oila qonunchiligining rivojlanish tarixi

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1706115486.doc oila qonunchiligining rivojlanish tarixi reja: 1. o`zbekistonda oila munosabatlarining tartibga solinishi 2. xorijiy mamlakatlar qonunchiligida oilaviy munosabatlarining tartibga solinishi o`zbekistonda oila munosabatlarining tartibga solinishi. xorijiy mamlakat qonunchiligida oilaviy munosabatlarning tartibga solishi. o`zbekistonda oila munosabatlarining tartibga solinishi nikoh va oila munosabatlari uzoq tarixga ega. uning tarixi haqida so`z ketganda bevosita insoniyat tarixi, ijtimoiy hayot, urf-odat, an’analar, turmush tarzi bilan bog`liq bo`lganligini ta’kidlash o`rinli bo`ladi. zardushtiylik dinining asoschisi va markaziy osiyo, ozarbayjon, eron hamda yaqin va o`rta sharq, ayniqsa, xorazm xalqlari ko`p asrlik ijodining mahsuli, bir qancha elatlarning ijtimoiy-siyosiy, axloqiy-nafosat va axloqiy-ta’limiy qarashlarining vujudga kelishi va rivojlanish tarixini o`rganishda qimmatli manba bo`lgan. “avesto” da insoniy burch faqat axloqiy yo`l-yo`riqlarni o`z-lashtirishdan iborat bo`libgina qolmay, balki inson oilaviy turmush, yaxshi yor va farzand to`g`risida ham o`ylashi zarurligi ta’kidlanadi. o`sha davrda erkaklar roppa-rosa 16 yoshida uylanib, bir nechta xotin olish huquqiga ega bo`lgan. hamma vaqt birinchi xotin boshqalariga bosh bo`lgan”. “avesto” da qayd etilishicha, …

arkaziy osiyo xalqlarida oilaning eng dastlabki paytda tarixiy shakli hisoblangan. bu oila, ayni paytda, jamiyatning asosiy ishlab chiqarish jamoasi ham bo`lgan. shuning uchun oilaviy munosabatlarga, har bir oila a’zolarining xatti-harakatlariga alohida e’tibor berilgan. markaziy osiyoda patriarxal oila eramizdan oldingi birinchi ming yilliklarda vujudga kelgan. uning eng rivojlangan davri eramizning birinchi asrlariga to`g`ri keladi. oilaning bo`linib ketishi, o`rniga kichik-kichik oilalarning tarkib topishi eramizning birinchi ming yilligi o`rtalaridan boshlanadi va deyarli xx asrlargacha davom etgan. kichik oilalarning vujudga kelishi bilan birga nikohning shart-sharoitlari ham o`zgarib boradi. patriarxal oila amal qilgan davrda nikoh shartlari ancha qat’iy va cheklangan edi. nikoh – bu erkak bilan ayol o`rtasidagi muayyan ittifoqi va bu ittifoqning jamiyat, davlat tomonidan tan olinishi va ma’qullanishining tarixiy shaklidir. buyuk alloma abu rayhon beruniyning fikricha, bironta ham xalq nikohdan holi emasdir. jamiyat nikoh vositasi bilan erkak va ayol o`rtasidagi tabiiy munosabatlarni tartibga solib turadi, er-xotin, ota-ona va farzandlar o`rtasida axloqiy, huquqiy majburiyatlar …

tirilgan tarixiy ma’lumot bunga yorqin misol bo`la oladi. bunga ko`ra, turon aholisi to`maris boshchiligida bosqinchi kayxusrav armiyasiga qaqshatqich zarba beradi. boshqa bir qadimgi grek tarixchisi – elion qoldirgan ma’lumotga ko`ra, markaziy osiyodagi yirik qabilalardan biri bo`lgan saklarning odatlari bo`yicha, uylanishni istagan har bir yigit o`zi uylanmoqchi bo`lgan qiz bilan yerosti uyida kurash tushishi shart bo`lgan. yigit kurashda g`alaba qilgan taqdirdagina uylanish huquqiga ega bo`lgan. aks holda, uning o`zi qizning asiriga aylangan. demak, bu yerda kurash o`ziga xos tarzda nikoh sharti vazifasini bajargan. markaziy osiyo xalqlarining mashhur dostonlari - “o`g`uznoma”, “alpomish” va “manas” larda nikoh bilan bog`liq odatlarda yigitning jismoniy qobiliyatlariga va uni sinab ko`rishga alohida ahamiyat berilgan. yigitning qizga munosib yoki munosib emasligini aniqlash uchun talabgorlarning o`zaro ot poygasi, kamonda nishonni urishi, uzoqqa o`q uzishi, kurash tushishi kabi raqobatchilik shakllaridan ham foydalanilgan. shuningdek, bu tanlov “qiz quvlash”, “tortishmachoq “singari ko`rinishda ham o`z ifodasini topgan, ularning qoldiqlari hozirgacha yetib kelgan. lekin …

