aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili mavzusi

DOC 30 pages 285.5 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 285.5 KB

File type DOC

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

elektr va magnetizm o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali “________________________________________” fakulteti “________________________________________” kafedrasi “________________________________________” fanidan mustaqil ishi mavzu: aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili guruh:______________________ bajardi:_____________________ tekshirdi:__________________ olmaliq 2023 mavzu: aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili reja: kirish 1.aktivlanish energiyasi 2. aktivlanish energiyasi va reaksiya tezligi 3. la-shatele tamoyili 4. termodinamik muvozanat jarayonlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar: kirish tasavvur qiling: uyqudan uygʻondingiz. bugun sizni ajoyib, juda qiziq rejalar kutyapti. shunga qaramasdan, joyingizdan turishingiz uchun biroz qoʻshimcha kuch kerak. sizda hech shunday boʻlganmi? oʻrningizdan bir turib, uyquni ochvolsangiz boʻldi, kun boʻyi harakatda boʻla olasiz, lekin bu nuqtani yengib oʻtishgacha boʻlgan jarayon anchagina mushkul. kimyoviy reaksiyaning aktivlanish energiyasi uyqudan turishingiz uchun “turtki” boʻladigan vositaga oʻxshaydi. hattoki energiya ajralib chiqadigan reaksiyalarda ham reaksiya boshlanishi uchun energiya ajralib chiqishidan oldin maʼlum miqdorda energiya zarur. bu kiritilgan boshlangʻich energiya aktivlanish energiyasi deyiladi (ushbu kiritilgan energiya miqdori reaksiya jarayonida …

2 / 30

$holati deb ataluvchi beqaror holatga oʻtishi kerak. oʻtish holati aslida yuqori energiyali holat va molekula bu holatga yetib borishi uchun maʼlum bir miqdordagi energiya – aktivlanish energiyasi – qoʻshilishi talab qilinadi. chunki oʻtish holati beqaror va reaksiyaga kirishuvchi moddalar bu holatda uzoq turmaydi hamda kimyoviy reaksiyaning keyingi bosqichiga tezgina oʻtib ketadi. umuman olganda, reaksiyaning oʻtish holati uchun zarur boʻlgan energiya miqdori reagentlar yoki mahsulotlar oʻzida toʻplagan energiyadan yuqori boʻladi, shuningdek, \[\text e_{\text a}\] reaksiyaning ekzergonik yoki endergonik boʻlishidan qatʼi nazar doimo musbat qiymatga ega boʻladi. quyidagi diagrammada ekzergonik toʻgʻri reaksiyaning (reagentlar \[\rightarrow\] reaksiya mahsulotlari) aktivlanish energiyasi koʻrsatilgan. agar reaksiya qarama-qarshi yoʻnalishda amalga oshsa (endergonik boʻlsa), oʻtish holati oʻzgarmaydi, lekin aktivlanish energiyasi nisbatan koʻproq kerak boʻladi. chunki hosil boʻlgan mahsulotlardagi energiya reagentlarnikidan koʻra kamroq, shuning uchun oʻtish holati (“reaksiyaning choʻqqisi”)ga chiqish uchun koʻproq energiya zarur. (qaytar reaksiyalarda aktivlanish energiyasi yoʻnalishi reaksiya mahsulotlaridan oʻtish holatigacha boʻlgan oraliqda choʻzilgan boʻladi.) ekzergonik (energiya ajralib …$

3 / 30

kirishuvchi modda) molekulalar issiqlik energiyasini oʻz atrofidagi muhitdan oladi. bu issiqlik energiyasi reagent molekulalarning harakatini tezlashtiradi, ularning toʻqnashuv chastotasini va kuchini oshiradi, shuningdek, alohida molekulalardagi atomlar va bogʻlarni bir-biridan itaradi, bu esa bogʻlarning uzilishini yanada osonlashtiradi. agar reagent molekula oʻtish holatiga yetib olishi uchun yetarlicha energiyani yutsa, u reaksiyaning qolgan qismiga oʻtib, davom etib keta oladi. aktivlanish energiyasi va reaksiya tezligi kimyoviy reaksiyaning aktivlanish energiyasi uning tezligi bilan chambarchas bogʻliq. xususan, aktivlanish energiyasi qancha yuqori boʻlsa, kimyoviy reaksiya shuncha sekinroq amalga oshadi. buning sababi, molekulalar aktivlanish energiyasi toʻsigʻining yuqori qismiga yetib borganlaridan keyingina reaksiyani yakunlay olishadi. toʻsiq qanchalik baland boʻlsa, shu toʻsiqni yengib oʻta oluvchi energiyaga ega boʻlgan molekulalar shunchalik kam boʻladi. [nega ayrim molekulalar boshqalaridan koʻra koʻproq energiyaga ega?] koʻp reaksiyalar shunchalik yuqori aktivlanish energiyasiga egaki, energiya kiritilmasa, ular umuman amalga oshmaydi. masalan, yonilgʻilardan biri boʻlgan propanning yonishi energiya chiqaradi, ammo xona haroratida reaksiya tezligi nolga teng. (ochigʻini aytganda, …

