tilning tarixiy rivojlanishi

PPTX 26 pages 914.0 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 914.0 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

презентация powerpoint til ijtimoiy hodisa va ramzlar tizimi sifatida reja! 1 tilning tarixiy rivojlanishi. 2 tilning paydo bo’lishi haqidagi nazariyalar. 3 til va sheva. 4 til – tabiiy tilning belgilar tizimi sifatida. 5 til tizimi va uning tuzilishi. tilning tarixiy rivojlanishi! til - insonlar orasidagi aloqa vositasi, jamiyat a'zolarining fikrni ifodalashi va o’zaro fikr almashishi uchun xizmat qiladigan vosita. tilning tabiiy-ilmiy, diniy-dunyoviy talqinlari bor. diniy talqinga ko’ra, til ilohiy kuch tomonidan yaratilgan va hozirgi holicha insonga berilgan. dunyoviy talqiniga ko’ra, til hozirgi ko’rinishi darajasiga yetguncha juda uzoq evolyutsion jarayonlarni, ya'ni insonning o’zining shakllanishi va takomillashuvi jarayonlari bilan teng davrni bosib o’tgan. ilm-fan inson tiliining tarixiy taraqqiyot bosqichlarini o’rganishi natijasida shunday xulosaga keldiki, til aloqa vositasi, nutq sifatida, shubhasiz, faqat inson miyasining mahsulidir. ayrim boshqa jonivorlar, masalan, shimpanze, to’tiqush, chug’urchiqlar ham insonga xos tovushlar chiqarib "gaplashadi", hatto, ayrim hollarda jumla va iboralarni takrorlaydi. biroq, ular inson kabi gaplashishga qodir emas. dastlabki …

2 / 26

utq sharofati bilan zaminning yakkayu yagona egasiga aylandi. tаriхiy tаrаqqiyot vа o`zgаruvchаnlik tilning hаmmа sаthlаrigа хоsdir. kishilik jаmiyati pаydо bo`lgаndаn buyon til uzоq dаvrlаr o`tishi bilаn o`zgаrib, bоyib bоrgаn. аyni vаqtdа til tаrаqqiyoti kishilаrning turli-tumаn tаjribаlаrining tаkоmillаshishigа,, bu tаjribа-yu bilimlаrning аvlоddаn аvlоdgа o`tishigа hаm imkоn bеrgаn. til tаrаqqiyoti nаtijаsidа fаn, tехnikа, mаdаniyat tаrаqqiy qilgаn, ya’ni kishilik jаmiyati rivоjlаngаn. tilning tаriхiy tаrаqqiyoti vа o`zgаruvchаnligi jаmiyat hаyoti bilаn bеvоsitа bоg`liq bo`lib, ijtimоiy hаyotdа ro`y bеrgаn o`zgаrishlаr tildа аks etаdi. bu o`zgаrishlаr hаmmаdаn ko`prоq tilning lug`аt bоyligidа o`z ifоdаsini tоpаdi. yangi nаrsа-buyum, tushunchаlаrning pаydо bo`lishi yoki, аksinchа, nаrsа-buyum vа tushunchаlаrning kеng istе’mоldаn chiqib kеtishi hаmmаdаn аvvаl tilning lug`аt bоyligidа o`zgаrish bo`lishigа оlib kеlаdi. tildа sоdir bo`lаyotgаn o`zgаrishlаr so`zning tuzilishigа hаm o`z tа’sirini o`tkаzаdi, оqibаtdа u hаm аstа-sеkin o`zgаrib bоrаdi. so`z strukturаsining o`zgаrishi turli tillаrdа turli yo`l bilаn yuz bеrаdi. tilshunоslikdа buning аsоsiy uch usuli qаyd etilаdi: sоddаlаshuv, qаytа bo`linish vа murаkkаblаshuv. so`zlаrni qo`shish …

3 / 26

iyotining mа’lum dаvridа so`zlаr qаndаy hоsil bo`lgаnligini, uning dаstlаbki hоlаti, so`z yasаlishi strukturаsidа bo`lgаn o`zgаrishlаrni o`rgаnuvchi sоhа diахrоniya yoki tаriхiy so`z yasаlishi dеyilаdi. til tаrаqqiyotining hоzirgi bоsqichidа so`z yasаsh tizimini sinхrоniya yoki hоzirgi so`z yasаlishi o`rgаnаdi. tilning paydo bo’lishi haqidagi nazariyalar! tilning paydo bo‘lishi juda murakkabdir. bu masala faqat tilshunoslikning emas, boshqa ko‘p fanlarning: antropologiya, psixologiya va etnografiya kabi fanlarning ham o‘rganish obyektidir. tilning paydo bo‘lishi masalasi – til qachon va qayerda paydo bo‘lgan, dastlab nechta til bo‘lgan, u yoki bu tillar qanday tuzilishda bo‘lgan va shu kabi savollarga hali ilmiy asoslangan mukammal javob topilgan emas. ba’zi olimlarning fikricha, til taxminan besh yuz ming yillar ilgari paydo bo‘lgan.ma’lumki, til boshqa narsa va hodisalar singari o‘zgaruvchandir. shunday ekan, besh yuz ming yil ichida tillarda qanday o‘zgarish sodir bo‘lganini tasavvur qilish, uni ilmiy, ham amaliy, ham nazariy nuqtayi nazardan o‘rganish mumkin emas. til taraqqiyotining yozuv paydo bo‘lishidan avvalgi holati biz uchun qorong‘idir. …

