kartografik tasvirlash usullari

PPTX 21 pages 4.9 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

diapositiva 1 mavzu: kartografik tasvirlash usullari. nuqtali, chiziqli va maydonli shartli belgilar haqida tushuncha. reja: kartografik belgilar va ularning ahamiyati 1. kartografik tasvirlash usullari 2. 3. har xil usullarini qo'shib tasvirlash kartalarni loyihalash va tuzish kartadagi belgilarning vazifasi tasvirlanayotgan va hodislarning o‘rnini, asosiy voqea turini, miqdorini, sifatini, tarqalish xususiyatlarini ko‘rsatishdan iborat. kartografik belgilar shartli belgilardan mazmunining kengligi, aniq shakli, miqdor va sifat ko‘rsatkichlari hamda aniqlilik darajasi bilan farq qilib, kartografiyada legenda deb yuritiladi. kartografik belgilar va ularning ahamiyati 1. aniq ajralib turadigan ko'p joyni egallamaydigan oson o'qiladigan oson chiziladigan mumkin qadar sodda dastlabki kartalarda voqea va hodisalar suratlar yoki shakllar bilan tasvirlangan, bu esa kartani o‘qishni osonlashtirgan, ularning miqdor va lekin sifat ko‘rsatkichlarini aniqlash mumkin bo‘lmagan. shuning uchun kartalardan to‘liq foydalanish va to‘liq ma'lumot olish uchun yangi belgilar qo‘llash zarurati tug‘ilgan. belgilar badiiy va geometrik an'anaviy tanlangan shaklda, shakllarda bo‘lganidan ma'lum darajada mazmunni anglatadi. kartografik belgilar va ularning ahamiyati fazoviy …

2 / 21

sullari kartalardagi barcha voqea va hodisalar belgilar bilan ko‘rsatiladi. topografik va obzor-topografik kartalarda esa bu belgilar faqat sifatni anglatadi va miqdor ko‘rsatkichlarni ifodalamaydi. mayda masshtabli mavzuli kartalarda ishlatiladigan belgilar topografik kartalardagi belgilardan shakli, mazmuni jihatidan farq qiladi. belgilar usulida voqea- hodisalarning geografik o‘rni, miqdori va sifati ko‘rsatilib, ular geometrik, harfli va ko‘rgazmali bo‘ladi. geometrik belgilar belgilar usuli harfli belgilar ko‘rgazmali belgilar bir joyga tegishli diagrammalar usuli kartografik tasvirlash usullari bu usulda tuzilgan kartalarda tasvirlangan voqea va hodisalar absolut va nisbiy miqdorlarda ko‘rsatilishi mumkin. miqdorlar har xil diagrammalar, shkalalarga bo‘lingan grafiklar shaklida ifodalanadi. areallar usuli teng chiziqlar usuli areallar usuli bilan tuzilgan kartalar ham umumgeografik, ham mavzuli kartalardir. areallar usuli ko‘proq maydon va makon bilan bog‘liq bo‘lganligi uchun ko‘proq o‘simlik (geobotanik), zoogeografik, landshaft va kartalarni geomorfologik tuzishda ishlatiladi. teng chiziq (izoliniya)lar usuli bilan voqea va hodisalarning ko‘rsatkichlari tasvirlanadi. miqdor iqlim kartalari shu usulda tuziladi. havo harorati izotermalari, gorizontallar sifatli va miqdorli …

3 / 21

larning haqiqiy tarqalish o‘rni hisobga olinishi kerak. nuqtalar bilan miqdor ko‘rsatkichlarigina berilmasdan, geografik tarqalish ham ko‘rsatilishi mumkin. a - hududlar bo‘yicha nuqtalar bir xil zichlikda tarqalgan bo‘lib, haqiqiy geografik tarqalishi aniq emas; b - hududlar bo‘yicha nuqtalar har xil zichlikda tarqalgan va geografik tarqalish aniq ko‘rsatilgan. kartodiagramma kartografik tasvirlash usullari siyosiy-ma'muriy va tabiiy chegarali hududlarda voqea-hodisalarning miqdor va sifat ko‘rsatkichlari diagrammalar yordamida tasvirlanilsa, kartodiagramma usuli deyiladi. kartodiagramma statistik usul hisoblanib, u bilan turli kartalarni (tabiiy, ijtimoiy-iqtisodiy, qishloq xo‘jaligi) tuzish mumkin. kartodiagrammalar geometrik shakllardan iborat bo‘lib, sirtdan qaraganda belgilar usuliga o‘xshaydi. lekin bular orasida katta farq bor. belgilar usulida voqea-hodisalar ma'lum bir joyga tegishliligi, ya'ni aniq o‘rni hamda miqdori ko‘rsatilsa, kartodiagrammada ularning mazkur maydonga tegishli miqdorigina ko‘rsatiladi. kartogramma usullari kartografik tasvirlash usullari kartogramma (asosan, usuli ma'muriy muayyan chegara voqea va hodisalarni nisbiy chegaradagi doirasidagi) miqdorda ko‘rsatish kartodiagrammaga o‘xshab usulidir. kartogramma usuli ham statistik usul bo‘lib, ko‘proq ijtimoiy-iqtisodiy kartalar tuzishda qo‘llaniladi. lekin …

