poroshoklar ta'rifi

DOC 244 pages 1.9 MB Free download

244 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOC

Pages 244

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 244

5 semestr o’quv materiallari 1 - ma’ruza mavzu 1. dori tеxnologiyasi fani. davlat farmakopеya. og’irlik bo’yicha dozalarga bo’lish rеtsеpt. posongili va qo’l tarozlari, tarozi toshlari. reja: 1.poroshoklar ta'rifi, tasnifi. 2. poroshoklarning dt sifatida afzallik va kamchiliklari. 3. poroshoklarning umumiy texnologiyasi. 4. poroshoklar tasnifi. 5.. poroshoklarga qo’yilgan talablar. poroshoklar qadimdan ma'lum dori shakllaridan bo’lib, eramizdan oldingi 3000 yil avval ham tabobatda qo’llanilgan. elaki dorilarning o’ta maydaligi ularning ta'sir darajasini yuqori bo’lishini ta'minlaydi. shu jixatdan elaki dorilar qattiq dori shakllari ichida yuqori ta'sir darajasiga ega dori hisoblanadi. davlat farmakopeyasi ta'biri bilan aytganda, elaki dorilar — ichish va tana yuzasiga qo’llash uchun ishlatiladigan qattiq dori shaklli bo’lib, sochiluvchanlik xususiyatga ega bo’ladi. poroshoklar oddiy — (pulveres simplices) bir dori moddasidan tashqil topgan yoki murakkab — ikki va undan ortiq ingredientdan iborat (pulveres compositi) bo’lishi mumkin. undan tashkari kukunlar ya'ni, elaki dorilar alohida dozalarga bo’lib taqsimlangan (pulveres divisi) va taqsimlanmagan (pulveres indivisi) bo’ladi. ichish uchun …

2 / 244

ganizmga so’rilishi eritmalarga nisbatan sekinrok boradi, chunki dorivor modda avval eriydi, keyin esa so’riladi. 2. ba'zi moddalar atrof-muxitning ta'siri ostida o’zgarishi mumkin: a) kristallizatsion suvini yo’kotishi ; b) xavodagi uglerod ikki oksidini yutib, karbonatlar hosil kilishi; v) xavodagi kislorod ta'sirida oksidlanishi ; namlik ta'sirida esa sochiluvchanligini yo’kotishi mumkin. 3. ba'zi moddalar me'da va ichakning shillik pardalariga kitiklovchi ta'sir ko’rsatishi mumkin, eritma holida esa bu holat kuzatilmaydi (kaliy va natriy bromid tuzlari). 4. achchiq ta'mli, yokimsiz hidli va rangli moddalardan tayyorlangan kukunlar ichish uchun nokulay bo’lgani sababli maxsus kapsulalarga solinadi. poroshoklarni tayyorlash bosqichlari poroshoklar tayyorlash - maydalash, elash, aralashtirish, dozalash va qadoqlash kabi jarayonlarni o’z ichiga oladi. keltirilgan jarayonlar kukun texnologiyasida to’la bo’lishi yoki ba'zi bir jarayonlarning bo’lish-bo’lmasligi dori tarkibi, uning qo’llanilishi va tarkibga kirgan dori moddalarning xususiyatlariga bog’liq bo’ladi. kukunlarning maydalilik darajasi, tayyorlanishi, qadoqlash usullari ham shu xususiyatlariga qarab tanlanadi. purkash, sepish uchun ishlatiladigan kukunlar o’ta maydalangan bo’lishi kerak. tish …

3 / 244

arur. elaki dorilar tarkibi va qo’llash usulidan tashkari bir-biridan agregat holati (kristall, amorf), zichligi, qattiqligi, rangi, hidi va boshqa xususiyatlari bilan ham farqlanadi. xayvonot va o’simliklardan olingan elaki dorilar amorf kukunlar bo’lib, minerallardan solishtirma og’irligining kichikligi bilan farqlanadi. kukun holatidagi ba'zi bir moddalar yoruglik ta'sirida, kislorod, karbonat angidrid va xavo namligi ta'sirida o’zgaradi. ko’pchilik kukunlar gigroskopik bo’lgani sababli xavoda namlanadi va aksincha, tarkibida kristal suv saqlaganlari xavo ta'sirida suvini yo’kotadi, masalan, natriy sulfat, magniy sulfat. ba'zi bir kukun holidagi dorivor moddalar (kamfora, mentol, xloralgidrat) oson uchuvchan hisoblanadi. kukun holatidagi elaki dori tayyorlashda xususiyati jixatidan turlimoddalarning aralashtirilishi natijasida tarkibidagi fizik xususiyatlar (gigroskopik xususiyati, uchuvchanligi, portlash xususiyati) o’zgarishi mumkin. elaki dorilar tayyorlashda farmatsevt ana shu xususiyatlarni hisobga olishi kerak. maydalash, aralashtirish. dori tayyorlash uchun mo’ljallangan kukunlarni maydalashdan ikki maqsad bor. birinchisi dori moddaning tanaga tezrok va to’larok so’rilishi bo’lsa, ikkinchisi maydalangan kukunlar yaxshi aralashadi, dozalanganda qavatlarga ajralmaydi va ingredientlarning ayrim zarrachalari ajralib …