4 / 30

aliga bu muammo kabi koʻrinadi; axir siz hujayraga hech qanday ziyon yetkazmasdan uchqun kirgiza olmaysiz-ku. xayriyatki, reaksiyaning aktivlanish energiyasini pasaytirish va shu bilan reaksiya tezligini oshirish mumkin. aktivlanish energiyasini kamaytirish orqali reaksiyani tezlashtirish jarayoni kataliz deb nomlanadi va aktivlanish energiyasini pasaytirish uchun qoʻshilgan modda katalizator deb ataladi. biologik katalizatorlar fermentlar deb nomlanadi va biz ularni keyingi boʻlimda batafsil koʻrib chiqamiz. temperatura o‘zgarganida reaksiya tezligining tez o‘zgarishini aktivlashish nazariyasi tushuntirib beradi. bu nazariyaga muvofiq ushbu reaksiyani amalga oshirishga yetarli energiyasi bor aktiv molekulalar (zarrachalar) gina kimyoviy reaksiyaga kirishadi. noaktiv zarrachalarga zaruriy qo‘shimcha energiya berish yo‘li bilan ularni aktiv zarrachalarga aylantirish mumkin — bu jarayon aktivlanish deyiladi. aktivlanishning usullaridan biri — temperaturani oshirish; temperatura ko‘tarilganda aktiv zarrachalar soni ko‘payadi, shu tufayli reaksiya tezligi ham keskin ortadi. reaksiyaga kirishadigan moddalar molekulalarini (zarra- chalarini) aktiv zarrachalarga aylantirish uchun ularga berilishi lozim bo‘lgan energiya aktivlanish energiyasi deyiladi. bu energiya tajriba yo‘li bilan aniqlanadi, u ea …

5 / 30

unda reaksiya jarayonida reaksiyaga kirishadigan moddalar zarrachalaridan о ‘tish holati yoki aktivlangan kompleks deyiladigan beqaror oraliq birikma (c nuqtada) hosil bo‘ladi, keyin uning parchalanishi oxirgi mahsulot ab ning hosil bo‘lishiga olib keladi. reaksiya mexanizmini ushbu sxema bilan tasvirlash mumkin: reaksiyaning tezligi aktivlanish energiyasining qiymatiga bevosita bog'liq: agar u kichik bo'lsa, u holda ma’lum vaqt ichidagi reaksiyada ko'p sondagi zarrachalar energetik to'siqni yengib o'tadi va reaksiyaning tezligi yuqori bo'ladi, lekin agar aktivlanish energiyasi katta bo'lsa, u holda reaksiya sekin boradi. barcha kimyoviy reaksiyalarni ikkiga qaytar va qaytmas reaksiyalarga bo’lish mumkin. faqat bir yo’nalishda boradigan reaksiyalar qaytmas reaksiyalar deyiladi. reaksiya natijasida ko’p miqdorda issiqlik ajralib chiqsa, gaz modda, cho’kma yoki oz dissotsilanadigan moddalar hosil bo’lsa, bunday reaksiyalar amalda qaytmas bo’ladi: ch4 + 2o2 = co2 + 2h2o + q mg + 2hcl = mgcl2 + h2 agno3 + nacl = agcl( + nano3 naoh + hno3 = nano3 + h2o birvaqtning o’zidaikki …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili mavzusi"

elektr va magnetizm o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali “________________________________________” fakulteti “________________________________________” kafedrasi “________________________________________” fanidan mustaqil ishi mavzu: aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili guruh:______________________ bajardi:_____________________ tekshirdi:__________________ olmaliq 2023 mavzu: aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili reja: kirish 1.aktivlanish energiyasi 2. aktivlanish energiyasi va reaksiya tezligi 3. la-shatele tamoyili 4. termodinamik muvozanat jarayonlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar: kirish tasavvur qiling: uyqudan uygʻondingiz. bugun sizni ajoyib, juda qiziq rejal...

This file contains 30 pages in DOC format (285.5 KB). To download "aktivlanish energiyasi va la-shatele tamoyili mavzusi", click the Telegram button on the left.

Tags: aktivlanish energiyasi va la-sh… DOC 30 pages Free download Telegram