4 / 21

oq tabiiy, harbiy va tarixiy kartalarda foydalaniladi. har xil tasvirlash usullarini qo'shib tasvirlash tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy kompleks kartalar tuzishda bir necha xil usul, oddiy kartalarda esa deyarli bir xil usullar ishlatiladi. usullarni birga qo‘shib ishlatish kartaning maqsad va mazmuniga bog‘liqdir. karta tuzishda ikki yoki uch usul qo‘shib ishlatilsa, yaxshi natija beradi. lekin kartaning o‘qilishi susayishi mumkin, ammo tasvirlangan voqea- hodisalarning mazmunini boyitadi. masalan, belgilar, chiziqli belgilar va sifatli rang usullari qo‘shilib qo‘llanilsa, yaxshi natija beradi. hatto belgilar ba'zan bir-biriga xalaqit berishi ham mumkin. natijada kartaning o‘qilishi qiyinlashadi. 3. har xil tasvirlash usullarini qo'shib tasvirlash agar belgilar va chiziqli belgilar kichikroq va rangi xiraroq qilib tasvirlansa, sifatli rang usulida tasvirlangan ob'ektlar shuning orasida uchun qolib, o‘qilmay qoladi. sifatli rang usulini ishlatishda ochroq ranglar tanlanadi. belgilar usuli kartodiagramma bilan birga qo‘shib tasvirlanmaydi. chunki o‘xshash, bir-biridan ularning shakli ajratish qiyin. ko‘proq belgilar, chiziqli belgilar, areallar va sifatli rang usullarini qo‘shib ishlatilsa, yaxshi natija …

5 / 21

anligini oshirish uchun kartaning tili hisoblangan shartli belgilar to‘g‘risida to‘liq tasavvurga ega bo‘lish talab etiladi. kartalarni loyihalash va tuzish ishlarida kartografik tasvirlash usullarini tushinish, bilish va kartalarni yaratishda tasvirlash usullaridan samarali hamda to'g'ri foydalana olish kartograf mutaxassisning majburiyati desak mubolag'a bo'lmaydi. e'tibоringiz uchun rahmat! image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.jpeg image16.png image17.png image18.png image26.png image27.png image28.png image29.png image30.png image31.png image32.png image33.png image34.png image35.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image36.png image37.png image38.png image39.png image40.png image41.png image42.png image43.png image44.png image45.png image46.png image47.jpeg image48.png image49.png image50.jpeg image51.jpeg image52.png image53.jpeg image54.jpeg image55.jpeg image56.png image57.png image58.jpeg image59.jpeg image60.png image61.png image62.jpeg image63.png image64.jpeg image65.png image66.jpeg image67.png image68.jpeg image69.png image70.jpeg image71.png image72.jpeg image73.jpeg image74.png image75.png image76.jpeg image77.png image78.jpeg image79.png image80.png image81.jpeg image82.jpeg image83.jpeg image84.png image85.png image86.jpeg

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kartografik tasvirlash usullari"

diapositiva 1 mavzu: kartografik tasvirlash usullari. nuqtali, chiziqli va maydonli shartli belgilar haqida tushuncha. reja: kartografik belgilar va ularning ahamiyati 1. kartografik tasvirlash usullari 2. 3. har xil usullarini qo'shib tasvirlash kartalarni loyihalash va tuzish kartadagi belgilarning vazifasi tasvirlanayotgan va hodislarning o‘rnini, asosiy voqea turini, miqdorini, sifatini, tarqalish xususiyatlarini ko‘rsatishdan iborat. kartografik belgilar shartli belgilardan mazmunining kengligi, aniq shakli, miqdor va sifat ko‘rsatkichlari hamda aniqlilik darajasi bilan farq qilib, kartografiyada legenda deb yuritiladi. kartografik belgilar va ularning ahamiyati 1. aniq ajralib turadigan ko'p joyni egallamaydigan oson o'qiladigan oson chiziladigan mumkin qadar sodda dastlabki kartalar...

This file contains 21 pages in PPTX format (4.9 MB). To download "kartografik tasvirlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: kartografik tasvirlash usullari PPTX 21 pages Free download Telegram