17 мм; 30 мкм ва xоказо. номинал ўлчам — чекка ўлчамларни аниқлаш ва оғишларнинг боши бўлиб хизмат қиладиган жоиз қийматлари кўрсатилмаган ўлчам. бирор бирикмани ташкил қилган деталлар учун номинал ўлчам умумий, яъни битта бўлади. ҳақиқий ўлчам — жоиз хатолик билан ўлчаш натижасида аниқланган ўлчам. чекка ўлчам — икки чекка ўлчам бўлиб, хақиқий ўлчамлар ўртасида жойлашиши ёки уларга тенг бўлиши лозим. энг катта чекка ўлчам — икки чекка ўлчамнинг …

2 / 14

aq qjymatlari bir xil bo’lsa, ular ± ishorasi bilan nominal o’lcham yonida bir marta ko’rsatiladi. masalan 60+0,2; 12t±10:. nolga teng bo’lgan og’ishlar chizmalarda ko’rsatilmaydi, bu holda og’ishlarriing bittasi qo’yiladi — musbat yuqori og’ish o’rnida, marifiy esa quyi og’ish o’rnida. masalan, 200+0-2; 200_or joizliklar jadvallari va og’ishlar joylashish sxemalarida og’ishlar mikrometr, chizmalarda esa millimelr ‘isobida ko’rsatiladi. joizlik t (lot.tolerance — joizlik) — eng katta va eng kichik joiz chekka o’lchamlar o’rtasidagi farq yoki yuqorigi va quyi og’ishlar o’rtasidagi algebraik farqning mutlaqqiymati: td= - =es—ei; td= - =es-ei. joizlik doim musbat bo’lib, partiyadagi yaroqli detallar ‘aqiqiy o’lchamlarining yoyilish maydonini joriy qiladi. joizlik kattalashishi bilan buyumning ishlab chiqarish narxi kamayadi. soddalashtirish uchun joizliklar grafik usulida joizlik maydonlari shaklida tasvirianadi (2.i b-rasm). bunda buyumning o’qi doim sxemaning tagida joylashgan boiadi (2.i b-rasmda ko’rsatilmagan). joizlik maydoni — yuqori va quyi og’ishlar bilan chekiangan maydon. joizlik maydoni joizlik qiymati va uning nominal o’lchamiga nisbatan ‘olati bilan …

3 / 14

ovchi va qamranuvchi yuzaiar mavjud. val — detallaming tashqi (qamranuvchi) elementlarini belgilash uchun o’tqizmalartizimida qo’llaniladigan atama. teshik — detallaming ichki (qamrovchi) elementlarini belgilash uchun o’tqizmalartizimida qo’llaniladigan atama. teshik va val atamalari nafaqat doiraviy kesimli tsilindrik detallarga, balki boshqa shaklga ega bo’lgan detallar, masalan, ikki parallel tekisliklar bilan chegaralangan (shponka, shponka ariqchasi) elemenilarga ‘am taalluqlidir. asosiy val — yuqori og’ishi nolga teng bo’lgan val (es=0). asosiy teshik — quyi og’ishi nolga teng bo’lgan teshik (ei=0). qamrovchi va qamranuvchi yuza o’lchamlariningjoizliklarini qisqartirib teshik joizlikligi td va val joizlikligi td deb ataladi. o’tqizma deb, detallar o’zaro biriktirilganda ular orasida ‘osil bo’la- digan tirqishlar yoki tarangliklar qiymati bilan aniqlanadigan birikma xususiyati ataladi. o’tqizma biriktirilgan detallar bir-biriga nisbatan siljishi erkinligi yoki siljishga qarshilik darajasini taoriflaydi. teshik va vai joizlik maydonlari bir-biriga nisbatan joylashishiga qarab, o’tqizmalar tirqishli (2.i-rasm), taranglik bilan yokio’tuvchan boiishi mumkin. tirqishli otqtema — detallar birikmasida tirqish ‘osil bo’ladigan o’tqizma (teshikning joizlik maydoni valning …

