ahmad yassaviy hayoti va ijodi

PPTX 29 sahifa 2,7 MB Bepul yuklash

29 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 29

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 29

mavzu: ahmad yassaviy hayoti va ijodi reja: 1. ahmad yassaviy yashagan tarixiy davr. 2. tarjimai holi va tahsili. 3.«devoni hikmat»: g'oya, mazmun va til masalalari. x-xii asrlar islom o'lkalarida tasavvuf ta'limoti keng tarqalgan, tariqatlar ravnaq topgan bir davr edi. imom qushayriy, abdurahmon sulamiy, junayd bag'dodiy, boyazid bistomiy, hakim tirmiziy, abu homid g'azzoliy, shahobiddin suhravardiy, abdulqodir giloniy kabi tariqat arboblarining tasavvufga doir asarlari xalq orasida shuhrat topgandi. x asrga kelib xuroson tasavvuf jarayonining asosiy markazlaridan biriga aylandi. nishopur, hirot, marv kabi yirik shaharlarda atoqli tasavvuf ahllarining soni ortdi. xuroson va turkiston xalqlari o'rtasidagi har turli aloqalar markaziy osiyoda so'fiy va mutasavviflarning maydonga chiqishi hamda tasavvuf tariqatlarining tarkib topishida, ayniqsa, buxoro va samarqand kabi shaharlarda tasavvuf jarayonining kuchayishida ijobiy ta'sir o'tkazgan. xi-xii asrlarga kelib esa yusuf hamadoniy, ahmad yassaviy, abdulxoliq g'ijduvoniy, najmiddin kubro kabi shariat va tariqat peshvolari o'zlarining faol harakatlari bilan xojagon, yassaviya, xojagon-naqshbandiya, kubraviya singari islomiy tariqatlarga asos soldilar. uyg'onish …

2 / 29

i. she'riyatda ijtimoiy mazmun, odob-axloq, turli xil insoniy fazilat va his-tuyg'ular o'z ifodasini topgan edi. o’sha davrda axloqiy-tarbiyaviy adabiyotning rivojlanishidagi asosiy sabablardan biri, unda jamiyatning muhim masalalari – insonlar orasidagi tenglik, adolat, ezgulik, xalq manfaatining ustunligi, inson kamoloti uchun tinimsiz kurash kabilarning keng yoritilishi edi. xuddi shu vaziyatda yassaviy islom ma'rifatini ommaga etkazish uchun mustaqil tariqat tuzib, qur'on va hadisga asoslangan fikr-qarashlari bilan turkiy xalqlarning musulmonlashuv jarayoniga kuchli ta'sir ko'rsatdi. xii asrning ikkinchi yarmida hukmdor sulton sanjar 1157-yil vafot etgach, movarounnahrda xorazmsho hukmdorligi kuchli bir musulmon davlati barpo etdilar. natijada, buxoro madrasalari faoliyatiga alohida e'tibor bilan qaraldi, talabalarning ta'lim olishlariga yordam berildi. hukmronlik tez-tez almashib turganiga qaramay, madaniy hayot barqarorligi davom etavergan bu davrda taxtga kelgan har bir hukmdor fan-madaniyatni qo'llab-quvvatlagan, o'z atrofiga ilm ahlini to'plagan. ahmad yassaviy yashab, faoliyat ko'rsatgan davr markaziy osiyo madaniy hayoti taxminan shunday edi. tarjimai holi ahmad yassaviy xi asrning o'rtalarida hozirgi turkiston viloyatining yassi …

3 / 29

u nasabi: yassaviy xojalardan bo'lib, uning shajarasi otasi shayx ibrohim va ilyosbob orqali imom hanafiyga taqaladi. ya'ni yassaviy mansub bo'lgan xojalar sulolasi hazrati alining zavjalari havla binti ja'fardan tug'ilgan farzandi imom muhammad hanafiyaga borib taqaladi. demak, sayramda muhammad hanafiy naslidan bo'lgan boshqa kishilarning ham juda ko'pchilikni tashkil etishi yassaviyning sayramda tug'ilganligi haqidagi fikrni qat'iylashtiradi. xojalar sayram ma'naviy hayotidagi nufuzi baland bo'lgan. jumladan, shayx ibrohim ham o'z davrida tanilgan valiylardan edi. g'arb olimi claude cahen o'zining “sur les traces des premers akhis” nomli maqolasida axiylik-futuvvat/javonmardlik harakatining boshlovchisi axiy ibrohim ekanidan bahs etadi. bunga ilova sifatida turk olimi m.junbur “ahmad yassaviyning otasi shayx ibrohimning ham axiy shayxi bo'lganligi ehtimoldan xoli emas” degan da'voni olg'a suradi. onasi − shayx ibrohimning eng yaqin xalifasi muso shayxning qizi oysha xotun (qorasoch ona)dir. yassaviyning tavallud sanasi manbalarda turlicha berilgan. chunonchi, «safinai avliyo»da h. 437 (m.1045) yil, qozoq tadqiqotchilar m.jarmuhammado'g'li va m.mirxoldoro'g'li 1041, shahobiddin yassaviy 1103, qozoq …

