fuqarolik huquqi

DOCX 9 pages 71.4 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.4 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

9-mavzu. fuqarolik huquqi. fuqarolik huquqi tushunchasi. fuqarolik huquqi tamoyillari. fuqarolik huquqining funksiyalari va tizimi. fuqarolik huquqiy munosabatlar tushunchasi va turlari. fuqarolik huquq va burchlarining vujudga kelish asoslari. yuridik faktlar. fuqarolik huquqlarini amalga oshirish tartibi. fuqarolik huquqi tushunchasi. fuqarolik huquqi tamoyillari. kundalik hayotimizda biz ko‘plab munosabatlarga kirishamiz. ertalab turib, elektr energiyaga, suvoqavaga, issiq va sovuq suvga, gazga murojaat qilamiz, ko‘chaga – ishga yoki o‘qishga otlanamiz, transportga chiqamiz, umumiy ovqatlanish maskanlariga kirib, qornimizni to‘yg‘azamiz, kino, teatr, stadionlarga tushib, ma’naviy ozuqa olamiz. bu – hali hammasi emas. siz fuqarolik-huquqiy munosabatlarning ishtirokchisi sifatida xususiy bank, fermer xo‘jaligi, xususiy korxona, notarial kontora, advokatura ochishingiz; “rotshild va uning o‘g‘illari” (angliya), “doyche-bank” (germaniya) banklarining, jahonga mashhur coca-cola, mc.donalds kompaniyalarining mamlakatimizda sho‘ba korxonalarini ochishingiz, o‘z hayotingiz va sog‘lig‘ingizni turli baxtsiz hodisalardan sug‘urta qildirishingiz mumkin. bularga qo‘shimcha ravishda bugungi bozor munosabatlari sharoitida o‘quv yurtlaringizda ham o‘quv jarayonlari to‘lov-kontrakt tizimiga asoslanayotganligini ham aytish joiz. shuningdek, sizning sha’n, qadr-qimmat, shaxsiy daxlsizlik, …

2 / 9

ritamiz. yuqoridagilarni umumlashtirib, fuqarolik huquqi yuridik jihatdan teng bo‘lgan sub’ektlar o‘rtasidagi mulkiy va shaxsiy nomulkiy munosabatlarni tartibga soladigan va mustahkamlaydigan huquqiy normalar yig‘indisidir, deb ta’rif berish mumkin. bundan fuqarolik huquqining predmeti – mulkiy va shaxsiy-nomulkiy munosabatlar ekanligi kelib chiqadi. shuni ham aytish kerakki, siz hayotingizda huquqning boshqa sohalari – mehnat huquqi, soliq huquqi, bojxona huquqi, jinoyat huquqi bilan ham to‘qnash kelishingiz mumkin. ammo ayting-chi, ular bilan har damda to‘qnash kelishingiz mumkinmi? birdan “yo‘q”, deb javob berishingiz tabiiy. o‘ylab ko‘ring – mehnat huquqi bilan faqat muayyan korxonada xodim sifatida ishlayotganingizda, bevosita mehnat jarayonida to‘qnashasiz, soliq huquqi bilan, deylik, yer solig‘i bilan soliq qonunchiligiga binoan yilda ikki marta, bojxona huquqi bilan – qachonki o‘zbekiston sarhadlaridan tashqariga chiqilganda yoki kirilganda to‘qnash kelasiz. bilasizmi, siz jinoyat huquqi bilan umuman to‘qnash kelmasligingiz mumkin, agar jinoyat ko‘chasiga kirmasangiz, jinoyat qonunchiligi bilan taqiqlangan, aybli ijtimoiy xavfli qilmish (harakat yoki harakatsizlik) qilmasangiz, jinoiy-huquqiy munosabatlarning sub’ekti bo‘lmaysiz. xulosa o‘zingizga, …

3 / 9

shqa sohalari bilan ham tartibga solinadi. huquqiy munosabatda qatnashuvchi bir tarafning ikkinchi tarafga ma’muriy jihatdan bo‘ysunishiga asoslangan mulkiy munosabatlar – ma’muriy huquq normalari bilan, soliq va byudjet bilan bog‘liq munosabatlar – moliya huquqi normalari bilan, shuningdek yer bilan bog‘liq munosabatlar – yer huquqi normalari bilan, mehnat shartnomasi hamda intizomiy bo‘ysunuv bilan bog‘liq munosabatlar – mehnat huquqi normalari bilan tartibga solinadi. fuqarolik huquqi asosan muayyan ekvivalent (tenglik) barobari bilan belgilanadigan, qiymat, baho bilan ifodalanadigan va ishtirokchilari teng darajada ko‘riladigan mulkiy munosabatlarni tartibga soladi. fuqarolik huquqi tomonidan tartibga solinadigan mulkiy munosabatlar doirasi nihoyatda keng. bular jumlasiga oldi-sotdi, xilma-xil buyurtmalar qabul qilish (ijro etish), turar-joylarni ijaraga qo‘yish va ijaraga olish, korxonalar, tashkilotlarning bir-biriga mahsulotlar yetkazib berish, qurilish ishlarini amalga oshirish, transport korxonalari orqali yuk va yo‘lovchi tashish, yetkazilgan zararni qoplash, qonun va vasiyat bo‘yicha meros olish, umuman, har qanday shakldagi mulkni egallash, undan foydalanish hamda uni tasarruf etish bilan bog‘liq bo‘lgan munosabatlar kiradi. …