4 / 244

ilishi kuchayadi. qattiq moddalarga mexaniq ta'sir ko’rsatish har xil bo’lishi mumkin. ularni parchalash, maydalash, ezish, yorish, sindirish, kesish, arralash, urish yoki shu usullaridan foydalanish orqali amalga oshiriladi (1.1.-rasm). 1.1.-rasm. maydalash usullari a — ezib maydalash; b — yorish; v — sindirish; g — kesish; d — arralash; e — ezgilab maydalash; j — urib maydalash; z — erkin tushish. yorishda – jismning bosim ko’p ta'sir qilingan joyi yoriladi.hosil bo’lgan zarrachalar bir-biriga o’xshash bo’lsa ham shakli, kattaligi jixatdan bir-biriga yakin bo’ladi. . sindirishda — egiltiruvchi kuchlar ostida jism parchalanadi. parchalanishdan hosil bo’lgan zarrachalar kattaligi va shakli jixatidan turlicha bo’ladi. kesish va arralashda - jismlarni belgilangan kattalikda va shaklda maydalash mumkin. yanchishda - jism siqiluvchi, cho’zuvchi, kesuvchi, ezuvchi kuchlar ta'sirida maydalanadi. bunda mayda kukunga o’xshash mahsulot hosil bo’ladi. urilganda - mo’ljalga olib urilganda yorilgandagi kuch ta'siri qaytarilib jism yorilishi mumkin, umuman urilishda ezish ta'sir kuchi bilan maydalanadi. dori moddalari fizik jixatdan maydalangan, …

5 / 244

ham tarkibi turiga qarab me'yorlashtirish kerak. ularning maydaligi 0,1-0,3 mm oraligida bo’lishi mumkin. dorixatlarda ko’p ishlatiladigan elaki dorilarni murakkab tarkiblaridan dorixonada yarim fabrikatlar tayyorlab ko’yish mumkin. bunda elaki dorilar tarkibi o’rganilib uning ko’p uchraydigan ma'lum bir qismi yarim fabrikat holida tayyorlansa bo’ladi. elaki dorilar tarkibini draje holida ham tayyorlash mumkinligi g. s. yusupova tomonidan ko’rsatilgan. hovonchalar har xil o’lcham va shaklda chiqarilib, chinni, agat, latundan yasaladi. kundalik amaliyotda eng ko’p ishlatiladigani chinni hovonchadir. chinni hovonchalar 7 xil hajmda chiqariladi. chinni hovonchalar yuza tomonidan sillik, ichi esa govak va notekis bo’ladi. pestik–pistilla- (hovoncha dastasi) ham chinnidan tayyorlanadi. chinni qattiqligi etarli darajadagi jism bo’lsa, mo’rt hisoblanadi. ezishga boshqa moddalarga nisbatan chidamli hisoblanadi. shuning uchun u dorixona hovonchalari tayyorlashda asosiy xom ashyo hisoblanadi. hovonchada modda dasta va ko’l yordamida maydalanadi, bunda tirsak va elka kuchlari ishlatilmasligi lozim. zaharli va shillik pardalarga ta'sir ko’rsatuvchi moddalarni maydalash uchun usti yopiladigan hovonchalar ishlatiladi. bu birinchidan moddaning …

Want to read more?

Download all 244 pages for free via Telegram.

Download full file

About "poroshoklar ta'rifi"

5 semestr o’quv materiallari 1 - ma’ruza mavzu 1. dori tеxnologiyasi fani. davlat farmakopеya. og’irlik bo’yicha dozalarga bo’lish rеtsеpt. posongili va qo’l tarozlari, tarozi toshlari. reja: 1.poroshoklar ta'rifi, tasnifi. 2. poroshoklarning dt sifatida afzallik va kamchiliklari. 3. poroshoklarning umumiy texnologiyasi. 4. poroshoklar tasnifi. 5.. poroshoklarga qo’yilgan talablar. poroshoklar qadimdan ma'lum dori shakllaridan bo’lib, eramizdan oldingi 3000 yil avval ham tabobatda qo’llanilgan. elaki dorilarning o’ta maydaligi ularning ta'sir darajasini yuqori bo’lishini ta'minlaydi. shu jixatdan elaki dorilar qattiq dori shakllari ichida yuqori ta'sir darajasiga ega dori hisoblanadi. davlat farmakopeyasi ta'biri bilan aytganda, elaki dorilar — ichish va tana yuzasiga qo’llash uchun ishlat...

This file contains 244 pages in DOC format (1.9 MB). To download "poroshoklar ta'rifi", click the Telegram button on the left.

Tags: poroshoklar ta'rifi DOC 244 pages Free download Telegram