iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari

DOC 78 pages 1.3 MB Free download

78 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type DOC

Pages 78

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 78

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ma`ruza kursi 1-modul. fanining nazariy mashg`ulotlari mazmuni reja: 1. iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. 2. iqtisodiy tahlilning asosiy printsiplari (tamoyillari) 3. iqtisodiy tahlilning metodi unda qo`llaniladigan an`anaviy usullar tаyanch iborаlаr: raqobatbardoshlik, boshqarish, teхnologiya, teхnologik jаrаyon, хom аshyo, fаn-teхnikа, ishlаb chiqаrish, iqtisodiy tahlil, xo`jalik zaxiralari, nisbiy miqdor, sifat. 1. iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari xo`jalik faoliyatini iqtisodiy tahlil qilish fani ko`p asrlik tarixga ega bo`lgan buxgalteriya hisobi va statistika kabi fanlar qatori ob`yektiv shart-sharoitlar asosida sahkllangan. korxonalarni oqilona boshqarish, moliyaviy holatini yaxshilash, raqobatbardoshlik quvvatini oshirish xo`jalik faoliyatini chuqurroq o`rganishni zamonning muhim talabiga aylandi. bu esa buxgalteriya balansi va boshqa hisobotlarda ifodalangan ba`zi ko`rsatkichlarga juda aniq izoh berishni talab qilayotgani, o`z davrida, hozirgi tahlil fanining vujudga kelishiga ob`yektiv asos bo`lgan. xo`jalik faoliyatini tahlil qilish fani mustaqil fan sifatida shakllangunga qadar o`ziga xos tarixga va bir qancha nomlarga ega …

2 / 78

lik faoliyatini iqtisodiy tahlil qilish uchun asos qilib olingan quyidagi tamoyillar mavjud: 1. ob`yektning holatini dastlabki iqtisodiy nazariya jihatidan tahlil qilishning zarurligi, o`rganiladigan hodisalarning mohiyati va bir-biriga o`zaro bog`liqligi. 2. tahlilning kompleks xarakterga ega ekanligi hamda o`zaro bir-biriga uzviy ravishda bog`liq tahliliy ko`rsatkichlar tizimining qo`llanishi. 3. iqtisodiy ma`lumotlarni tahliliy jihatdan qayta ishlash jarayonida o`rganiladigan hodisalarni guruhlashtirish va ularga ta`sir ko`rsatuvchi omillarni miqdor va sifat belgilariga qarab turkumlash. 4. korxonalar faoliyatini tahlil qilishda taqqoslash usulining ichki xo`jalik rezervlarini aniqlashdagi ahamiyati. 5. tahlil natijalari asosida ilg`or tajribalarni keng yoyish va ommani korxonalarni boshqarishga yana ham keng jalb etish. 6. korxonalarni boshqarishda hisob va hisobotning hal qiluvchi roli, ularning iqtisodiy tahlilda asosiy axborot manbai ekanligi. yuqorida qayd etilgan tamoyillar iqtisodiy tahlilning shakllanishiga va uning rivojlanish jarayoniga asos bo`ldi. 3. iqtisodiy tahlilning metodi unda qo`llaniladigan an`anaviy usullar 4.1.iqtisodiy tahlilning metodi iqtisodiy tahlilning uslubiy asoslari dialektika va iqtisodiy nazariya faniga tayanadi. tahlil usuli deganda esa, …

3 / 78

ar, deb ataladi. xo`jalik yuritish samaradorligini oshirish imkoniyatini aniqlashda ijobiy ta`sir etuvchi omillar harakatini kuchaytirish va ularning salbiy ta`sirini tugatish rezervlar deb ataladi. deduktiv usul asosan moliya – iqtisodiy tahlilda qo`llaniladi. bunda avvalo xo`jalik faoliyatini belgilovchi umumiy ko`rsatkichlar o`rganilib, so`ngra ular bo`laklarga bo`linadi. ko`rsatkichlarni bo`laklarga bo`lish aslini olganda tahlil demakdir. induktiv usul ko`pincha texnik-iqtisodiy tahlilda qo`llaniladi, ya`ni avval, ayrim olingan ish uchastkalaridagi ko`rsatkichlar har tomonlama tekshirilib, so`ngra ana shu aniq ko`rsatkichlardan korxonaning xo`jalik faoliyatini belgilovchi umumlashgan iqtisodiy ko`rsatkichlar darajasiga chiqiladi. 4.2. itisodiy tahlilning maxsus usullari tahlilning usuli unga bo`ysinuvchi maxsus usullar orqali ifodalaniladi. korxonalar faoliyatini tahlil qilishda turli maxsus usullar qo`llaniladi. shulardan eng asosiylari quyidagilardir: a) taqqoslash usuli - korxona faoliyatini tahlil qilishning eng asosiy usulidir, zero «barcha narsa taqqoslashda aniqlanadi». b) guruhlashtirish. u har qanday ijtimoiy-iqtisodiy tekshirishning ajralmas qismi bo`lib hisoblanadi. guruhlashtirish, ayniqsa, amaliy jihatdan ishlab chiqarishda keng qo`llaniladi. masalan, yuqorida ta`kidlanganidek tovar mahsuloti ishlab chiqarishga ta`sir qiluvchi omillarni …