4 / 9

huquqi va boshqa huquqlarni belgilaydi. mulkiy munosabatlar bilan bog‘liq bo‘lmagan shaxsiy munosabatlarga fkning 100-moddasida ko‘rsatilganidek, fuqaro o‘zining sha’ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro‘siga putur yetkazuvchi ma’lumotlarni tarqatgan shaxs basharti, ularning haqiqatga to‘g‘ri kelishini isbotlay olmasa, sud orqali raddiya talab qilish huquqi va shu kabi boshqa huquqlar misol bo‘ladi. mulkiy xarakterda bo‘lmagan shaxsiy munosabatlar shaxsning o‘zi bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan va undan begonalashtirilmaydigan huquqlardir. bunday huquqlar jumlasiga fuqaroning ismiga bo‘lgan huquqi (fkning 19-moddasi), o‘z tasviri (sur’ati) ning daxlsizligiga bo‘lgan huquq, mualliflik huquqi (fkning 1046-moddasi), mualliflik nomiga bo‘lgan huquq (fkning 1051-moddasi) va hokazolar kiradi. ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda fuqarolik huquqining o‘ziga xos uslubi va xususiyatlari bor, bu bilan u o‘ziga yondosh bo‘lgan boshqa huquq sohalaridan ajralib turadi. fuqarolik huquqi huquqning boshqa sohalari kabi o‘zi tartibga soladigan huquqiy munosabatlarga, ularning ishtirokchilari xatti-harakatlariga ta’sir ko‘rsatish maxsus vositalar va usullar yig‘indisidan, ya’ni, o‘z uslubidan foydalanadi. qo‘riqlash funksiyasini bajaruvchi huquq sohalaridan (jinoyat huquqi, ma’muriy huquq va sh.k.) …

5 / 9

a chek qo‘yish, yetkazilgan zararlarni undirib olish va shu kabi choralar qo‘llanilishida namoyon bo‘ladi. fuqarolik huquqi – bu har qanday rivojlangan huquq tizimining eng muhim tarkibiy qismidir. ayni vaqtda fuqarolik huquqi iborasini fuqaroviylik bilan chalkashtirmaslik lozim. shaxsning fuqaroligi – bu uning jismoniy shaxs sifatida muayyan davlatga mansubligi, davlat bilan shaxs o‘rtasidagi doimiy, barqaror huquqiy bog‘lanishidir. fuqarolik huquqi esa mutlaqo boshqa va keng ma’nodagi tushunchadir. fuqarolik huquqi iborasi kelib chiqishining tarixiy ildizi rim “sivil huquqi” (jus civil) ga borib taqaladi. qadimgi rimda bu huquq tushunchasi rimning tubjoy fuqarolari-kviritlar (cives) huquqini, davlat-shaharlar (civitas) huquqini anglatgan. keyinchalik, yevropa mamlakatlari huquq tizimlari tomonidan rim xususiy huquqini o‘zlashtirib olish (retsensiya) jarayonida bu tushuncha hozirgi zamon yuridik atamashunosligiga ko‘chirildi. shu sababli ham fuqarolik huquqini ba’zan sivilistika deb ham ataydilar. mamlakatimiz mustaqilligining ilk davrlarida fuqarolik huquqi bilan fuqaroviylikni farqlash maqsadlarida fuqarolik huquqini muomala huquqi deb atash haqida takliflar ham bo‘ldi. biroq bu takliflar ilmiy jamoatchilik tomonidan keng …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fuqarolik huquqi"

9-mavzu. fuqarolik huquqi. fuqarolik huquqi tushunchasi. fuqarolik huquqi tamoyillari. fuqarolik huquqining funksiyalari va tizimi. fuqarolik huquqiy munosabatlar tushunchasi va turlari. fuqarolik huquq va burchlarining vujudga kelish asoslari. yuridik faktlar. fuqarolik huquqlarini amalga oshirish tartibi. fuqarolik huquqi tushunchasi. fuqarolik huquqi tamoyillari. kundalik hayotimizda biz ko‘plab munosabatlarga kirishamiz. ertalab turib, elektr energiyaga, suvoqavaga, issiq va sovuq suvga, gazga murojaat qilamiz, ko‘chaga – ishga yoki o‘qishga otlanamiz, transportga chiqamiz, umumiy ovqatlanish maskanlariga kirib, qornimizni to‘yg‘azamiz, kino, teatr, stadionlarga tushib, ma’naviy ozuqa olamiz. bu – hali hammasi emas. siz fuqarolik-huquqiy munosabatlarning ishtirokchisi sifatida xususiy ...

This file contains 9 pages in DOCX format (71.4 KB). To download "fuqarolik huquqi", click the Telegram button on the left.

Tags: fuqarolik huquqi DOCX 9 pages Free download Telegram