4 / 14

hamlarining o’zaro farqlanishi bo’lib, u biriktirilgan detallaming bir-biriga nisbatan crkin siljishini taominlaydi. eng katta, eng kichik va o’rtacha tirqishlar quyidagi formulalar yordamida ‘isoblanadi: taranglik —val o’lchami teshiknin go’le’amidan katta bo’lgan hollarda ularni yig’ishdan oldingi val va teshik o’lchamlarining o’zaro farqidir. yig’ishdan oldin deyilganining sababi shuki, yigilgandan keyin biriktirilgan detallaming o’lchamlari o’zgaradi va teshik valni qisib qoladi. bu holda ularning o’lchamlari elastic deformatsiya tufayli yig’ilishdan oldingi o’lchamlarda farqlanib, taranglik bilan biriktirilgan detallaming bir-biriga nisbatan qo’zg’almasligini taominlaydi. eng katta, eng kichik va o’rtacha tarangliklar quyidagi formulalar yordamida hisoblanadi: //o’tqizishdagi joizlik — birikmani tashkil etuvchi teshik va valning joizliklari yig’indisi, ya’ni ts(tn)=td+td. o’tqizishdagi joizlik eng katta va eng kichik joiz tirqishlar ayirmasiga (tirqishli o’tqizmalarda tirqish joizlikligi ts) ts= voki eng katta va eng kichik joiztar angliklar ayirmasiga (tarangiikii o’tqizmalarda taranglik joizlikligi tn) tn= teng. o’tuvchan o’tqizmalarda esa o’tqizmadagi joizlikning mutlaq qiymati bo’yicha olingan eng katta tirqish va eng katta tarangiiklar yig’indisiga teng bo’ladi. …

5 / 14

деталлар қандай ноланади? 3. брикмаларни қандай фарқлаш мумкин? 4. қандай деталлар шартли равишда тешик ёки вал деб аталади? 5. қамровчи ва қамралувчи деталлар деганда нимани тушинасиз? 6. қуйдаги деалларни қамровчи ва қамралувчиларга ажратинг втулка, шайба,винт,шпонка, клапан, подшипник халқалари, поршен, бармоқ, вкладиш, гилза. 5-modul. joizliklar va o’tkazishlar yagona tizimi 8 мавзу birikmalar va o’tqazishlar turlari 2соат 9 мавзу joizliklar va o’tqazishlarni tanlash printsiplari va chizmalarda belgilash 2соат reja: 1. birikma tushunchasi, nominal, haqiqiy va chegaraviy o’lchamlar 2. dopusk, posadka, zazor, natyag va posadka dopuski tushunchalari. 3. dopusk maydonlarini grafik usulda ko’rsatish. 4. chizmalarda chegaraviy chetlanishlarni belgilash. 1.birikma tushunchasi, nominal, haqiqiy va chegaraviy o’lchamlar. ma’lumki, xalq xo’jaligi ishlab chiqarishining barcha sohasini mashina va mexanizmlarsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. bu mashina va mexanizmlar turli shakl va o’lchamlarga ega bo’lgan bir nechtadan tortib to o’n va yuz minglab, hatto undan ham ortiq detallardan tashkil topgan bo’ladi. bu mashinalardagi detallar bir-biriga nisbatan ma’lum vaziyatda joylashib birikma …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’lchamlar, og’ishlar va joizliklar to’g’risida tushunchalar"

3 o’lchamlar, og’ishlar va joizliklar to’g’risida tushunchalar 4 3.1 o’lchamlar va og’ishlar 2 3.2 joizliklar to’g’risida tushunchalar 2 4 joizliklar va o’tqazishlarning yagona tizimi 4 4.1 birikmalar va o’tqazishlar turlari 2 4.2 joizliklar va o’tqazishlarni tanlash printsiplari va chizmalarda belgilash 2 17 апрель 2020 й 1. ўлчамлар, 2. чекка оғишлар асосий атама ва таърифлар ўзбекистон республикаси стандартига биноан жорий қилинган. ўлчам — чизиқли катталик (диаметр, узунлик ва хоказо)нинг танланган ўлчам бирликларидаги сонли қиймати. масалан, 5 км; 10 м; 25 дм; 4 см; 17 мм; 30 мкм ва xоказо. номинал ўлчам — чекка ўлчамларни аниқлаш ва оғишларнинг боши бўлиб хизмат қиладиган жоиз қийматлари кўрсатилмаган ўлчам. бирор бирикмани ташкил қилган деталлар учун номинал ўлчам умумий, яъни битта...

This file contains 14 pages in DOCX format (178.2 KB). To download "o’lchamlar, og’ishlar va joizliklar to’g’risida tushunchalar", click the Telegram button on the left.

Tags: o’lchamlar, og’ishlar va joizli… DOCX 14 pages Free download Telegram