ikki hujjat bor. mazkur hujjatlar qadim va ilk o`rta asrlardagi o`zbekiston xalqlarining nikoh-oila va u bilan bog`liq mulkchilik va boshqa ijtimoiy munosabatlari to`g`risida hikoya qiluvchi muhim yodgorlikdir. islom dini turkiston o`lkasida yoyilgandan keyin nikoh-oila huquqiy munosabatlari qur’oni karim, shariat1 va odat qoidalari, shuningdek, payg`ambarimiz muhammad (s.a.v) ning hadislari bilan tartibga solingan. shariat – bu kishilar amal qilishi uchun islom dini tarafidan buyurilgan hukmlar va nizomlardir. shariat hukmlarini bilib olish har bir mo`min-musulmon uchun farz hisoblanadi. odat qoidalari, asosan, ko`chmanchi xalqlarga tatbiq etilgan. odat turkiston o`lkasida ko`chmanchi xalqlar (qozoqlar, qirg`izlar) da nikoh-oila munosabatlarining asosi hisoblangan. qozoqlarda bir xil huquqiy masalalar mazmuniga ko`ra har xil asosda hal qilinishi bo`yicha odat shariat normalaridan ajralib turgan. odat huquqida turli tushunchalar bo`lgan. masalan, “baranta”. bu kelinning ota-onasiga tegishli bo`lgan chorva mollarni zo`rovonlik bilan haydab ketishdir. “alengerlik” – qozoq xalqining odat huquqiga asosan juda og`ir amal. alengerlik – bu beva qolgan xotinning erning aka-ukalaridan biriga, qarindoshlariga …

o`llanma to`rt jildlik, 57 kitob, 165-bob, 152-fasldan iborat bo`lib, uning muallifi marg`ilonlik ali ibn abu bakr al-farg`oniy al-rishtoniy burhoniddin marg`inoniydir. u zot 1197-yilda vafot etgan bo`lib, uning mazkur asarida islomning qator masalalari bilan huquqiy va axloqiy me’yorlar, nikoh va oila masalalari bilan bog`liq bo`lgan qoidalar hamda jinoyat va jazoga oid tatbiq etish lozim bo`ladigan choralar batafsil yoritilgan. bulardan tashqari, bu qonun-qoidalar majmuasida mulkiy va moliyaviy munosabatlar, fuqarolik huquqiga, fuqarolik jarayoni huquqiga va boshqa masalalarga o`rin berilgan. hanafiya mazhabi xulosalariga asoslangan bu asardagi qoidalar ham shu mazhab qonunlari kabi nisbatan yumshoqroq va qulayroqligi, xalqlarning mahalliy an’analari e’tiborga olinganligi sababli, u aksariyat musulmon davlatlarida keng yoyilgan, chunonchi, qozi (sudya)lar muomala munosabatlaridan kelib chiqadigan (fuqarolik, nikoh, oila) va boshqa nizoli ishlarni ko`rib hal etishda boshqa manbalar bilan bir qatorda “hidoya” dan ham unumli foydalanishgan. nikoh-oila munosabatlarini tartibga solishda xii asr davomida turkiston hududida amalda bo`lgan diniy huquqiy tizim – shariat, musulmon huquqi normalari, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oila qonunchiligining rivojlanish tarixi"

1706115486.doc oila qonunchiligining rivojlanish tarixi reja: 1. o`zbekistonda oila munosabatlarining tartibga solinishi 2. xorijiy mamlakatlar qonunchiligida oilaviy munosabatlarining tartibga solinishi o`zbekistonda oila munosabatlarining tartibga solinishi. xorijiy mamlakat qonunchiligida oilaviy munosabatlarning tartibga solishi. o`zbekistonda oila munosabatlarining tartibga solinishi nikoh va oila munosabatlari uzoq tarixga ega. uning tarixi haqida so`z ketganda bevosita insoniyat tarixi, ijtimoiy hayot, urf-odat, an’analar, turmush tarzi bilan bog`liq bo`lganligini ta’kidlash o`rinli bo`ladi. zardushtiylik dinining asoschisi va markaziy osiyo, ozarbayjon, eron hamda yaqin va o`rta sharq, ayniqsa, xorazm xalqlari ko`p asrlik ijodining mahsuli, bir qancha elatlarning ijtimoiy-siyosiy, ...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "oila qonunchiligining rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oila qonunchiligining rivojlani… DOC Бесплатная загрузка Telegram