4 / 26

y tarzda kelib chiqqanligi ustida uzoq davr qizg‘in bahs olib borganlar. tilshunoslik tarixidan ma’lumki, bu masalada grek faylasuflari bir - biriga zid ikki xil farazni o‘rtaga tashlashgan. demokrit va boshgalar tilda narsa nomi bilan narsa orasida hech qanday bog‘lanish yo‘q, bu nomlar mazkur tilda gaplashuvchi odamlar tomonidan yaratilgan, demak, til inson tomonidan yaratilgan, degan fikrni ilgari surishgan. bu guruh olimlari anomalistiar deb nom olgan. platon boshliq boshqa bir guruh olimlari "narsa bilan uning nomi orasida muayyan bog‘lanish bor. bu bog‘lanish narsalarning xususiyatlaridan, tabiatidan kelib chiqqan va bu bog‘lanish ilohiy kuch tomonidan o‘rnatilgan" degan fikrni ilgari surishgan. tarixda bu oqim anologistiar deb nom olgan. tilning paydo bo’lishi haqidagi nazariyalar! hozirgi tilshunoslik nuqtayl nazaridan qaralsa, narsalar bilan ularning nomi orasida, umuman olganda hech qanday bog‘lanish yo‘q. bu ko‘pchilik olimlar tomonidan qayd etilgan. chunki narsa bilan uning nomi orasida bog‘liqlik bo‘lganda tillarning soni 5000 dan ortib ketmasdi. shuni aytib o‘tish kerakki, ayrim tillarning …

5 / 26

miyatning o‘zaro uzviy munosabatini sotsiolingvistika fani o‘rganadi. tilning paydo bo‘lishi va rivojlanishi insoniyat jamiyati bilan mustahkam bog‘liq. til insoniyat tarixi qadar qadimiydir. umumiy til tushunchasining shevadan farqi bor: til butun bir xalqqa xizmat qiladi, sheva esa xalqning bir guruhigagina taalluqlidir. til ko‘p vazifali, hamma uchun umumiy bo‘lgan aloqa-munosabat vositasidir; sheva esa, vazifa nuqtai nazaridan chegaralangan bo‘lib, tilning nutqiy ko‘rinishini tashkil etadi. dialektlar urug‘chilik davridan boshlab, jamiyat taraqqiyotining keyingi bosqichiga qadar son jihatdan ko‘payib boradi. bu qabilalarning yashash tarzi bilan bog‘liq. avval bir qabila ittifoqiga kirgan tillar markazdan uzoqlashgan sari ulardagi dialektal farq orta boradi va bu dialektal farqlar oxir-oqibatda yangi til paydo bo‘lishi uchun asos bo‘ladi. dialektlar sonining ko‘payishi va ular asosida yangi-yangi tillarning vujudga kelishi til taraqqiyotining differensiatsiya jarayonini tashkil qiladi. differensiatsiya tillarning dialektlarga parchalanishidir. har bir millat o‘z adabiy tilining mustahkamlanishi uchun harakat qiladi. jamiyat taraqqiyotining keyingi bosqichlarida dialektlar kamayib, adabiy tilga yaqinlasha borishi kuzatiladi. buni adabiy til …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilning tarixiy rivojlanishi"

презентация powerpoint til ijtimoiy hodisa va ramzlar tizimi sifatida reja! 1 tilning tarixiy rivojlanishi. 2 tilning paydo bo’lishi haqidagi nazariyalar. 3 til va sheva. 4 til – tabiiy tilning belgilar tizimi sifatida. 5 til tizimi va uning tuzilishi. tilning tarixiy rivojlanishi! til - insonlar orasidagi aloqa vositasi, jamiyat a'zolarining fikrni ifodalashi va o’zaro fikr almashishi uchun xizmat qiladigan vosita. tilning tabiiy-ilmiy, diniy-dunyoviy talqinlari bor. diniy talqinga ko’ra, til ilohiy kuch tomonidan yaratilgan va hozirgi holicha insonga berilgan. dunyoviy talqiniga ko’ra, til hozirgi ko’rinishi darajasiga yetguncha juda uzoq evolyutsion jarayonlarni, ya'ni insonning o’zining shakllanishi va takomillashuvi jarayonlari bilan teng davrni bosib o’tgan. ilm-fan inson tiliining t...

This file contains 26 pages in PPTX format (914.0 KB). To download "tilning tarixiy rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tilning tarixiy rivojlanishi PPTX 26 pages Free download Telegram