4 / 78

sa biznes-rejaning bajarish darajasini va ishlab chiqarishni rivojlantirish sur`atini belgilaydi. d) dinamika metodi. muhim hodisalar, jarayonlarning har birini rivojlanishida, deb qarash kerakligini ko`rsatadi. demak, bu tahlil qilish jarayonida korxona faoliyati rivojlanayotganda, deb qaraladi va bu bilan uning ishidagi ayrim o`zgarishlari ochiladi; e) indekslar. ular yordamida ma`lumotlarni qator yillar bo`yicha taqqoslash mumkin. bu o`rinda bazali va zanjirsimon indekslardan foydalaniladi. j) bartaraf etish (eliminirovanie) usuli. xo`jalik faoliyatiga yuqorida aytib o`tilgandek juda ko`p omillar ta`sir qiladi: asosiy, qo`shimcha, tashqi va hokazo. bu usul yordamida ushbu omillarni bir-biridan ajratib, alohida tahlil qilishga imkon beradi. ushbu usul turli usullar bilan amalga oshiriladi, jumladan, zanjirli bog`lanish usuli bilan ham. z) zanjirli bog`lanish usuli. bu usulning mohiyati quyidagidan iborat: ya`ni hisob formulasi tarkibiga kirgan o`tgan yil doirasidagi ayrim olingan miqdoriy ko`rsatkichlarini aynan shu ko`rsatkichlarning haqiqatdagi darajasiga ketma-ket almashtiriladi. u yoki bu omilning ta`siri ketma-ket ayirish yo`li bilan aniqlanadi: ikkinchi hisobdan birinchi hisob ayriladi, uchinchi hisobdan ikkinchi hisob …

5 / 78

mat qiladi. nаzorаt vа muhokаmа uchun sаvollаr 1. iqtisоdiy rеsurslаr qаndаy klаssifikаtsiyalаnаdi? 2. iqtisоdiy tаhlil tizimidа mеhnаt ko`rsаtkichlаri tаhlili qаndаy o`ringа egа? 3. mеhnаt ko`rsаtkichlаri tаhlilining оb`еkti? 4. mаhsulоt ishlаb chiqаrish indеksigа qаysi ko`rsаtkichlаr o`z tа`sirini ko`rsаtаdi? 5. mеhnаt ko`rsаtkichlаri tаhlili fаnining prеdmеti. 6. mеhnаt ko`rsаtkichlаri tаhlili uchun bоshlаng`ich mа`lumоtlаr? 2-modul. iqtisodiy tahlil tizimida mehnat ko`rsatkichlari tahlilining o`rni va roli 2.1.mehnat ko`rsatkichlari tahlilining ob`yekti 2.2. mehnat ko`rsatkichlari tahlilining predmeti va maqsadi 2.3. ishlab chiqarishning turli darajalarida mehnat ko`rsatkichlarining tuzilishi tаyanch iborаlаr: kapital, investitsiya, salohiyat, zararsizlik nuqtasi, foydani maksimallashtirish, direktiv ro`rsatkichlar. 2.1.mehnat ko`rsatkichlari tahlilining ob`yekti bozor xo`jaligi tizimida, iqtisodiyotning barcha sohalarida moddiy ne`matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko`rsatish uchta zarur tarkibiy qismdan: birinchidan moddiy resurslar (xom ashyo, asbob uskunalar va hokazolar) dan, ikkinchidan moliyaviy resurslar (kapital, investitsiya, aholining ortiqcha pul mablag`lari)dan va uchinchidan inson resurslari (ishchi kuchi, mehnat resurslari, mehnat salohiyati)dan ya`ni kasb malakalari va bilimlariga ega bo`lgan xodimlardan iborat bo`ladi. …

Want to read more?

Download all 78 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari"

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ma`ruza kursi 1-modul. fanining nazariy mashg`ulotlari mazmuni reja: 1. iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. 2. iqtisodiy tahlilning asosiy printsiplari (tamoyillari) 3. iqtisodiy tahlilning metodi unda qo`llaniladigan an`anaviy usullar tаyanch iborаlаr: raqobatbardoshlik, boshqarish, teхnologiya, teхnologik jаrаyon, хom аshyo, fаn-teхnikа, ishlаb chiqаrish, iqtisodiy tahlil, xo`jalik zaxiralari, nisbiy miqdor, sifat. 1. iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari xo`jalik faoliyatini iqtisodiy tahlil qilish fani ko`p asrlik tarixga ega bo`lgan buxgalteriya hisobi va statistika kabi fanlar qatori ob`yektiv shart-sharoitlar asosida sahkllangan. korxonalarni oqilon...

This file contains 78 pages in DOC format (1.3 MB). To download "iqtisodiy tahlilning fan sifatida shakllanishi va rivojlanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy tahlilning fan sifati… DOC 78 pages Free download Telegram