4 / 29

avvuf ilmlarini undan o'rganadi hamda «ming bir zikr»ni uning hodiy-rahbarligida ado etib, yuksak maqomlarga erishadi. etti yoshda arslonbobg'a qildim salom, haq mustafo omonatin qiling in'om. o’shal holda ming bir zikrin qildim tamom, lomakonning maqomig'a oshtim mano. arslonbob o'z davrining mashhur so'fiylaridan bo'lgan. jumladan, doro shukuh (1659 y) bu zotni «azimi mashoyixi turk» («turk mashoyixining ulug'laridan») deya ta'riflaydi (safinat ul-avliyo, lakhnav, 1862, 76-bet). quyi sirdaryo vohasidan topilgan va hozirda turkiston shahrida saqlanayotgan muallifi noma'lum «nasabnoma» risolasida esa arslonbob bilan yosh ahmadning ilk uchrashuvlari batafsil va maroqli bir shaklda tasvirlangan. unda hikoya qilinishicha, muhammad a.s. ahmad yassaviyga etkazish uchun arslonbobga bir xirqa bilan bir xurmo beradilar va «to'rtinchi xalifam va amakimning o'g'li alining farzandi imom muhammad hanafiy zurriyotidan sayram tepaligida xoja ahmad dunyoga keladi. uning otasi shayx ibrohim va onasi tog'ay bibicha bibi, laqabi qorasoch onadir» deya bashorat beradilar. omonat xurmoni olgan arslonbob chahorterak viloyatida qirq yil zohidlikda yashab, nafsini poklaydi. shundan …

5 / 29

rdim bilolmadim, – degan misralariga asoslangan holda ushbu xulosaga kelishgan. imom sig'noqiy esa 126 yoki 130 yil umr ko'rgan deb yozadi. a.jabajio'g'li esa masalaga boshqacharoq yondashadi. u ahmad yassaviyning tug'ilishidan oltmish uch yoshgacha bo'lgan ruhiy-tarixiy tarjimai holi aks etgan hikmatlarini keng sharhlaydi va yassaviy o'zi yashagan ruhiy kamolot mojarosi (jarayonlari)ning har bosqichiga «yosh» deb atagan, deya xulosa chiqaradi. yoshim etti yigirmaga, o'ttum maqom, bihamdilloh, pir xizmatin qildim tamom. dunyodagi qurtu qushlar qildi salom, ul sababdin haqqa yovuq bo'ldum mano. man yigirma etti yoshda pirni toptim, har sir ko'rdum, parda birla bukub yoptim. ostonasin yostanibon izin o'ptim. ul sababdin haqqa sig'nib keldim mano, - kabi hikmatlarga tayanadigan bo'lsak, ahmad 20 yoki 27 yoshda yusuf hamadoniy bilan uchrashgan deb taxmin qilish mumkin. hamadoniyning nomi boshqa nufuzli tasavvuf kitoblarida hurmat bilan tilga olinadi. farididdin attor «tazkirat ul-avliyo»da yusuf hamadoniyni mashhur shayxlar qatorida eslab, uni mansur halloj tarafdorlaridan ekanligini ta'kidlaydi. kubraviya mashoyixidan majiduddin bag'dodiy …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 29 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ahmad yassaviy hayoti va ijodi" haqida

mavzu: ahmad yassaviy hayoti va ijodi reja: 1. ahmad yassaviy yashagan tarixiy davr. 2. tarjimai holi va tahsili. 3.«devoni hikmat»: g'oya, mazmun va til masalalari. x-xii asrlar islom o'lkalarida tasavvuf ta'limoti keng tarqalgan, tariqatlar ravnaq topgan bir davr edi. imom qushayriy, abdurahmon sulamiy, junayd bag'dodiy, boyazid bistomiy, hakim tirmiziy, abu homid g'azzoliy, shahobiddin suhravardiy, abdulqodir giloniy kabi tariqat arboblarining tasavvufga doir asarlari xalq orasida shuhrat topgandi. x asrga kelib xuroson tasavvuf jarayonining asosiy markazlaridan biriga aylandi. nishopur, hirot, marv kabi yirik shaharlarda atoqli tasavvuf ahllarining soni ortdi. xuroson va turkiston xalqlari o'rtasidagi har turli aloqalar markaziy osiyoda so'fiy va mutasavviflarning maydonga chiqishi ham...

Bu fayl PPTX formatida 29 sahifadan iborat (2,7 MB). "ahmad yassaviy hayoti va ijodi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ahmad yassaviy hayoti va ijodi PPTX 29 sahifa Bepul yuklash Telegram